Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық ағаш қылыш, жаттығу үшін қолданылады.
Japanese wooden sword used for training
Боккен (木剣, "ағаш" және кэн, "қылыш") немесе бокуто (木刀) – кеңдзю жаттығуларында қолданылатын жапондық ағаш қылыш. Ол әдетте катананың мөлшері мен пішінімен ұқсас, бірақ кейде вакидзаси және танто сияқты басқа қылыштардың пішінінде де жасалады. Кейбір әсемдік боккендерінде перлендік инкрустация және күрделі ою-өрнектер болады. Кейде ағылшын тілінде "boken" деп те жазылады. Боккендер дәстүрлі түрде қызыл еменнен немесе ақ еменнен жасалады, бірақ кез келген қатты ағаш қолданылуы мүмкін. Ал бамбук сияқты иілгіш, жұмсақ ағаштан жасалған жаттығу қылыштары шинай деп аталады.
A bokken ([[Wiktionary:木剣, , "wood", and ken, "sword") (or a bokutō [[Wiktionary:木刀) is a Japanese wooden sword used for training in kenjutsu. It is usually the size and shape of a katana, but is sometimes shaped like other swords, such as the wakizashi and tantō. Some ornamental bokken are decorated with mother of pearl work and elaborate carvings. Sometimes, it is spelled "boken" in English. Bokken are traditionally composed of red oak or white oak, although any hardwood can be used. In comparison, practice swords made of flexible, soft wood such as bamboo are referred to as shinai.
Тарих
Боккеннің алғашқы нұсқасы қашан пайда болғанын нақты анықтау қиын, себебі ежелгі жауынгерлік өнерді үйрету құпиялылығымен және жазбалардың шалаңдықпен сақталған. Жапон тарихының ертерек кезеңдерінде түрлі жаттығу қарулары қолданылғаны сөзсіз, бірақ боккеннің қазіргі түрі алғаш рет Муромачи дәуірінде (1336–1600 ж.) сол дәуірдегі түрлі риу (жауынгерлік өнер және семсерлесу мектептері) самурайларын дайындау үшін пайда болды. Егер болат катананы үнемі қолданса, ол оңай сызалып, жиегі зақымдануы мүмкін, нәтижесінде қымбат семсердің сынуына әкелуі мүмкін. Боккендер нағыз семсерлермен шайқасқаннан қауіпсіз және әлдеқайда төзімді; қолданушы басқа оқушының семсерімен зақымдану қаупінсіз қарым-қатынас жасай алады. Боккендер катанаға қарағанда жаттығулар мен спарринг үшін қауіпсіз болғанымен, олар жаттықтырылған қолданушылардың қолында өлімге әкелетін қару болып табылады. Осыған байланысты танымал аңыз бар – Миямото Мусаси, толық қаруланған қарсыластармен бір немесе екі боккенмен күресетін ронин. Әңгіме бойынша, ол Кюсю мен Хонсю арасындағы шағын құм аралы Ганрюжимада Сасаки Кодзиромен ерте таңда жекпе-жеке кездесуге келіскен. Алайда, Мусаси жекпе-жектің таңында ұйықтап қалды және кездесуге кешігіп келді. Ол дуэльге бара жатқан кемедегі пышағымен ескек ағашынан боккен жасады. Жекпе-жекте Сасаки үлкен нодачимен қаруланған болса да, Мусаси бір соққымен Сасакидің бас сүйегін сындырып, оны өлтірді. Осы оқиғаның көптеген бөліктері шындыққа жатса да, аңыздағы боккеннің қаупі рас. 1950 жылдары шебер Арамаки Ясуо Жапония Кендо Федерациясымен бірлесіп, Kендо, Иайдо және Айкидода көбінесе қолданылатын "стандартты боккенді" жасады. Бұл – құрылған алғашқы стандартталған боккен.
It is hard to determine precisely when the first bokken appeared due to secrecy in ancient martial arts training and loose record keeping. While various mock weapons were surely used during the earlier periods of Japanese history, usage of bokken in their modern form first emerged during the Muromachi Period (1336–1600) for the training of samurai warriors in the various ryū (schools of martial arts and swordsmanship) of the era. If a steel katana is repeatedly used, it can easily become nicked and the edge flawed, potentially leading to a broken expensive sword. Bokken are safer than fighting with real swords, and are considerably more durable; a wielder can make contact with other trainee's swords with little fear of damage. While bokken are safer for sparring and practice than katana, they are still lethal weapons in the hands of trained users. A famous legend to this effect exists involves Miyamoto Musashi, a ronin known to fight fully armed foes with only one or two bokken. According to the story, he agreed to a duel with Sasaki Kojiro at the early morning on Ganryūjima, a tiny sandbar between Kyushu and Honshu. Musashi overslept the morning of the duel, however, and made his way to the duel late. He carved a bokken from an oar with his knife while traveling on a boat to the duel. At the duel, Sasaki was armed with his large nodachi, yet Musashi crushed Sasaki's skull with a single blow from his bokken, killing him. While many elements of the story are likely apocryphal, the potential danger of a bokken from the legend is real. The "standard bokken", mostly used in Kendo, Iaido, and Aikido, was created by master Aramaki Yasuo in collaboration with the All Japan Kendo Federation in the 1950s and was the first standardized bokken ever created.
Қолданылуы
Боккен – айкидо, кендо, иайдо, кендзюцу және дзодо сияқты бірнеше жекпе-жек өнерінде нақты қылыштың орнына қолданылатын арзан әрі салыстырмалы түрде қауіпсіз құрал. Оның қарапайым ағаштан жасалған құрылысы катанаға қарағанда аз күтімді және күтіп-ұстауды қажет етеді. Сонымен қатар, боккенмен жаттығу, пайдаланушының өзі үшін де, жақын тұрған басқа жаттығушылар үшін де, өткір металл қылышпен байланысты өлім қаупін тудырмайды. Тік қаруды пайдалануға қарағанда боккенді пайдаланудың бірнеше артықшылықтары бар болғанымен, ол әлі де қауіпті болуы мүмкін, сондықтан боккенмен кез келген жаттығуды сақтықпен жүргізу керек. Боккеннен туындайтын жарақаттар, таяқтар мен ұқсас соққы беру құралдарынан туындайтын жарақаттарға ұқсас, оларға күрделі сүйек сынулар, органдардың жарылуы және басқа да соққы салдарынан болатын жарақаттар жатады. Кейбір жағдайларда боккен көбірек қауіпті болуы мүмкін, себебі туындаған зақымдар көрінбейтін болуы мүмкін, ал тәжірибесіз жаттығушылар зиян келтіру қаупін дұрыс бағалай алмайды. Бұл жаттығуға арналған қару емес, оның мақсаты – каталарды орындау және оқушыны нақты қылыштың сезіміне дағдыландыру. Жекпе-жек үшін, қауіпсіздік мақсатында, әдетте бамбуктан жасалған шинай қолданылады. 2003 жылы Бүкілжапондық Кендо Федерациясы (AJKF) бокуто қолданылатын негізгі жаттығулар жиынтығын енгізді, ол Bokutō Ni Yoru Kendō Kihon waza Keiko hō деп аталды. Бұл жаттығу түрі негізінен кендода Нидан деңгейіне дейінгі жаттығушыларға арналған, бірақ барлық кендо студенттері үшін де пайдалы болуы мүмкін. Субурито (素振り刀) – субуриде қолдануға арналған боккен. Субури (素振り) – сөзбе-сөз "бос тербелу" мағынасын береді, бұл жеке кесу жаттығулары. Субурито қалыпты боккенге қарағанда қалың және ауыр, сондықтан субуритоны қолданушылар күш пен техниканы дамытуы керек. Олардың ауырлығы оларды жұптық жаттығуларға және жеке формаларға жарамсыз етеді. Аңызға сәйкес, Миямото Мусасидің Сасаки Кодзиромен болған соңғы жекпе-жегінде қолданған одан жасалған боккені, субурито сияқты боккен болған деседі. 2015 жылға дейін боккендер Лос-Анджелес полициясының атты жасағына таяқша ретінде берілді.
The bokken is used as an inexpensive and relatively safe substitute for a real sword in several martial arts such as aikido, kendo, iaido, kenjutsu, and jodo. Its simple wooden construction demands less care and maintenance than a katana. In addition, training with a bokken does not carry the same mortal risk associated with that of a sharp metal sword, both for the user and other practitioners nearby. While its use has several advantages over use of a live edged weapon, it can still be deadly, and any training with a bokken should be done with due care. Injuries occurring from bokken are very similar to those caused by clubs and similar battering weapons and include compound fractures, ruptured organs, and other such blunt force injuries. In some ways, a bokken can be more dangerous as the injuries caused are often unseen and inexperienced practitioners may underestimate the risk of harm. It is not a sparring weapon, but is intended to be used in kata and to acclimate the student to the feel of a real sword. For sparring, a bamboo shinai is typically used instead, for obvious safety reasons. In 2003, the All Japan Kendo Federation (AJKF) introduced a set of basic exercises using a bokutō called Bokutō Ni Yoru Kendō Kihon waza Keiko hō. This form of practice is intended primarily for kendo practitioners up to Nidan ranking, but can be beneficial for all kendo students. Suburitō (素振り刀) are bokken designed for use in suburi. Suburi (素振り), literally "bare swinging," are solo cutting exercises. Suburitō are thicker and heavier than normal bokken and users of suburitō must therefore develop both strength and technique. Their weight makes them unsuitable for paired practice and solo forms. Miyamoto Musashi's bokken made of an oar in his legendary duel with Sasaki Kojiro was presumably a suburitō sized bokken. As late as 2015, bokken were issued to the Los Angeles Police Mounted Unit for use as batons.