Кіріспе

XVII ғасырдың бірінші жартысындағы киімдер 1600-1650 жылдардағы Батыс киімінде кең жолақты немесе зығыр жағалардың пайда болуымен руфтың жоғалуымен сипатталады. Осы кезеңде ерлер мен әйелдердің белдері көтерілді. Басқа да ерекше сәндерге толық, кесілген жеңдер және биік немесе кең түймелі бас киімдер жатты. Ерлер үшін шлангтар шымдарға ауысты. 1615 жылға дейін денеге жақын, тығыз жеңі және төменгі, үшкір белбеуі бар силуэт біртіндеп жұмсарып, кеңейді. Жеңдер өте толық болды, ал 1620 және 1630 жылдары көбінесе жейде немесе көйлектің көлемді жеңдерін көрсету үшін кесінділер жасалды. Испан сәні өте консервативті болып қалды. Руф Испания мен Нидерландыда ең ұзақ сақталды, бірақ алдымен ерлер үшін, содан кейін Франция мен Англияда әйелдер үшін жоғалып кетті. Англия азамат соғысына әкелген әлеуметтік шиеленістер ағылшын сәнінде көрінді, Джеймс I және оның ұлы Чарльз I сарайларында танымал болған француз стильдері пуритандықтар ұнатқан және Жаңа Англияның алғашқы елді мекендеріне экспортталған қарапайым түстердегі қарапайым стильдермен қарама-қарсы болды (төменде қараңыз). Ғасырдың басындағы жылдары ақындар мен суретшілердің меланхолияға толы сәнді поздарына құмарлық сәнде көрінді, мұндағы ерекшеліктер – қара түстер, ашық жағалар, түймесіз көйлектер немесе дублеттер, сондай-ақ портреттерде әлемге көңілі тоймаған поздар мен қайғылы мінез-құлықпен бірге жалпы шатастырылған түр.

Маталар мен үлгілер

Бұл кезеңде, әсіресе Испанияда, күрделі нар немесе артишок өрнектері бар фигуралы жібектер әлі де кездеседі, бірақ Англияда тоқылған немесе кестеленген, гүлдік мотивтерді айналдырудың жеңіл стилі көбірек танымал болды. Осы кезеңде ине тігу өнері гүлденді. Кесу өнерінен пайда болған геометриялық ретицелла нақты ине тігу немесе ариядағы понтоға (Англияда "түйіршік" деп аталады) дамыды, ол да танымал айналма гүлдік дизайндарды бейнеледі. Англияда 1600-1620 жылдары ерлер мен әйелдер үшін ленталармен бекітілетін кестеленген зығыр-жібек жакеттер сәнге енді, сондай-ақ сары крахмалмен боялған ретицелла да танымал болды. Екі жаққа бөлінген жеңді (көбінесе көлденең қатардағы өрнекпен әшекейленген) көйлектерді ерлер де, әйелдер де киетін. 1620 жылдардан бастап беткі әшекейлеу сәннен шығып, қатты түсті атласқа көшті, ал қарапайым ленталық доғалар немесе түйіндер гүл шоқтары мен иілген жиектерге айналды.

Портреттік және фантастикалық

Англияда 1630 жылдардан бастап әдебиет пен әсіресе сарай маскаларының ықпалымен Энтони ван Дайк және оның ізбасарлары экзотикалық, тарихи немесе шабындық киімде портрет салуға немесе бірнеше жылдың ішінде портреттің көнесіп қалуын болдырмау үшін түрлі шарфтар, плащтар, мантолар мен әшекейлер қосылған қарапайым заманауи киімде суреттелуге үлгі жасады. Бұл картиналар кейінірек 17 ғасырда киімсіз портрет салу модасының бастауы болды және олар міндетті түрде киімнің нақты қалай тозылғанын көрсете бермейді.

Киімдер, бодистер және белбеулер

Жаңа ғасырдың басында сәнді корсеттердің мойны жоғары немесе өте төмен, дөңгелек мойын сызығымен және иықтарында қысқа қанаттары болды. Кейде жеке жабық арба дөңгелектері тағылатын, тік жағасы кішкентай сым рамамен немесе таяқшамен бекітілетін, сондай-ақ күнделікті киім үшін жиі қолданылатын. Ұзын жеңдер терең манжеттерімен, дөңгелек жағаға сәйкес келіп киілді. 1613 жылы Англияда арба дөңгелектері сәннен шықты. 1620 жылдардың ортасына қарай стильдер жұмсара бастады. Руфтар континенттік Еуропада ребато деп аталатын сым жағаларға, кейіннен кең, жалпақ жағаларға алмастырылды. 1630 және 1640 жылдары жағаларға өткен ғасырдағы орта тап әйелдері киген зығыр жағаларға ұқсас жағалар қосылды; көбінесе жаға мен жаға бір түспен кесілген. Корсеттер ғасырдың басында ұзын белді болды, бірақ бел сызығы 1630 жылдардың ортасына дейін көтеріліп, содан кейін қайта төмендеді. 17 ғасырдың екінші онжылдығында корсеттің астына киілетін, юбканы қолдаған итаршыққа бекітілген қысқа табалар пайда болды. Бұл табалар 1620 жылдары ұзарады және корсеттің екі алдыңғы жиегінің арасындағы кеңістікті толтырған корсажбен киілді. 1640 жылға қарай ұзын табалар жоғалып, сәнге ұзын, тегіс келбет енді: бел артқы және бүйір жағынан қалыпты биіктікке оралды, ал алдыңғы жағы төмен болды. 17 ғасырдың басындағы ұзын, тығыз жеңдер қысқарып, толық және кеңейді. 1620 және 1630 жылдардағы танымал стиль – вираго жеңі, лентамен немесе басқа да безендірумен жиналған, кесілген, толық жең. Франция мен Англияда қараңғы, ауыр маталардың орнына ақшыл немесе пастельді түстердегі жеңіл атластар қолданылды. Басқа кезеңдердегідей, суретшілер жолақты маталарды салудың қиындығынан қашып, олардың кең таралғанын инвентаризациялық тізімдерден көруге болады. Перлден жасалған қысқа тізбектер сәнге енді. Корсет пен юбканың үстіне ұзын, ашық жеңдерімен, қысқа ашық жеңдерімен немесе мүлдем жеңсіз киілетін еркін көйлектер (Англияда "түн көйлектері" деп аталды) және белде лентамен байланды. 1610 және 1620 жылдардағы Англияда кестеленген жакеттің (жилет) үстінен және фартингейлсіз кестеленген юбканың үстінен еркін түн көйлегі киілетін. Ең ресми жағдайларда қара көйлектер тағылды; олар 1630 жылдары Англияда сәннен шығып, корсет пен юбкаға сәйкес келетін көйлектерге ұнамай қалды, бірақ континентте маңызды киім түрі болып қала берді. Нидерландыда ашық алдыңғы жағы бар көйлек немесе флигер тек үйленген әйелдерге арналған. Үйлену алдында "боувен" киілетін, "беліне тігілген және толығымен жабық юбкасы бар көйлек"; Англияда ол "голландиялық" немесе "дөңгелек көйлек" деп аталды. Юбкалар 1630 жылға дейін астыңғы юбканы көрсету үшін алдыңғы жағынан ашық болуы мүмкін немесе толығымен жабық болуы мүмкін; жабық юбкаларды кейде қолға ұстап немесе астыңғы юбканы көрсету үшін бүктеліп киеді. Корсеттер жаңа корсеттерге сәйкес қысқа болды және ортаңғы алдыңғы жағында корсаж тереңдігіне дейін созылатын өте қатты басқышы болуы мүмкін. Юбкалар белде дөңгелек пішінде ұстап, еденге жұмсақ бүктелермен түсетін итаршық немесе француздық фартингейлмен пішінделді. Дау немесе дөңгелек фартингейл 1619 жылы Дания королевасы Аннаның қайтысына дейін ағылшын сарайында киілетін.

Шаш пішімдері мен бас киімдері

1613 жылға дейін шаш маңдайдан жоғары қауырсын түрінде жиналған. Үйленген әйелдер шаштарын зығырдан жасалған кенеп немесе бас киіммен, көбінесе кружевомен әшекейленген киген. Сыртқа кию үшін ерлер киетін биік қалпақтар да қолданылған. 1625–1650 жылдарға тән стильде шаш екі жағында иыққа дейін еркін толқындармен таралған, ал қалған бөлігі артқы жағында жоғары түйінге жиналған немесе өрілген. Осы стильмен қысқа маңдайша немесе жақтау киюге болатын. Көп әйелдер зығырдан жасалған бас киімді тастап, шаштарын ашық немесе қалпақпен кие бастады.

Стил галереясы 16001620

Хиллиардтың 1602 жылғы танылмаған әйелі ғасырдың басындағы пуритан сәнін киген. Оның биік қара түсті, дөңгелек бас киімі – капотен, ол зығырдан жасалған бас киімнің үстіне тағылады. Ол қара көйлек пен ақ маска киеді, ал көйлектің үстінде қара түсті кестемен әшекейленген шапан бар; мойын сызығы зығырдан жасалған бөлікпен толтырылған. Данияның Аннасы төменгі, дөңгелек мойынды және тығыз жеңі бар корсет киген, оған барабан немесе арба дөңгелегіне байланған ұсақ киім сәйкес келеді, 1605 жыл. Шашты жоғары көтеру қысқа мерзімге сәнге айналды. Данияның Аннасының әшекейлері жақсы сақталған және оның портреттерінде бейнеленген. Нидерландының регенті, испандық Изабелла Клара Евгения, арба дөңгелегінен жасалған воротник пен білегінде кең, жалпақ қатпарларды киген. Оның испандық үлгідегі екі жеңді киімі 1609 жылы кең жолақты ленталармен немесе матадан жасалған әшекейлермен безендірілген. Мэри Радклиф шамамен 1610 жылғы өте төменгі, дөңгелек мойынды және жабық арба дөңгелегінен жасалған воротник киген. Оның әшекейлеріндегі қара жібек жіптер уақытша сән болды. Данияның Аннасы ұлы, Уэльс принці Генрихтің қайтысына байланысты қара киім киген, 1612 жыл. Ол қара сыммен бекітілген бас киім мен қарадан жасалған кружево киген. Ағылшын әйелі (әдетте Дороти Кэри, кейін Рочфорд виконтессасы) сұр түсті астармен жабдықталған, ілмекті жеңдері бар қара көйлек астында ленталармен байланған кестеленген зығырдан жасалған жакет киген. Оның ретицелладан жасалған жағасы, манжеттері мен бас киімі сары крахмалмен боялған. Франс Халстың жас әйелі үйленген әйелдерге арналған қара флигерлі ашық киімінің үстінде тізбек белбеу киген, сондай-ақ сәйкес келетін тығыз жеңдері мен кіші киімі бар ұзын корсет киген. Ол юбкасын сәнді формада ұстау үшін төселген орамал киген. Голландия, 1618–20 жылдар. Элизабет, Уотернберидің леди стилі, қызыл барқыт көйлектің астында кестеленген жакет, корсет және кіші киім киген. Ол 1620 жылғы жоғары мойынды шымшықтың үстінде ашық жапсырма киген.

1620-жылдардың стиль галереясы

Маргарет Лэтон қара көйлек киіп, 1620 жылы жаңадан сәнделген жоғары белдікті кіші шапанға ілінген кестеленген зығыр жакетімен бірге. Ол жеңіл алжапқыш немесе шымшықты, құлайтын руф және қаптамасы бар кестеленген шапшаны киеді. Жакеттің өзі бұрынғы онжылдықтың ұзын үлгісінде. Мари де Медичи жесірлікте қара түсті, қара сыммен бекітілген шапқа және жамылғы киген, шамамен 1620–21 жылдары. Франция королевасы Анна Австриялық ашық корсет, масқара және вираго жеңдерімен, жабық руф киеді. Бос білезіктерге назар аударыңыз. Шамамен 1621–25 жылдары. Сюзанна Фурмент ашық жоғары мойынды жейде, лентамен байланған қызыл жеңдер және қауырсынмен кең жиекті шапқа киген, 1625 жылы. Испания патшайымы Элизабет Франциялық 1625 жылы Испания сарайында танымал стильде шашын жинаған. Изабелла Брандт алтын корсет пен жеңдері бар қара көйлек және жолақты кіші шапан киген, 1623–26 жылдары. Паола Адорно, Маркеза Бринол Сале қара көйлек және осы кезеңдегі итальяндық портреттерде көрінетін ірі, жұмсақ сегіздік пішіндегі жеңіл руф киген. Оның шашы перлден жасалған цилиндр тәрізді шапкаға немесе каулаға жиналған. Генуя, шамамен 1626 жылы. Мари Луиза де Тасси ұзын масқарасы, соған сәйкес кіші шапан және вираго жеңдері бар қысқа белді көйлек және таспамен белделген табақталған корсет киген, 1629–30 жылдары.

1630-шы жылдардағы стилдік галерея

Үлкен кружевтер Франция мен Англияда жоғалғаннан кейін де голландиялық моданың бір бөлігі болып қалды. Қара көйлектің қысқа, бүрмеленген жеңдері бар, ол тығыз ішкі жеңдер мен жиегінде баулармен әшекейленген қызғылт кіші көйлекпен киіледі. Кружевті алжапқышта 1630 жылы крахмал мен үтіктеуден пайда болған бүктемелер көрінеді. Белгісіз әйелдің портреті, ол ашық түсті корсет пен кіші көйлек киген, бұл ағылшын сәнінің бейресми түрі. Оның корсетінің белде терең тіліктері және 1630 жылғы вираго жеңдері бар. Генриетта Мария "Темпе қайта жаңғыртылды" маскарасындағы Құдайлық Сұлулық ретінде жоғары мойынды көйлек, кружев жаға және қауырсынмен әшекейленген зергерлік бас киім киген, 1632 жыл. Иниго Джонс сияқты суретшілер жасаған осындай маскаралық костюмдер осы кезеңдегі портреттерде жиі кездеседі. Испандық шалбарлар, яғни өте қатты, бүктемесіз шалбарлар, дәуір бойында танымал болды.

Сыртқы киім

Кеудешелер осы кезеңнің басында таралған, бірақ 1620 жылдары сәннен шығып қалды. Әдетте жамбасқа дейін жететін, көбінесе жеңі бар қысқа плащ немесе кейп сәнді ерлердің киімі болды, олар оны тіпті үй ішінде де сол иығына әдемілеп іліп тартқан; 1630 жылдардағы сән плащтың матасын шалбарға, ал астарды – дублетка сәйкестендірді. Жаман ауа-райы болғанда ұзын плащ киетін.

Шаш пішімдері мен бас киімдері

Сол кезеңнің басында шашты жағаға дейін киіп, маңдайдан артқа қарай тараған; өте әсем киінетін ерлер бір иықтан ұзын шаш талшығын – «ло́велокты» жауып тартқан. Шаш үлгілері кезең ішінде ұзара түсті, ал 1630-шы жылдардың соңы мен 1640-шы жылдары ұзын буырқан шаштар сәнге енді, бұл 1660-шы жылдары париктердің стандартты киім ретінде танылуына жол ашты. Франция королі Людовик XIII (1601–1643) осы кезеңде 1624 жылы ерте шашы түсе бастағанда парик киюді бастады. Ұзын, үшкір сақалдар мен кең миықтар сәнге ие болды. 1620 жылға дейін сәнді бас киім – капота́н, оның жоғарғы бөлігі дөңгелектелген биік конус тәрізді және тар жиегі болған. 1630-шы жылдарға қарай, конусы қысқарып, жиегі кеңейді, көбінесе бір жағына бүгіліп немесе тігіліп, көптеген страус қауырсындарымен безендірілді. Тығыз киілетін ко́йф немесе би́ггин бас киімдерін жас балалар мен қарт адамдар ғана бас киімдерінің астынан немесе үй ішінде жеке киетін.

1600-ші жылдардың стилдік галереясы

Джеймс VI мен I, 1603–1610, атластан тігілген қос киім, сыммен нығайтылған шүберек, қысқа плащ және канондар үстіндегі шалбар киеді. Оның белінде тар ұштары иіріліп байланған. Ол "Жартер" орденінің жарғасы мен жағасын тағады. Жас Генри, Уэльс принці және оның серігі кең қанатты және тар жеңді қос киім киеді, ал белінде жұмсақ бүктемелі толық шалбар киеді. Аң ауғанында, олар қарапайым зығыр жейделерді, жазық жағалы және білекке қысқа қайыс байланған жеңдермен киеді. Олардың жұмсақ етіктері тізеден төменге дейін бүгіліп, зығырдан тігілген шалбармен тағылады. Принц қауырсынды қылшық бас киім киеді, 1606–09. Питер Солтонсталл, шамамен 1610 жылы, сәнді меланхолиялық позада қоңыр плащтың астында кестеленген зығырдан тігілген жакет киеді. Плащтың жеңдерінде түймелер мен түймешелерге арналған қатар тігілген маталар бар. Оның жағасы мен білектерінің пішінін анықтайтын жалпақ бүктемелер немесе тігістер көрінеді. Ол қара арқанмен ілінген сырға тағады. Ричард Саквилл, 3-ші Дорсет графы, 1613 жылы король қызы Елизаветаның үйлену тойына арналған әсем киім киеді (сурет бетіндегі түсіндірмелерді қараңыз). Оның қос киімі, аяқ киімдері мен қолғаптарының білектері үйлесімді кестеленген, ол бір қолына жеңді плащ киіп, кең шалбар киеді. Актер Нейтан Филд 1615 жылы қара түсті өрнекпен безендірілген жейде киеді. Густав II Адольф, Густав II Адольф пен Мария Элеонораның 1620 жылғы үйлену тойына арналған киім. Джеймс Гамильтон 1620 жылдары Англияда танымал болған крахмалсыз жаға киеді. Оның шалбары төменгі жамбасқа дейін жетеді және қызыл шұлықпен, биік өкшелі аяқ киіммен киіледі, 1623 ж. Густав II Адольф киген жібек қос киім мен вадмал шалбар, 1627 ж. Испаниялық Дон Карлос қара түсті өрнекті қос киім, қара шалбар, қара шұлық және гүлдері бар қара аяқ киім киеді. Ол 1628 жылы кең жиекті қара бас киім тағады. Карл I. 1620 жылдарға қарай, қос киім әлі де үшкір болды, бірақ бел сызығы ұзын тіліктерден немесе юбкалардан жоғары көтерілді. Жеңдері шынтаққа дейін тілінген және төменгі жағы тар болды. Иірлер әрі қарай күрделенді, ал шалбар толыққанды шалбарға айналды. Швеция королі Густав II Адольф (1611–1632) 17 ғасырдың швед протестант сәнін киеді. Гүлдермен безендірілген етіктер, қос киім, білектер және жазық жаға.

1630-1640 жылдардағы стилдік галерея

Голландиялық сәні. Ұзындығы қысқа белдікті дублет арқасынан тілінген. Ұштарында әсем таспалы розалар бар (шалбардың жиегіндегі ұштарымен үйлесетініне назар аударыңыз). Испанияның Филипп IV-і қоңыр және күміс түсті шалбар мен дублет киіп, күміс тігісі бар қара плащ киеді. Оның жеңдері ақ, ал ақ шұлықтары, қара туфлілері және қоңыр былғары қолғаптары 1631–32 жылдарға арналған. Дон Педро де Барберана и Апарреги 1632 жылы консервативті испан сәнін киеді. 1630 немесе 1640 жылдардағы испан киімі, оның ішінде мойыннан тік бұрышпен созылатын қатаң зығыр жағасы бар. Лотарингияның Генри II, Гиз герцогы, әскердің қоңыр былғары корсеті мен мойын қорғағышын (қару) киген. Оның корсеті кеуде ортасынан ашық, ал шалбары плащымен үйлеседі, 1634 жыл. Карл I-нің 1635 жылғы дублетінің белдері қысқа, ал ұштары жоқ. Ол кең қырлы шляпа мен етік киеді. Роялистік стиль: ағайынды лорд Джон Стюарт пен лорд Бернард Стюарт контрастты атлас дублеттер мен шалбар, атласпен астарланған қысқа плащтар және сәнді тігісі бар биік жағалар киеді. Олардың биік өкшелі етіктерінің манжеттері терең, ал атласпен астарланған шұлықтары бар, шамамен 1638 жыл. Голландиялық қалалық күзетші қысқа белдікті былғары корсет және кең белбеу киеді, екеуі де әскерлер арасында сәнді. 1639 жыл. Кеңесші принц Чарльз (кейіннен Чарльз II) әскердің қоңыр былғары корсеті, белбеуі және жартылай қаруын сәнді дублет пен таспалы лентамен әшекейленген шалбардың үстінен киеді. Испанияның Филипп IV 1644 жылы әскери киімде, кең зығыр жағасы мен сәйкес келетін манжеттер киген. Оның ұзын жеңді қызыл көйлек немесе металлмен тігілген көйлек күміс сұр жеңмен былғары корсетпен киіледі. Оның қолында бір жағына иілген кең қырлы қара шляпа бар.

Аяқ киім

1610 жылға дейін жалпақ табанды аяқ киімдер таралған, одан кейін төменгі өкшелі аяқ киімдер сәнге енді. 16 ғасырдың соңында пайда болған, аяқ киімнің үстінен байланатын таспалар, ең әсем киінетін ерлер мен әйелдерде "аяқ киім гүлдері" деп аталатын күрделі тоқу немесе таспадан жасалған розеткаларға айналды. Үй ішінде арқасы жоқ, пантофль аяқ киімдер киілді. 1620 жылдарға қарай, өкшелі етіктер үй ішінде де, сыртта да киюге танымал болды. Етіктердің өзі көбінесе тізеден төмен қарай бүгілген; этик саяқтары 1630 жылдары "сауыт саяқтары" деп аталатын, "Үш мылтықшыға" байланысты этиктер пайда болғанға дейін кеңейе берді. Шпоры бар белдіктер, табанның үстінен көбелек пішіндес әшекейлі шпорлы былғарыдан жасалған. Ағаштан жасалған топастар немесе паттендер аяқ киімдер мен этиктердің үстінен киіліп, биік өкшелердің жұмсақ топыраққа батып кетуіне жол бермеді. Дәуірдің басында шұлықтардың тобықтарында әсем сағаттар немесе кестелер болды. Жұқа тоқыма шұлықтарды қорғау үшін, берік зығырдан жасалған "бутузо" этиктердің астына киілді, олар тоқумен әшекейленген болуы мүмкін.

Балалар сәндері

Сәби ұлдар шалбар кимей тұрғанда көншек немесе юбка және дублет киеді.

Киімнің қарапайымдылығы

Протестанттық және католик елдерінде киімнің әсемдігін қысқартуға және реформалауға әрекеттер жасалды. Франция королі Людовик XIII 1629 және 1633 жылдары жоғары ақсүйектерден басқа барлығына кружево, алтын әшекейлеу және шағын кестелеуге тыйым салатын, сондай-ақ пышқыштарды, кескіштерді және ленталардың жиындарын шектеу туралы жарлықтар шығарды. Бұл реформаның нәтижелері Абрахам Босс жасаған бірнеше танымал гравюраларда бейнеленген.

Пуритандық киім

Пуритандар қарапайым, қарапайым түстермен ерекшеленетін консервативті киім үлгісін жақтады. Төменгі мойынды көйлектердің үстіне биік мойынды жеңдер мен кең жағалы жеңдер кигізілетін. Үйленген әйелдер шаштарын зығыр матадан тігілген бас киіммен жауып, оның үстіне ұзын қара бас киім киюге болады. Ерлер мен әйелдер жарқын түстерден, жылтыраған маталардан және артық безендіруден аулақ болды. Көпшілік пікірге қарамастан, көптеген пуритандар мен кальвинистер, әсіресе Англияда, Шотландияда және колониялық Америкада күнделікті киімге қара түсті жиі таңдамады. Қара бояу қымбатқа түсетін және тез солғын болатын. Сондықтан қара киім көбінесе ең ресми жағдайларға (мысалы, портрет салуға), қауымдастықтың еңбегімен айналысқан ағаларына және жоғары дәрежедегілерге арналған. Голландтық кальвинист замандастары сияқты, бай пуритандар да оны жиі киген, бірақ жібек матадан, көбінесе өрнекті. Көбінесе қоңыр, муррей (тут пісірілген түс, қоңыр-қызыл), күңгірт жасыл және сары түстер таңдалды. Жүн мен зығыр жібек пен атластан артық көрінетін, бірақ пуритан әйелдері өз дәрежесіне сай, шамалы мөлшерде кружево мен кестемен безендірілген киім киюге құқылы болды, өйткені қоғамның әртүрлі дәрежелері құдайдан белгіленген және тіпті ең қарапайым киімде де көрініс табуы керек деп сенді. Уильям Перкинс былай деп жазды: "Ғалымға, саудагерге, шаруаға, мырзаға киім қажет; ол олардың денесін суықтан қорғау үшін ғана емес, сонымен қатар олардың барлығының орнына, дәрежесіне, шақыруына және жағдайына да тиесілі" (Cases of Conscience, 1616). Кейбір пуритандар ұзын, иілген шашты әйелге тән деп санады және қысқа шашты ұнатты, бұл ағылшын парламенттік партиясының жақтастарына "дөңгелек бас" деген лақап ат қойды, бірақ ағылшыл азаматтық соғысында екі тараптың да сәнді немесе қарапайым киімге деген құштарлығы болды.