Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Анелид құрттар класы Клитилета – анелид құрттар класы, оларды өмірлік циклінің белгілі бір кезеңінде көбею коконын қалыптастыратын клителл (жаға) белгісімен тануға болады. Клитилетаға шамамен 8000 түр жатады. Полихеталар класынан өзгеше, оларда параподиялар болмайды және бас бөлігі нашар дамыған.
Class of annelid worms
The Clitellata are a class of annelid worms, characterized by having a clitellum – the 'collar' that forms a reproductive cocoon during part of their life cycles. The clitellates comprise around 8,000 species. Unlike the class of Polychaeta, they do not have parapodia and their heads are less developed.
Сипаттамалары
Клителдік анелидтер – жетілген организмдердің бас жағына жақын орналасқан клителл немесе белдікпен сипатталатын сегменттелген құрттар. Ауыз, қарынша бетінде орналасқан және простамиум (пробоскис) оның үстінен шығыңқы болып тұрады. Ми басында емес, дене сегменттерінің бірінде орналасқан. Клителл бірнеше сегменттің модификациясы нәтижесінде қалыптасады және әйелдердің гонопораларын қамтиды немесе олардан кейін орналасқан. Жұптасу кезінде бұл бездік тіні шырыш секрециялайды, ол жұптасқан организмдерді бірге ұстап тұрып, сперма алмасуына мүмкіндік береді. Содан кейін ол жануардың денесін қоршап, жұмыртқалар мен сперманы қамтитын коконды құрайтын материалды бөліп шығарады. Жануар бұл коконды алға қарай және басы арқылы жылжытады, содан кейін коконның екі шеті де бітеді, ал ішінде ұрықтану мен даму жүзеге асады. Олигохета подклассына жататын жер құрттары мен олардың туыстарының көздері жоқ, бірақ теріде, әсіресе алдыңғы бөлігінің дорсальды жағында фоторецепторлық жасушалар бар. Сондай-ақ, оларда простамиумда, денеде және перипроктта (анустың орналасқан соңғы сегменті) параподиялар мен қосымшалар жоқ. Жыныс бездері клителге жақын бірнеше сегментте орналасқан, ал аталық бездер аналық бездердің алдында орналасқан. Әр сегментте бірден жиырма беске дейін шаэталардың төрт шоғыры бар; олардың табандарына бұлшықтар бекітілген және оларды созуға немесе кері тартуға болады. Гирудинида отрядының суқұйғыштары көбінесе жалпақ денелі, екі басында да үшкірленген. Оларда 33 сегменттің белгілі бір саны бар, бірақ сегментация сырттан көрінбейді, өйткені кутикула ануляциялармен белгіленген. Суқұйғыштарда шаэталар жоқ. Алдыңғы бірнеше сегмент немесе бас әдетте ауызды қоршап тұратын сорғышқа айналған. Бұл сегменттерде әдетте жоғарғы жағында бірнеше оцеллилер болады. Клителл 9-дан 11-ге дейінгі сегменттерді алып жатыр, бірақ ол көбейту кезеңінде ғана байқалады. Ең артқы сегменттер дененің төменгі жағында орналасқан тағы бір үлкен, дискі тәрізді сорғышты құрайды. Анус артқы сорғыштың алдындағы дорсальды бетінде орналасқан. Дене қабырғасында күшті көлденең, бойлық және диагональды бұлшықтар бар, олар организмге үлкен икемділік пен созылу қабілетін береді.
Clitellate annelids are segmented worms characterised by the clitellum or girdle which is located near the head end of mature individuals. The mouth is on the ventral surface and is overhung by the prostomium (proboscis). The brain is not located in the head but in one of the body segments. The clitellum is formed by a modification of several segments, and either includes the female gonopores or is located just behind them. During copulation, this glandular tissue secretes mucus that keeps the paired individuals together while they exchange sperm. Afterwards it secretes material that forms a cocoon that encircles the animal's body and encloses the eggs and sperm. The animal works this cocoon forward and over its head end, whereupon the ends of the cocoon become sealed, with fertilisation and development taking place inside. Earthworms and their kin, in the subclass Oligochaeta, lack eyes but have photoreceptor cells in the skin, especially in the dorsal portion of the anterior end. They also lack parapodia and appendages on the prostomium, the body and the periproct (terminal segment on which the anus is located). The gonads are located in a few segments near the clitellum, with the testes being anterior to the ovaries. There are four bundles of one to twenty five chaetae on each segment; these have muscles attached to their bases and can be extended or retracted. Leeches, order Hirudinida, mostly have flattened bodies, usually tapered at both ends. They have a fixed number of segments, 33, but the segmentation is not visible externally because the cuticle is marked with annulations. Leeches do not bear chaetae. The front few segments or head have been modified into a sucker that usually surrounds the mouth. These segments usually bear several ocelli on the upper side. The clitellum occupies segments 9 to 11 but is only noticeable during breeding periods. The hindermost segments form another, larger, disc shaped sucker located on the underside of the body. The anus is on the dorsal surface just in front of the posterior sucker. The body wall includes strong transverse, longitudinal and diagonal muscles which give the animal great flexibility and extensibility.