Кіріспе
Бруклиндегі Нью-Йорк аквариумы – Кони-Айлендтегі Ригельман серуен жолында орналасқан, АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне аквариум. Ол 1896 жылы Манхэттендегі Баттери Парктегі Касл Гарденде құрылды және 1957 жылы Кони-Айлендке көшірілді. Аквариумды Жабайы табиғатты қорғау қоғамы (WCS) төрт зообақ пен бір аквариумның біріктірілген жүйесінің бөлігі ретінде басқарады, ең танымал зообақ – Бронкс зообағы. Ол Зообақтар мен аквариумдар қауымдастығының (AZA) аккредиттеуінен өтті. WCS-тің бір бөлігі ретінде аквариумның миссиясы – ғылым, қорғау шаралары, білім беру және адамдарды табиғатты құрметтеуге шақыру арқылы әлемдегі жабайы табиғат пен жабайы жерлерді сақтау. Бұл кешенде 266 түрлі су жануарлары бар. Оның миссиясы – арнайы көрмелер, қоғамдық шаралар және зерттеулер арқылы мұхит пен оның тұрғындарына қатысты мәселелер туралы халықтың хабардарлығын арттыру. Аквариумда орналасқан Нью-Йорк теңіздік кеңістігі бағдарламасы – WCS-тің жергілікті қорғау бағдарламасы, ол теңіз түрлерінің денсау популяциясын қалпына келтіруге және Нью-Йорк суларын қорғауға бағытталған, бұл аймақтың экономикалық және мәдени өркендеуі үшін маңызды.
The New York Aquarium is the oldest continually operating aquarium in the United States, located on the Riegelmann Boardwalk in Coney Island, Brooklyn, New York City. It was founded at Castle Garden in Battery Park, Manhattan, in 1896, and moved to Coney Island in 1957. The aquarium is operated by the Wildlife Conservation Society (WCS) as part of its integrated system of four zoos and one aquarium, most notably the Bronx Zoo. It is accredited by the Association of Zoos and Aquariums (AZA). As part of WCS, the aquarium's mission is to save wildlife and wild places worldwide through science, conservation action, education, and inspiring people to value nature. The facility occupies and boasts 266 species of aquatic wildlife. Its mission is to raise public awareness about issues facing the ocean and its inhabitants with special exhibits, public events and research. The New York Seascape program, based out of the aquarium, is WCS's local conservation program designed to restore healthy populations of marine species and protect New York waters, which are vital to the area's economic and cultural vitality.
Құрылысы және алғашқы жылдары
Нью-Йорк қаласының үкіметі 1891 жылы Батери Парктегі бұрынғы әскери бекініс және иммигранттарды тіркеу станциясы болған Касл Гарденді аквариумға айналдыруды ұсынды. Келесі ақпанда Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы қала үкіметіне Касл Гарден ішінде аквариум құруға рұқсат беретін заң жобасын қабылдады. Джулиус Ф. Мунквиц-младший 1892 жылдың ортасында Нью-Йорк қаласының саябақ комиссарлары алдында аквариумның алдын ала жоспарларын ұсынды. Штат үкіметі Касл Гарденде аквариум салуға 150 000 доллар бөлді. Жергілікті БАҚ 1896 жылдың қыркүйегінде аквариумның көп бөлігі аяқталғанын хабарлады. Сол кезде аквариумда 45 түр болды, олардың кейбіреулері екі жылдан бері аквариумда тұрды. Бұрынғы күні жұмсақ ашылғаннан кейін. Аквариумның ашылу күні мыңдаған келушіні тартып, бір жыл ішінде екі миллиондай адам келді. Алғашқы жылдары Касл Гардендегі Нью-Йорк аквариумына жазда көбірек келушілер келді, ал жексенбі күні ең көп қонақ болатын. Осы кезеңде аквариумның ең жұмсақ күні 1898 жылдың 20 тамызы болды, сол күні 47 000-нан астам адам аквариумды аралады. Ол ұқсас жануарлар дүниесін қорғау ұйымдарын, әсіресе аквариумдар құруға үлкен үлес қосты. Бин 1898 жылдың сәуір айында отставкаға кетуге мәжбүр болды.
1900-жылдар мен 1910-жылдар
1902 жылдың наурыз айында Нью-Йорк штатының заң шығарушылары Нью-Йорк аквариумының басқаруын Нью-Йорк зоологиялық қоғамына беруді ұсынды. 1902 жылдың шілде айында Бағалау комиссиясы мэр Сет Лоуға аквариумды Зоологиялық қоғамға жалға беруге уәкілеттік берді, ал Зоологиялық қоғам 1902 жылдың 31 қазанында Чарльз Хаскинс Таунсендті аквариум директоры етіп тағайындап, басқаруды өз қолына алды. Сол кезде аквариумда бар болғаны 150 жануар болды. Таунсенд коллекцияны едәуір кеңейтті, нәтижесінде аквариумға жыл сайын жүздеген мыңдаған келушілер келді. Таунсенд аквариум директоры қызметін отыз жыл атқарды. Директор болып тағайындалғаннан кейін Таунсенд Касл Гарден ғимаратына бірнеше өзгерістер енгізді, оларға 30 000 доллардан астам қаражат жұмсалды. Касл Гардендегі экспонаттардың саны да артты; 1903 жылға қарай аквариумда 200-ден астам түрге жататын 2000 экспонат болды. 1907 жылға қарай аквариумды жылына екі миллионнан астам адам, яғни күніне шамамен 6000 адам тамашалады. 1911 жылдың қаңтарына қарай, шенеуніктер Касл Гарденді кеңейтуді жоспарлады, батыс және шығыс жақтарына жартылай дөңгелек қанаттар қосып, құны 1 миллион доллардан асты. Әрбір қанатта үш қабаттан тұратын аквариумдар орналасуы тиіс еді. Зоологиялық қоғам Бағалау комиссиясынан жаңартуға 1,75 миллион доллар бөлуді сұрады, бірақ 1916 жылға дейін комиссия Касл Гарденді жаңартуға қаржы бөлмеді. Таунсенд аквариумның механикалық жабдықтарын жаңарту қажет екенін мәлімдеді.
1920-1940 жылдар
1921 жылы Таунсенд Зоологиялық қоғам аквариум ғимаратының оңтүстік жағындағы бу қазандығының орнына жертөледе электр стансасын салуды, содан кейін бұрын бу қазандығы орналасқан жерге екі аквариум орнатуды хабарлады. Бұл жұмыс миссис Рассел Сейджтің қалдырған мүлігімен қаржыландырылды. 1923 жылдың басына қарай Зоологиялық қоғам 86 000 долларға жөндеу жұмыстарын жүргізіп жатты. 1923 жылдың маусым айында кеңес ғимараттың үстіне қосымша қабат салу үшін 76 500 доллар бөлуге дауыс берді. Зоологиялық қоғам екінші қабатқа тереңдетілген аквариумдар қосып, көрме алаңын 20 пайызға ұлғайтуды жоспарлады. Сол кезде аквариумды жылына екі миллион адам тамашалап тұратын. 1926 жылы Таунсенд Касл-Гарденге 225 000 долларлық қосымша өзгерістер енгізілетінін мәлімдеді. Жоспарларға жұмыс бөлмелері мен зертханалар үшін үшінші қабатты салу, ғимараттың артына аквариумдар орнату, жертөледе жаңа механикалық жабдықтарды орнату және қасбетті сұр цементпен жабу кірді. Castle Garden аквариумы 1930 жылдары да танымал болды, жылына екі миллион адам келіп, 1934 жылы бір күні 50 мың адам келді, бұл аквариум үшін жаңа рекорд. 1940 жылы ғимараттың үшінші қабатында екі зертхана салынды, сондай-ақ сол жылы ғимараттың үстіне жаңа металл күмбез орнатылды. Сол кезде аквариумның міндетін атқарушы директоры Чарльз М. Бредер кіші, аквариумның Касл-Гарденнен тым кішкентай болғанына сеніп, жақын жерде жаңа ғимарат салуға ниеттенді. 1941 жылдың ақпан айында Триборо көпірі мен туннельдер басқармасының комиссары Роберт Мозес, парк қайта жаңартылғанда Касл-Гарденді бұзуға ниеттенгенін мәлімдеді. 1941 жылдың соңында қала әкімдігі Нью-Йорк аквариумын жабылып, бірқатар балықтар мен тасбақаларды басқа аквариумдарға көшірді, ал қалған балықтар Атлант мұхитына жіберілді.
Бруклиндегі орналасқан жері
1953 жылы Бруклиннің оңтүстігіндегі Кони-Айленд ауданында жаңа аквариум ғимаратының құрылысына шенеуніктер рұқсат берді. Жаңа аквариумның құрылысы Кони-Айлендті жаңғыртуға күтілді. Нью-Йорк қалалық жоспарлау комиссиясы жаңа аквариумға парктік жерді бөліп берді және құрылыс 1954 жылдың 24 қазанында басталды. Харрисон мен Абрамовиц Кони-Айлендтегі аквариумды жобалады. Аквариумның бірінші кезеңі бастапқыда 1956 жылы 1,5 миллион долларға аяқталуы жоспарланған, ол 10 миллион долларлық ірі жобаның бір бөлігі болуға тиіс еді. 1957 жылдың 6 маусымында Кони-Айлендте аквариум ашылды. Кони-Айлендтегі аквариумға кіру үшін төлем қабылданатын, бұл Касл-Гардендегі тегін кіруге үйренген жұртшылыққа ұнамады. Кони-Айленд орны ашылғанда, WCS өзіне қажетті түрлердің барлығын дерлік бастапқыдан алуға мәжбүр болды, өйткені Касл-Гардендегі түрлер мұхитқа жіберілген немесе басқа зоопарктарға берілген еді. Касл-Гарденнен ауыстырылған аз ғана мысалдардың арасында Касл-Гарден жабылғаннан кейін Бермудада сақталған Ридли теңіз тасбақаларының жұбы болды. Нью-Йорк аквариумының Кони-Айлендтегі орны WCS New York Seascape бағдарламасына үй иесі болып табылады – бұл қоғамның Нью-Джерси штатының Кейп-Мэйінен Лонг-Айлендтің Монтокына дейінгі жақын жердегі өзендерге, порстарға және мұхитқа қатысты зерттеу және қорғау бағдарламасы. Аквариум 1968 жылы қысқа мерзімге орканы, ал 1969 жылы нарвалды ұстады. Екеуі де пневмонияға шалыққан болуы мүмкін деп хабарланды. Аквариумдағы белуга киттері 2007 жылы көбейту бағдарламасының бөлігі ретінде Джорджия аквариумына ауыстырылды. 2011 жылдың қыркүйегінде аквариум жаңа электр шабағын Уотсон деп атады, ал 2012 жылдың наурыз айында теңіз жылқысын өсіру бағдарламасын іске қосты. 2006 жылдың қазан айында Нью-Йорк аквариумы аквариумға көбірек қызығушылық тудыратын және көзге көрінетін сыртқы дизайнды жасау үшін конкурс финалистерін жариялады. 2007 жылдың наурыз айында WRT және Cloud 9 фирмаларының жеңімпаз дизайны таңдалды, онда аквариумның үстінде китке ұқсайтын құрылыс болды. Алайда 2008 жылдың наурыз айында жобаның құны мен құрылыстың болашақтағы көрмелерді салудың ыңғайлылығына қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан бұл идеядан бас тартылды. Оның орнына акулаларға арналған жаңа көрменің жоспарлары жарияланды. "Океан таңғажайыптары: Акулалар!" атты ірі көрме 2012 жылдың қарашасында басталып, 2015 жылы ашылуы жоспарланған. Алайда, 2012 жылдың қазан айында "Сэнди" даулы болғандықтан Нью-Йорк аквариумына елеулі зақым келді, нысан суға батып, қуаттан өтті. Дауыл кезінде нысанда қалған WCS қызметкерлерінің шағын тобы жинақтағы жануарлардың 80 пайызын сақтап қалды. Осының салдарынан көрменің құрылысы кейінге шегерілді. "Океан таңғажайыптары: Акулалар!" 2014 жылдың қаңтарында басталып, 2018 жылдың 30 маусымында ашылды, бұл "Сэнди" даулынан кейін Нью-Йорк аквариумында ашылған алғашқы ірі көрме болды. 2020 жылдың наурыз айынан бастап Нью-Йорк қаласындағы COVID-19 пандемиясының салдарынан аквариум төрт айға жабылды, бұл қала бойынша барлық бизнеске тоқтап тұруға мәжбүр етті. 2020 жылдың шілдесінде аквариумды қайта ашумен бірге омыртқасыз теңіз түрлеріне арналған "Spineless" атты жаңа көрме ашылды. Аквариум "Сэнди" зақымдарынан толыққанды түрде 2022 жылдың шілдесінде қайта ашылды.
Көрмелер
2018 жылғы деректер бойынша Нью-Йорк аквариумы бес экспозициядан тұрады: Акватеатр; Қорғау залы; Теңіз жартастары; Омыртқасы жоқ жануарлар; және Океан кереметтері: Жеті қабырғалылар. 1930 жылдары теңіз түбінде тарихи саяхаттар жасаған алғашқы батисфера суасты аппараты аквариумда көрсетілімге қойылған.