Кіріспе

Жапондық қылыш (жапонша: 太刀) – феодалдық Жапонияның самурайлар класы тағуға арналған дәстүрлі жапон қылышының (нихонто) бір түрі. Тачи және учигатана ұзындығы, қисықтығы және қынына салынып тағылғандағы орналасуымен ерекшеленеді, соңғысы 2=銘 (3=мей) немесе қолтаңбаның қылыш сабындағы орналасуына байланысты. Тачи стиліндегі қылыштар катананың пайда болуына дейін болды, оның аты он екінші ғасырдың соңына дейін аталмаған. Тачи – 900 және 1596 жылдар аралығындағы Кото кезеңінің басты жапон қылыштары. Катана басты рөлге ие болған Муромачи кезеңінен (1336–1573) кейін де тачиді жоғары ранкті самурайлар жиі тағуға арналған.

Ерекшеліктері

Бірнеше ерекшеліктерден басқа, катана мен тачи, егер қолтаңбасы (мей) болса, таңдағы қолтаңбаның орналасуы арқылы бір-бірінен ажыратуға болады. Жалпы, қолтаңба қылыш иесінің сол жағында белге ілгенде, қылыштың сыртына қарап, таңға қашалып салынуы керек. Тачи кескіш жиегімен төмен, ал катана кескіш жиегімен жоғары ілгендіктен, екі түрдегі қылыштардың таңында мей қарама-қарсы жағдайларда болады. Нағыз тачидің орташа кескіш жиегінің ұзындығы 70–80 см (27 9/16–31 1/2 дюйм) құрайды, ал катанамен салыстырғанда, ұзындығына пропорционалды түрде жеңіл, саптағысынан ұшына қарай көбірек жіңішке, иілімі күштірек және ауыр киімді тесіп өтуге арналған ұшы кішкентай болады. Катананы киюдің дәстүрлі әдісінен айырмашылығы, тачи белбеуден кескіш жиегімен төменге ілінетін және атты әскерлер үшін тиімдірек қолданылатын. Тачидің орташа ұзындығынан ауытқулар "қысқа" деген мағынаны білдіретін "ко" және "үлкен, ірі" деген мағынаны білдіретін "ō" префикстерімен белгіленеді. Мысалы, тачи-шото және вакизашиге жақын өлшемдегі кодачи деп аталды. Қазіргі кездегі ең ұзын тачи (15 ғасырдағы одачи деп саналады) жалпы ұзындығымен бірге, бірақ оның салтанатты қылыш екеніне сенімді. 1500-ші жылдардың соңы мен 1600-шы жылдардың басында көптеген тачи қылыштары катанаға өзгертілді, олардың кесілген таңдары (о суриаге) қылыштардан теміршілердің қолтаңбаларын жойды. Қылышты тачи стилімен кию үшін, оны тачи коширасына орнату қажет. Тачи коширасында екі ілгіш (аши) бар, сондықтан қылышты көлденең күйде, кескіш жиегімен төменге қаратып тағуға болады. Тачи коширасына орнатылмаған қылышты кошиате – былғары құрылғы арқылы пайдалану арқылы тачи стилімен киюге болады, ол кез келген қылышты тачи стилімен киюге мүмкіндік береді.

Галерея

Көбінесе жапон қылыштарының жүзі мен қабыны мұражайларда бөлек көрсетіледі, және бұл тенденция Жапонияда айқын байқалады. Мысалы, Жапониядағы ең ірі қылыш мұражайларының бірі – Нагоядағы «Нагоя Тоукен Ворлд» жапон қылыш мұражайының ресми сайты мен YouTube арнасында жүз бен қабынның жеке бейнелерін жариялайды.