Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі. Кескіндемелі тоқыл (Veniliornis mixtus) – тоқылдар тұқымдасының Picinae кіші тұқымдасына жататын құс. Ол Аргентина, Боливия, Бразилия, Парагвай және Уругвайда таралған.
Species of bird
The checkered woodpecker (Veniliornis mixtus) is a species of bird in subfamily Picinae of the woodpecker family Picidae. It is found in Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay, and Uruguay.
Таксономия және жүйелеу
Шатырлы жыртқыш 1780 жылы француз ғалымы Жорж Луи Леклерк, Буффон графы, өзінің «Құстардың табиғи тарихы» еңбегінде Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласынан әкелінген мысалдан сипаттаған. Құстың суреті де Франсуа Николас Мартинет салған, Эдме Луи Добентонның бақылауымен жасалған «Табиғи тарихтың нұрлы суреттерінде» қолмен боялған түрінде бейнеленген. Суреттің түсіндірмесінде де, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт «Нұрлы суреттер» каталогында *Picus mixtus* есімді екі атауын берген. Шатырлы жыртқыш бір кезде *Dyctiopicus* туысына жатқызылған, ол *Dendrocopos* туысына, ал содан кейін *Picoides* туысына қосылған, онда ол және оның жақын түрі – жолақты жыртқыш (*V. lignarius*) ерекше саналған. 2006 жылы Мур және авторлар тобы mtDNA COI және Cyt b тізбектері бойынша зерттеу жариялап, олардың екеуінің *Veniliornis* туысына жататынын көрсеткен. Қазір (2023) Халықаралық орнитологиялық комитет және BirdLife International-дың «Әлем құстарының анықтамалығы» осы жіктемені қолдайды. Дегенмен, 2018 жылдан бастап Америка орнитологиялық қоғамы мен Клементс жіктемесі *Veniliornis* туысының барлық түрлерін *Dryobates* туысына көшірді. Сонымен қатар, жолақты және шатырлы жыртқыштардың бір түр екендігі туралы пікірлер де бар. *Veniliornis* туысын француз орнитологы Шарль Люсьен Бонапарт 1854 жылы енгізген. Туыс атауы римдік құдай Венілияның есімін және «құс» деген мағынаны білдіретін көне грек сөзі *ornis*-ті біріктіреді. *Mixtus* сөзі латын тілінде «аралас» немесе «ұсылған» дегенді білдіреді. Аталған жіктеме жүйелері төрт түрше таниды: *V. m. malleator* және *V. m. berlepschi* құрғақ жерлерде мекендейді, олардың қараңғырақ және айқын ішкі жағы бар, ал қалған екі түрше – ылғалды немесе жағалау ормандарындағы құстар жалпы алғанда, ашық түсті.
The checkered woodpecker was described by the French polymath Georges Louis Leclerc, Comte de Buffon in 1780 in his Histoire Naturelle des Oiseaux from a specimen collected in Buenos Aires, Argentina. The bird was also illustrated in a hand colored plate engraved by François Nicolas Martinet in the Planches Enluminées D'Histoire Naturelle which was produced under the supervision of Edme Louis Daubenton to accompany Buffon's text. Neither the plate caption nor Buffon's description included a scientific name but in 1783 the Dutch naturalist Pieter Boddaert coined the binomial name Picus mixtus in his catalogue of the Planches Enluminées. The checkered woodpecker was at one time placed in genus Dyctiopicus, which was merged into Dendrocopos, which in turn was merged into Picoides where it and its sister species the striped woodpecker (V. lignarius) were considered outliers. In 2006, Moore et al. published research on mtDNA COI and Cyt b sequences which suggested that the two belong in genus Veniliornis. That treatment is now (2023) followed by the International Ornithological Committee and BirdLife International's Handbook of the Birds of the World. However, starting in 2018, the American Ornithological Society and the Clements taxonomy moved all species of genus Veniliornis into genus Dryobates. In addition, there have been suggestions that the striped and checkered woodpeckers are conspecific. The genus Veniliornis was introduced by the French ornithologist Charles Lucien Bonaparte in 1854. The generic name combines the name of the Roman deity Venilia with the Ancient Greek word ornis meaning "bird". The specific epithet mixtus is the Latin word for "mixed" or "jumbled". The above taxonomic systems recognize four subspecies: V. m. malleator and V. m. berlepschi, which inhabit more arid habitat, have darker and more prominent underside patterning, whereas the other two subspecies which are birds of mesic or riparian woodland are paler overall.
Қозғалыс
Бразилияның Мату-Гросу штатының кейбір аймақтарында шахматты тоқылдақтар тек қаңтар және мамыр айларында ғана кездеседі, бірақ олардың немесе басқа популяциялардың қозғалысы туралы ештеңе белгілі емес.
Checkered woodpeckers in parts of the Brazilian state of Mato Grosso are there only between January and May, but nothing else is known about their movements or those of other populations.
Тамақтандыру
Торлы тоқылдақтар жеке немесе жұп болып, көбінесе бұталар мен ағаштардың кішкентай бұтақтарында қоректенеді. Олар негіздік түрде жәндіктер мен тұқымдарды іздеп табады және тесіп қарап жейді.
Checkered woodpeckers forage singly and in pairs, usually on small branches of bushes and trees. They mostly find their diet of insects and seeds by gleaning and probing.
Өсіру
Қақпақ мұнараның көбейетін мезгілі қыркүйектен қарашаға дейін созылады. Екі жыныс та ұя салады, әдетте ағаш немесе пальмада жерден жоғары қазып жасайды. Бір ұядағы жұмыртқа саны төрт. Инкубация кезеңі, балапандардың ұшқындауына дейінгі уақыт және ата-аналық күтімге қатысты мәліметтер белгісіз.
The checkered woodpecker's breeding season is from September to November. Both sexes excavate the nest hole, typically above ground in a tree or palm. The clutch size is four eggs. The incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.
Вокалды және вокалды емес дыбыстар
Төрткіл мүңкілдегіш "пик" және "у у у" деп дыбыстайды; ол алыс қашықтықта байланысу үшін "ти ти ти ти ти" деп сайрайды. Ол сонымен қатар ағашқа соғып дыбыс шығарады.
The checkered woodpecker makes a "peek" and a "we we we "; it trills "ti ti ti ti ti " for long distance contact. It also drums.
Мәртебе
IUCN бағалауынша, клеткалы шумақ тұқымдас құстың жағдайы қауіпсіз. Оның өте кең таралған аймағы бар, және оның популяциясының мөлшері белгілі болмаса да, тұрақты деп есептеледі. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. Ол бірнеше қорғаулы аумақтарда кездеседі және "[әлдеқайда] жиі кездесетін сияқты, бірақ түсініксіз себептермен өте шектеулі жерлерде ғана таралған".
The IUCN has assessed the checkered woodpecker as being of Least Concern. It has a very large range, and though its population size is not known it is believed to be stable. No immediate threats have been identified. It occurs in several protected areas and is "[p]robably quite common, but appears to be very local, for reasons not understood."