Жапон Кенджитсу мектебінің түп-тамыры: Иттō-рю

Кіріспе

Ито-рю (一刀流), яғни "бір қылыш мектебі", – бірнеше жапондық корю кеницу стилінің атасы болып табылады, оның ішінде Оно ха, Мизогучи ха, Наканиси ха, Коген, Хокусин, Итто Шодэн және тіпті Мугай Рю стильдері кіреді. Бұл стильді Ито Иттосай Кагехиса жасаған.

Оно-ха Ито-рю

Оно ха Итто-рю (小野派一刀流) – Иттосай Кагехисаның бастапқы өнерінен тараған көптеген Итто-рю стильдерінің ең ежелгісі. Бұл дәстүрлі кендзюцу стильдерінің ең беделділерінің бірі болып табылады және қазіргі кендоның каталарына, тактикасына және эстетикасына, Хокушин тармағымен бірге, зор ықпал етеді. Оно ханы Иттосайдың тікелей ізбасары Микогами Тензен (Оно Джироэмон Тадааки, 1565–1628) құрды, содан аталмыш өнердің атауы шыққан. Ауызша дәстүрге сәйкес, Иттосай Тадаакиді басқа бір шәкіртімен, Зенкимен, қатысты екіайқасқа шығарды, стильдің мұрагерін анықтау үшін. Тадааки екінші және үшінші сёгунның да, сондай-ақ қарсылас мектептің – Ягю-Шинкаге-рюдің Ягю Муненоридің де ұстазы болды, осы арқылы өнерін кеңінен танымал ете алды. Тадааки семсерлесуде Муненориден басым болған деген сөз бар, бірақ оның қатал мінезі салдарынан екеуінің арасында ол кем беделді болды. Оно дуэль стилі ретінде танымал, ол көп қырлы, көп қарулы, жауынгерлік стильге қарағанда семсерге баса назар аударды. Осыған байланысты, жаттығулардағы жарақаттарды азайту және жауынгерлік жаттығуларға көбірек дайындалу үшін фукуро шинай деп аталатын бөгелген бамбук семсерін жасады. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл стиль ұзын және қысқа семсерлер үшін 150-ден астам техниканы қамтиды. "Кесіп түсіру" деген мағына беретін Кири-отоши әлі де оның ата-аналық стилі сияқты ерекше техника болып табылады. Практиктер әдетте қарсыластың кесу кезінде орта сызықты кесу арқылы қарсыластың семсерін ығыстырып, жеңіске жетуге мүмкіндік беретін техникаларының арқасында еркін соққы беруге қабілетті екенін сезінеді. Стиль "итто сунавачи банто (一刀即万刀)" яки "бір семсер он мың семсерді тудырады" деген философияны ұстанады, яғни кесудің негізгі техникасын толыққанды түсіну, сан алуан түрлерін түсінуге жетелейді. Қарусыз жауынгерлік жүйе ретінде ресми түрде құрылғанмен, техникалар қарулы жауынгерлік талаптары мен тактикасын ескереді, бұл оларды осындай жағдайларға бейімдеуге мүмкіндік береді. Жүйенің берілуі қысқа мерзімге Оно отбасынан шығып, феодалдық әмірші Цугару Нобумаса сақтады. Бұл отбасының екінші басшысы Оно Тадакатаға үйретті, осылайша Оно отбасы сапты сақтауға мүмкіндік алды, ал Цугару отбасы өнерді жалғастырды, нәтижесінде екі отбасы Оно ха Итто-рю дәстүрінің негізгі желісін сақтады. Цугару отбасы жүйені Ямага отбасының мүшелеріне де үйретті, олар өз өнерінің сақталуы үшін бірлесіп жұмыс істеді. Белгілі және жоғары дәрежелі кендошы Сасамори Джундзо Тайшо дәуірінде 16-шы басшы болды, одан кейін оның ұлы Сасамори Такэми 17-ші басшы, ал Ябуки Юдзи 18-ші және қазіргі басшы атанды. Рейгакудо (礼楽堂) – Токиодағы Сетагаяда Сасамори Джундзо құрған штаб-пәтері мектебінің атауы.

Ono ha Ittō ryū (小野派一刀流) is the oldest of the many Ittō ryū styles which descended from Ittōsai Kagehisa's original art. It continues to be one of the most influential of the traditional kenjutsu styles today, exerting a major influence, along with Hokushin branch, upon modern kendo's kata, tactics, and aesthetic. Ono ha was founded by Ittōsai's immediate successor, Mikogami Tenzen (also known as Ono Jiroemon Tadaaki, 1565–1628), from whence the name of the art is derived. Oral tradition indicates that Ittosai made Tadaaki fight a serious duel with another student, Zenki, in order to establish a successor to the style. Serving as an instructor to both the second and third shōguns, along with Yagyū Munenori of the rival school the Yagyū Shinkage ryū, Tadaaki was able to continue to give his art wide exposure. It was said that Tadaaki was Munenori's superior in swordsmanship, but that his severe character led him to be the less favoured and respected of the two. Known as a dueling style which focused upon the sword rather than a more multifaceted, multi weapon, battlefield style, Ono developed a mock split bamboo sword called a fukuro shinai in order to reduce training injuries and allow more committed fighting practice. From a technical standpoint this style consists of more than 150 techniques for both long and short swords. Kiri otoshi, which translates simply as "cutting down", is still the defining technique, like that of its parent style. Characteristically, practitioners often feel that they have the ability to strike freely due to their technique of cutting down the center line during an opponent's cut in order to displace their attacker's sword and gain victory. The style adheres to a philosophy articulated in the phrase "itto sunawachi banto (一刀即万刀)" or "one sword gives rise to ten thousand swords," meaning that a thorough understanding of the fundamental technique of cutting will lead one to understand the myriad variations. Although formally established as a system for unarmoured fighting, the techniques maintained an awareness of the demands and tactics of armoured fighting, making the techniques adaptable to such circumstances. The transmission of the system passed out of the Ono family briefly and was maintained by the feudal lord Tsugaru Nobumasa. The second headmaster from this family taught Ono Tadakata, allowing the Ono family to continue preserving the line while the Tsugaru family continued their practice of the art, thereby having two families maintain the main line of the Ono ha Ittō ryū tradition thereafter. The Tsugaru family also taught the system to members of Yamaga family, and they worked together to preserve the line of their art. Sasamori Junzo, a well known and high ranking kendo practitioner, succeeded the system as the 16th headmaster during the Taishō period, followed by his son, Sasamori Takemi as the 17th headmaster, and Yabuki Yuji as the 18th and current headmaster. Reigakudō (礼楽堂) is the name of his headquarters school, which was founded by Sasamori Junzo in Setagaya, Tokyo, Japan.

Мизогучи-ха Ито-рю

Мизогучи ха Итто-рю (溝口派一刀流) – Мизогучи Шингоэмон Масакацу құрған, ол өзінің стилін, Мизогучи ха-ны құруға дейін, Оно ха Итто-рюдың екінші басшысы Оно Дзироэмон Тадацунеден білім алған шәкірт болған. Мизогучидің шәкірті Ито Масамори Айдзу кланына барып, Эдамацу Кимитадаға өнердің толық емес нұсқасын үйреткен. Эдамацудың шәкірті Икегами Жозаэмон Ясумичи даймио (феодалдық әмір) тарапынан Едода (қазіргі Токио) қандай семсер әдістері бар екенін зерттеу үшін жіберілді. Ол онда үйренген әдістерді Мизогучи ха Итто-рюдың бастапқы ілімдерімен біріктіріп, техникада көптеген маңызды айырмашылықтары бар Мизогучи ха мектебінің ерекше Айдзу тармағын құрды. Бүгінгі күнге дейін сақталған – осы тармақ, ал бастапқы тармақ жоғалып кетті. Мизогучи ха Итто-рюдың көрсетілісін қарағанда, оны аналық өнер Оно ха Итто-рю, сондай-ақ Наканиси ха және Итто Шодэн Муто-рюдан оңай ажыратуға болады. Бұл стильдерде қолданылатын каталар бір-біріне өте ұқсас. Мизогучи ха кейде Итто мектебінің басқа тармағы емес, мүлдем басқа өнер сияқты көрінеді, бірақ кейбір ұқсас тактикаларды қолданады. Көптеген каталар солға, содан кейін оңға қарай тактиканы үйрету арқылы, олардың мақсатын ашық білдіретіндей. Оқу бағдарламасына бес ұзын қылыш және үш қысқа қылыш техникасы кіреді, омот (сыртқы/беттік) және ура (ішкі/күрделі) нұсқаларымен бірге. Фукусимада орналасқан Айдзу кланының дәстүрлі мектебі болғандықтан, қазіргі уақытта Фукусима облысы және жергілікті кендо федерациялары оны сақтап келеді. Сондай-ақ, Хироси Озава сенсей басқаратын Кобукан кендо клубында (Накано, Токио) жыл сайынғы Киото Энбу Тайкай кезінде Мизогучи ха Итто-рюды үнемі көрсетіп жүрген жаттығушылар тобы бар. Дайто-рюдың негізін қалаушы Такеда Сокаку Айдзу кланының дәстүрлі ілімдерін сақтауды талап еткенмен, оның ұлы Токимуне айтуынша, оның қылышқа қатысты көзқарасы, өзге түріне келгенімен, Мизогучи ха емес, Оно ха Итто-рюға негізделген.

Mizoguchi ha Ittō ryū (溝口派一刀流) was founded by Mizoguchi Shingoemon Masakatsu, who was a student of the second headmaster of Ono ha Ittō ryū, Ono Jiroemon Tadatsune, before creating his own style, the Mizoguchi ha. Ito Masamori, a student of Mizoguchi's, visited the Aizu clan and taught Edamatsu Kimitada an incomplete version of the art. Ikegami Jozaemon Yasumichi, a student of Edamatsu, was sent by the daimyō (feudal lord) to study the sword methods to be found in Edo (present day Tokyo). Combining methods learned there with the original teachings of Mizoguchi ha Ittō ryū, he created a distinct Aizu line of the Mizoguchi ha school with many significant differences in technique. This is the line that survives today, as the original line has disappeared. Watching a demonstration of the Mizoguchi ha Ittō ryū it easily distinguishable from its parent art, the Ono ha Ittō ryū, and the Nakanishi ha and Itto Shoden Muto ryū. The kata used in these styles bear a close resemblance to each other. The Mizoguchi ha at times looks like an entirely different art rather than just a different branch of the Ittō school, although employing some similar tactics. Many of the kata seem more overtly instructive in their orientation, teaching tactics to the left and then to the right. The curriculum consists of five long sword and three short sword techniques with omote (outside/surface) and ura (inner/more sophisticated) versions. Being a traditional school of the Aizu clan, which was based in Fukushima, it is currently maintained by the Fukushima prefecture and local kendo federations. There is also a group of practitioners in Kōbukan kendo club (Nakano, Tokyo) led by Hiroshi Ozawa sensei that regularly demonstrates Mizoguchi ha Ittō ryū at annual Kyoto Enbu Taikai. Although Takeda Sōkaku, the founder of Daitō ryū, claimed to maintain the traditional teachings of the Aizu clan, according to his son, Tokimune, the core of his approach to the sword, although modified, was based upon the Ono ha Ittō ryū rather than Mizoguchi ha.

Коген Ито-рю

Kogen Ittō ryū (甲源一刀流) – Мидзогути ха Итто-рюдың Айзу тармағының шебері Сакурай Госуке Нагамаседен оқыған Хенми Таширо Йошитоси құрған. Саитама префектурасында Хенми додзё әлі де сақталған. Бұл 1966 жылғы "Қиямет қылы" (大菩薩峠) тарихи фильміндегі Рюносуке Цукуэнің семсер мектебі. Бұл фильмде Рюносуке рөлін Тацуя Накадай сомдады.

Хокушин Ито-рю

Хокусин Иттō-рю (北辰一刀流) 1820 жылдардағы Эдо дәуірінің соңында Чиба Шусаку Наримаса (1794–1856) құрған. Ол «Кенсей» (құдай деңгейіндегі қылыш шебері) деп аталатын соңғы шеберлердің бірі болды.

Ито Шоден Муто-рю

Итто Шодэн Муто рю (一刀正伝無刀流) – Оно-ха Итто рю, Наканиси-ха Итто рю және Хокусин Итто рюде толық білім беруге лицензия алған Ямаока Тэцутаро Такаяюки, көбінесе Ямаока Тэссю ретінде танымал, осы мектептердің өкілі болған.

Таданар-ха Ито-рю

Таданари ха (Чуя ха) Итто рю (忠也派一刀流) – Ито Тензен Таданари құрған.

Теншин Ито-рю

Теншин Итто рю (天辰一刀流) – Судзуки Наоношин Акемицу құрған. Ол Ягю Шинган рю (柳生心眼流), Оно ха Итто рю (小野派一刀流) Сэндай хандығында, ал Хокушин Итто рю (北辰一刀流) Едода (1840) үйренген. 1857 жылы ол Сендай ханның кенджитсу ұстазы болып тағайындалды. Содан кейін ол үш мектептің негізінде Теншин Итто рю (天辰一刀流) құрды. Мектеп әлі күнге дейін Сендай, Миягиде сақталып келеді.