Кіріспе

Сомерсеттегі мұражай, Ұлыбритания. Англияның Солтүстік Сомерсет аймағындағы Уэстон-супер-Мәрде орналасқан Вертолет мұражайы – әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген 80-нен астам вертолет пен автогироскоптардан тұратын коллекцияны ұсынады, олар азаматтық және әскери мақсатта қолданылады. Бұл мұражай бұрынғы Уэстон-супер-Мәр әуежайының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және әлемдегі ең ірі вертолет коллекциясы болып табылады.

Тарих

Мұражай 1958 жылы негізін қалаушы, авиация жазушысы және тарихшысы Эльфан ап Рис роторлық ұшқыштар туралы құжаттама мен артефакттардың жеке коллекциясын жинамай бастаған кезде құрылды. Келесі он жылда оның коллекциясы өсіп, 1969 жылы ол алғашқы толық тікұшағын, Bristol Sycamore Mk.3-ті сатып алды. 1974 жылы ап Рис Bristol Belvedere-ді сатып алып, оны қалпына келтіру үшін еріктілер тобын құрды. 1976 жылдың желтоқсанында бұрынғы Корольдік теңіз күштерінің Westland Whirlwind HAS Mk.7 тікұшағы сатып алынып, коллекцияға қосылды. 1977 және 1978 жылдары тағы да ұшақтар қосылды, соның ішінде бұрынғы Корольдік әуе күштерінің Bristol Sycamore HC Mk.14 және бірнеше сирек прототиптер: Fairey Ultra Light ұшқышпен басқарылатын тікұшақ, Thruxton Gadfly HDW.1 екі орындық автогиро және Campbell Cougar автогиро. 1978 жылы мұражай Weston-super-Mare әуежайындағы шағын аумақты және бірнеше ғимараттарды сатып алды, олардың ішінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған қару-жарақ қоймасы мен бомбалаудан қорғаныш ғимараты болды. Ғимараттарды күрделі жөндеуден өткізу қажет болды, бірақ 1978 жылдың жазында коллекция жұртшылыққа ашылды, онда тоғыз ұшақ және басқа да артефакттар қойылды. Мұражай 1979 жылғы маусымның соңында жабылуға мәжбүр болды, бірақ 1980-ші жылдар бойы коллекцияға сирек кездесетін тікұшақтардың қалдықтары қосылды, көбінесе оларды жоюдан сақтап қалды, соның ішінде Fairey Rotodyne-нің қалған негізгі бөліктері де болды. 1980-ші жылдарда сатып алынған басқа ұшақтардың ішінде Westland Whirlwind-тің тағы екі түрі, Westland Scout AH Mk.1 және Westland Wessex болды. Мұражай 1988 жылы жаңа әуежайда қайта ашылды, ал еріктілер келесі жылды ескі ғимараттарды қалпына келтіруге және жаңа көрме павильонын салуға жұмсады. 1989 жылдың 3 қарашасында мұражайды ресми түрде Йорк герцогы, принц Эндрю ашты, ол Королеваның ұшағындағы Wessex HC.4 тікұшағымен келді. Содан бері мұражай едәуір өсіп, коллекцияны жабу үшін жаңа ангарлар салынды және Heritage Lottery Fund және басқа да гранттардың көмегімен 4,5 акр жер сатып алынды. Оның дамуы барысында мұрағаттар кеңесіне ап Рис жетекшілік етті, ол сонымен қатар коллекцияға көптеген сирек ұшақтарды табу және сатып алу үшін жауапты болды. 2012 жылға қарай мұражайдағы шамамен 45 тікұшақ пен автогиро Ұлттық авиациялық мұра тізіліміндегі ең жоғары деңгейге ие болды, оның ішінде бірнеше жалғыз прототиптер және елдегі жалғыз мысалдар бар. Мұражай әртүрлі елдерден және мақсаттарға арналған көптеген тікұшақтарды қалпына келтіру және көрсетуді жалғастыруда.

Жинақ

Музейдің тікұшақтар коллекциясы 80 толық вертолеттен асып түседі, ал қалғандары қалпына келтірілуде немесе толық емес. Мұражайда көптеген шетелдік тікұшақтар бар, әсіресе Кеңес дәуірі мен Шығыс Еуропалық үлгілері, мысалы, Камов Ка-26 "Худлум" және Ми-24 "Хинд", сондай-ақ EH 101 сияқты жаңа үлгілер де бар. 2008 жылы батыс елдерінде жасалған ең ірі тікұшақтың прототипі – Boeing Vertol XCH-62-нің бірнеше бөлігі тікұшақ мұражайына көрмеге жіберілді. XCH-62 2005 жылы АҚШ Әскери авиация мұражайында бұрын көрсетілген жерде бұзылып жатыр. Соңғы кезде мұражайға Миль Ми-8, бұрынғы итальяндық "Гвардия ди Финанца" Агуста A109, Агуста Белл 206C "JetRanger", Gyrodyne QH-50D, "Супер Пума" және Piasecki H-21 қосылды. Мұражайда екі рекордсмен де бар: 1986 жылдан бері тікұшақтар арасындағы абсолюттік жылдамдық бойынша әлемдік рекордты ұстап тұрған Westland Lynx G-LYNX және Париж-Лондон-Париж қалалық орталықтары арасындағы жылдамдық рекордын сақтаған алғашқы Aerospatiale Dauphin.

Британдықтар

Көздік дерек.

Еуропалық

Көздік дерек.

Ресей

Көздік дерек.

Америка

Көздік дерек.

Кеңейту

Мұражай аумағы кеңейтілді, бұрынғы Уэстон әуежайының бақылау мұнарасы мен 2018 жылы қайта ашылған "ұшқыштар ғимараты" оған қосылды, сондай-ақ жаңа сервистік блок үшін жаңа аумақ дайындалды.