Ересектерде латентті аутоиммунды диабет (LADA) туралы
Latent autoimmune diabetes in adults
Ересектердегі LADA диабеті – 1 және 2 типті диабеттердің аралас түрі. Симптомдары, генетикалық ерекшеліктері бар, сонымен қатар дұрыс диагноз қою қиын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иммундық медиацияланған диабет (ИМД) немесе жасырын аутоиммундық диабет (LADA) – 1-ші типті диабетке (T1D) және 2-ші типті диабетке (T2D) ұқсас клиникалық белгілері бар диабет түрі, кейде оны 1.5-ші типті диабет деп те атайды. Бұл T1D сияқты диабеттің аутоиммундық түрі, бірақ LADA-мен ауыратын науқастар көбінесе T2D сияқты инсулинге төзімділік көрсетеді және T2D-мен бірдей ауруға қатысты тәуекел факторларын бөліседі. Көптеген адамдар бұл ауруды өмірінің кейінгі кезеңінде дамытатындықтан, оны жиі 2-ші типті диабет деп жаңылыстырады. LADA T1D және T2D екеуімен де генетикалық тәуекел факторларын бөліседі, бірақ генетикалық тұрғыдан екеуінен де өзгеше. Қазіргі білімімізге сүйенсек, LADA-ны T1D және T2D-нің гибридті түрі деп сипаттауға болады, ол екеуінің де фенотиптік және генотиптік ұқсастықтарын көрсетеді, сондай-ақ LADA ішінде аутоиммунитет және инсулинге төзімділік деңгейіне қатысты айырмашылықтар бар. LADA тұжырымы алғаш рет 1993 жылы ұсынылған, бірақ Диабеттің диагностикасы және жіктелуі жөніндегі сарапшылар комитеті бұл терминді мойындамайды, оның орнына оны 1-ші типті қант диабетінің стандартты анықтамасына қосады.
Slowly evolving immune mediated diabetes, or latent autoimmune diabetes in adults (LADA), is a form of diabetes that exhibits clinical features similar to both type 1 diabetes (T1D) and type 2 diabetes (T2D), and is sometimes referred to as type 1.5 diabetes. It is an autoimmune form of diabetes, similar to T1D, but patients with LADA often show insulin resistance, similar to T2D, and share some risk factors for the disease with T2D. Since many people develop the disease later in life, it is often misdiagnosed as type 2 diabetes. LADA appears to share genetic risk factors with both T1D and T2D but is genetically distinct from both. With the knowledge we have today, LADA can thus be described as a hybrid form of T1D and T2D, showing phenotypic and genotypic similarities with both, as well as variation within LADA regarding the degree of autoimmunity and insulin resistance. The concept of LADA was first introduced in 1993, though The Expert Committee on the Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus does not recognize the term, instead including it under the standard definition of diabetes mellitus type 1.
Симптомдары
Ересектердегі жасырын аутоиммундық диабеттің белгілері диабеттің басқа түрлеріне ұқсас: полидипсия (қатты шөлдеу және су ішу), полиурия (көп несеп шығару) және көбінесе көрудің нашарлауы. Жастардың 1-типі диабетімен салыстырғанда, бұл белгілер салыстырмалы түрде баяу, кем дегенде алты айдың ішінде дамиды.
The symptoms of latent autoimmune diabetes in adults are similar to those of other forms of diabetes: polydipsia (excessive thirst and drinking), polyuria (excessive urination), and often blurred vision. Compared to juvenile type 1 diabetes, the symptoms develop comparatively slowly, over a period of at least six months.
Диагностика
Қант диабетінің жалпы диагностикасында қандағы қант деңгейі ≥ 7,0 ммоль/л (126 мг/дл) көрсеткіші қолданылады. LADA диагностикасы үшін нақты ережелер жоқ, бірақ көбінесе қолданылатын критерийлер: науқастың ауруы ересек жасында дамуы керек, диагноз қойылғаннан кейін алғашқы 6 айда инсулинмен емдеу қажеттігі тумауы керек және қанда аутоантителолар болуы керек. LADA-мен ауыратын адамдарда ауру прогрессиясымен бірге C-пептиді деңгейі көбінесе төмен, кейде орташа болады. Инсулинге резистенттілік немесе 2-типті диабеті бар адамдарда инсулиннің шамадан тыс өндірілуіне байланысты C-пептиді деңгейі жоғары болуы мүмкін.
A fasting blood sugar level of ≥ 7.0 mmol / L (126 mg/dL) is used in the general diagnosis of diabetes. There are no clear guidelines for the diagnosis of LADA, but the criteria often used are that the patient should develop the disease in adulthood, not need insulin treatment for the first 6 months after diagnosis and have autoantibodies in the blood. Persons with LADA typically have low, although sometimes moderate, levels of C peptide as the disease progresses. Those with insulin resistance or type 2 diabetes are more likely to have high levels of C peptide due to an over production of insulin.
Автоантителолар
Глютамин қышқылы декарбоксилазасының аутоантителалары (GADA), аралша клеткаларының аутоантителалары (ICA), инсулиномамен байланысты (IA 2) аутоантителалар және мырыш тасымалдаушысының аутоантителалары (ZnT8) – барлығы LADA-мен байланысты; GADA-лар көбінесе 1-типті қант диабеті жағдайында табылады. Аралша клеткаларының комплементін бекітетін аутоантителолардың болуы LADA мен 2-типті қант диабетін ажыратуға көмектеседі. LADA-сы бар адамдарда ICA жиі оң нәтиже береді, ал 2-типті қант диабетімен ауыратын адамдарда мұндай жағдай сирек кездеседі. 1-типті қант диабетін ерте диагностикалауға пайдалы болумен қатар, GAD антиденелері сынақтары LADA мен 2-типті қант диабетін ажырату үшін, сондай-ақ жүктілік диабетін ажырату, 1-типті қант диабетіне шалдығу қаупі бар жақын туыстарды анықтау және 1-типті қант диабетінің клиникалық прогрессиясын бақылау үшін де қолданылуы мүмкін.
Glutamic acid decarboxylase autoantibodies (GADA), islet cell autoantibodies (ICA), insulinoma associated (IA 2) autoantibodies, and zinc transporter autoantibodies (ZnT8) are all associated with LADA; GADAs are commonly found in cases of diabetes mellitus type 1. The presence of islet cell complement fixing autoantibodies also aids in a differential diagnosis between LADA and type 2 diabetes. Persons with LADA often test positive for ICA, whereas type 2 diabetics only seldom do. In addition to being useful in making an early diagnosis for type 1 diabetes mellitus, GAD antibodies tests are used for differential diagnosis between LADA and type 2 diabetes and may also be used for differential diagnosis of gestational diabetes, risk prediction in immediate family members for type 1, as well as a tool to monitor prognosis of the clinical progression of type 1 diabetes.
Ауру таралуы
Автоантителоларды жүйелі түрде тексеру болмағандықтан, LADA-сы бар пациенттерге 2-типті диабет диагнозы қойылу қаупі бар, бұл LADA-ның таралуын анықтауды қиындатады. 2015 жылғы есептерге сәйкес, диабетпен ауыратын адамдардың 10–20 пайызы LADA-дан зардап шегуі мүмкін.
Since there is no regular autoantibody screening, patients with LADA are at risk of being diagnosed with type 2 diabetes, which makes it difficult to estimate the prevalence of LADA. Estimates from 2015 are saying that there could be as many as 10–20% of people with diabetes having LADA.
Тәуекел факторлары
LADA және оның этиологиясы туралы зерттеулер шектеулі. Физикалық белсенділік те LADA қаупіне әсер етеді, физикалық белсенділіктің азаюы қауіпті арттырады. Темекі шегудің Т2Д қаупін арттыратыны, ал кофе ішудің Т2Д қаупін төмендететіні көрсетілгенімен, бұл өнімдер мен LADA-ға қатысты нәтижелер нақты емес. LADA қаупін арттыратын басқа тағамдар – тәтті сусындар мен өңделген қызыл ет, ал майлы балықты жеу қорғаушылық әсерге ие екені көрсетілген.
There is limited research on LADA and its etiology. Physical activity also affects the risk of LADA, with less physical activity increasing the risk. Although smoking has been shown to increase the risk of T2D while coffee consumption has been shown to reduce the risk of T2D, the results regarding these products and LADA are unclear. Other foods that have been shown to increase the risk of LADA are sweetened beverages and processed red meat while consumption of fatty fish has been shown to have a protective effect.
Менеджмент
Диабет – созылмалы ауру, яғни оны толығымен емдеу мүмкін емес, бірақ дұрыс емдеу арқылы симптомдар мен асқынуларды азайтуға болады. Диабет қандағы қант деңгейінің жоғарылауына алып келуі мүмкін, бұл өз кезегінде жүрекке, қан тамырларына, бүйректерге, көзге және жүйкелерге зақым келтіруі мүмкін. 1-типті диабеттің/LADA емдеуі – глюкоза деңгейін бақылау, қалған бета-жасушалардың одан әрі жойылуын болдырмау, диабеттік асқынулар мүмкіндігін азайту және диабеттік кетоацидоз (ДКА) салдарынан болатын өлімді болдырмау үшін экзогенді инсулин қолдану. LADA бастапқыда 2-типті диабетке ұқсас емге (өмір салты мен дәрі-дәрмектерге) жауап беретіндей көрінсе де, ол бета-жасушалардың жойылуын тоқтата немесе баяулата алмайды, сондықтан LADA бар адамдар ақырында инсулинге тәуелді болады. LADA ауруы бар адамдарда инсулинге қарсы тұру ұзақ мерзімді 1-типті диабетке ұқсас; кейбір зерттеулер LADA ауруы бар адамдардың инсулинге қарсы тұру қабілеті 2-типті диабетке қарағанда төмен екенін көрсетсе де, басқалары ешқандай айырмашылық таппады. 2011 жылғы Cochrane жүйелі шолуы Sulphonylurea препаратымен емдеудің глюкоза деңгейін 3 немесе 12 айлық емдеуден кейін инсулинге қарағанда жақсартпағанын көрсетті. Осы шолу нәтижесінде Sulphonylurea препараты инсулинге тәуелділікті ертерек тудыруы мүмкін екендігі анықталды, 2 жылдан кейін жағдайдың 30% - ына инсулин қажет болды. Жасырын аутоиммундық диабет меллитусы (LADA) туралы ұғым 1993 жылға дейін айтылмаған, ол кезде ол ересектерде баяу дамитын 1-типті аутоиммундық диабетті сипаттау үшін қолданылды. Бұл GAD аутоантителоларының 1-типті диабеттің белгісі екені, ал 2-типті диабетке тән емес деген тұжырымдамаға сәйкес келді.
Diabetes is a chronic disease, i. e. it cannot be cured, but symptoms and complications can be minimized with proper treatment. Diabetes can lead to elevated blood sugar levels, which in turn can lead to damage to the heart, blood vessels, kidneys, eyes and nerves. The treatment for Type 1 diabetes/LADA is exogenous insulin to control glucose levels, prevent further destruction of residual beta cells, reduce the possibility of diabetic complications, and prevent death from diabetic ketoacidosis (DKA). Although LADA may appear to initially respond to similar treatment (lifestyle and medications) as type 2 diabetes, it will not halt or slow the progression of beta cell destruction, and people with LADA will eventually become insulin dependent. People with LADA have insulin resistance similar to long term type 1 diabetes; some studies showed that people with LADA have less insulin resistance, compared with those with type 2 diabetes; however, others have not found a difference. A Cochrane systematic review from 2011 showed that treatment with Sulphonylurea did not improve control of glucose levels more than insulin at 3 nor 12 months of treatment. This same review actually found evidence that treatment with Sulphonylurea could lead to earlier insulin dependence, with 30% of cases requiring insulin at 2 years. the concept of latent autoimmune diabetes mellitus was not noted until 1993, when it was used to describe slow onset type 1 autoimmune diabetes occurring in adults. This followed the concept that GAD autoantibodies were a feature of type 1 diabetes and not type 2 diabetes.