Джеймс Кинг: Шотландиялық сардардың швед және ағылшын армияларындағы қызметі

Кіріспе

Джеймс Кинг, 1-ші лорд Эйтин (1589–1652) – шотландтық әскер, швед армиясында қызмет еткен, кейін король Карл I-ді епископтар соғысында, содан кейін ағылшын азамат соғысында қолдаған.

Өмірбаян

Джеймс Кинг Оркней аралдарындағы Уорбестер Хойда дүниеге келген. 1615 жылы швед армиясына қабылданып, 1622 жылы Рутвен полкінің капитаны болды. 1634 жылы Кинг белгілі бір деңгейде көзге түсіп, Хилдесхаймды қоршауда үш полкке басшылық етті. Осы ісі үшін ол генерал-майор атағын алды. 1636 жылы генерал-лейтенант болды және Виттшток шайқасында Александр Леслидің Везер армиясы құрамында швед армиясының сол қанатына басшылық етті. Оның шайқас туралы есебі және оның рөлі жақында ғана анықталды, бірақ қазір жарияланды. Виттштоктан кейін Кингтің кавалериясы Армия Волантасын құрды, оған оның шотландтық әріптесі, Виттштокта соғысқан генерал-майор Джон Рутвен де көмектесті. 1637 жылдың басында Минден маңындағы науқанды табысты жүргізді. Алайда шведтердің шабуылы баяулап, неміс одақтастарымен мәселелер туды. Көптеген шотландтықтар Пфальцты қайтаруды талап етуге тырысқандықтан, кейбір швед одақтастарымен шиеленіс туды. Сонымен қатар, Шотландиядағы жағдай Леслидің Шотландияда Келісім армиясын құруға кетіп, Кингтің Везер армиясының қалған бөлігін басқаруға қалдырды. Осылайша, Англиядан Уильям Лорд Крейвен бастаған қосымша жасақтармен бірге Кинг Влото шайқасында жеңілген одақтас күштердің бір бөлігі болды. Крейвен мен Рейн князі Руперт жеңіске жеткен императорлық әскерлерге тұтқынға түсті. Джеймс Кинг жеңіліске Руперттің асығыстығын кінәлады, ал Руперт Кингтің сақтығын айыптады. Швед архивіндегі хаттардан король Карл Луи мен оның әскерін даладан алып, қазан және қараша айларында Минденде қорғауы белгілі болды. Бұл мәселе фельдмаршал Баньерге үлкен алаңдаушылық туғызды, ол корольдің швед қызметіне қарағанда сайлаушыны артық көретіндігі туралы қауесет таратып жүрді. Король бұл айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарды, бірақ Карл Луи мен оның әскерімен қалай айналысу керектігі туралы нұсқаулар сұрады. Осы және осыған ұқсас хаттар Кингтің Минденнен "бірнеше адаммен ғана" қашқандығы туралы аңыздың шындықтан алыс екенін көрсетеді, өйткені оның әскерлерінің көп бөлігі қалада оныңмен бірге болды. Осы айыптаулардың нәтижесінде Кинг Стокгольмдегі міндеттерден шеттетілді, бірақ ол дворян титулын алды. Басты мәселе – швед канцлері Аксель Оксенстерна, Кингтің Швецияға адал қызметін растағанмен, шотландтықтың Карл Луиге тым адал деп санайтын, бұл шведтік мақсаттарға сай келмеді. Сондықтан ол 1639 жылы зейнеткерлікке шықты. Содан кейін Кинг Гамбургке сапар шегіп, Карл патша оны бастапқыда әскери жұмыскер ретінде жұмысқа алды. Ол Карл I мен шотландтық Келісімшілер арасындағы Епископтар соғысына қатыспады, осылайша өзінің ұзақ жылдар бойы серігі болған Александр Леслимен қақтығыстан аулақ болды. Шын мәнінде, оның әрекеттерін Лесли мақұлдаған болуы мүмкін, ол Шотландия парламентінде оны үнемі қорғап келді. Алайда, оның сақталған екі өсиеті Кингтің рим-католик немесе жоғары лютеран болғанын көрсетеді, өйткені ол әрқайсысында Қасиетті Үштікке шақырады, бұл сол кездегі әдеттегі шотландтық өсиеттерінде сирек кездесетін нәрсе. 1642 жылы Англияда Азамат соғысы басталғаннан кейін Кинг лорд Эйтин болып тағайындалды және Еуропаның әртүрлі армияларынан тәжірибелі сарбаздарды жалдауға және оқ-дәрі сатып алуға континентке тағы бір рет жіберілді. Ол Англияға королева Генриетта Марияның сүйемелдемесімен оралды. Бридлингтонда қоныстанғаннан кейін, ол Ньюкасл маркизіне генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1644 жылы 2 шілдеде Руперт ханзадасы Ньюкасл әскері қоршалған Йорк қаласын азат етті. Руперт патшалық күштердің генерал-лейтенанты Патрик Рутвенмен дауласып, патшаға қосылу үшін әскерден кетіп қалды. Жаяу әскердің қолбасшысы болмағандықтан, Руперт Ньюкасл әскерлерін Марстон Мурде өзіне қосылуға шақырды, онда ол Александр Лесли бастаған Келісімшілер мен Парламенттік қоршаушылармен шайқасқа дайындалып жатты. Руперт пен Кингтің түстен кейінгі кездесуі салқын болған көрінеді. Марстон Мур шайқасында роялистердің әскері талқандалды, роялистердің кавалериясы тәртіпсіздікке ұшырап, бастапқы артықшылықтарын пайдаланудың орнына олжа іздеуге кетті. Ньюкасл мен оның жоғары офицерлері, олардың ішінде Кинг, Руперттің қызметінен жиреніп, Гамбургке жер аударылды. 1650 жылы наурыз айында ол Монтроздың экспедициясына генерал-лейтенант ретінде қатысуға тиіс болған, ол бастапқыда Оркней аралдарына қоныс аударды. Бірақ Швециядан кетер алдында ол Монтрозды қолдау миссиясын тоқтатты, өйткені Карл II Келісімшілермен келісімге келді және Монтрозды тастап кетті (кейін Келісімшілер ұстап, Эдинбургта өлім жазасын орындады). Кинг 1652 жылдың 9 маусымында Стокгольмде қайтыс болды, шведтік сарай оны Риддархольм шіркеуіне жерлеумен құрметтеді, ол швед корольдерінің жерленген жері.

James King was born on Warbester Hoy, in the Orkney Islands. He was recruited into the Swedish Army in 1615, and in 1622 he was a captain in Ruthven's regiment. By 1634 King had gained some prominence and commanded three of the regiments at the siege of Hildesheim. For this action he was promoted Major General. By 1636, he was a Lieutenant General and commanded the left wing of the Swedish Army at the Battle of Wittstock as part of Alexander Leslie's Army of the Weser. His report of the battle, and his role within it lay undetected until recently, but has now been published. After Wittstock, King's cavalry formed an Army Volante supported by his fellow Scot, Major General John Ruthven who had also fought at Wittstock. He conducted a largely successful campaign around Minden throughout early 1637. However, the Swedish campaign began to falter and problems arose with the German allies. Many of the Scots found themselves unpopular in wishing to press for the Restoration of the Palatinate causing tensions with some of their Swedish allies. Moreover, tensions in Scotland saw Leslie leave to form the Army of the Covenant in Scotland leaving King in charge of the remnant Army of the Weser. With this much reduced force, coupled with fresh levies from England led by William Lord Craven, King was part of the allied forces defeated at the Battle of Vlotho. Craven and Prince Rupert of the Rhine were captured by the victorious Imperialists. James King blamed Rupert's rashness for the defeat, while Rupert in turn blamed King's caution. It is clear from the correspondence on the Swedish archives that King had managed to extract Charles Louis and his forces from the field and had them under his protection in Minden throughout October and November, a matter that caused much consternation to Field Marshal Banier who sowed rumours about King preferring the Elector's to Swedish service. This was something King forcefully rejected, although he did seek instruction as to how to deal with Charles Louis and his army. These and similar letters reveal the rumours of King only escaping to Minden "with only five men" to be a fantasy as it is clear he had the vast majority of his troops with him in the town. Because of these accusations, King was sidelined to duties in Stockholm, although he was ennobled. One of the main problems was that the Swedish Chancellor Axel Oxenstierna, while reaffirming King's loyal service to Sweden, still believed the Scot to be too loyal to Charles Louis something which did not serve the Swedish agenda. Thus he was pensioned off in 1639. Thereafter King travelled to Hamburg where King Charles employed him initially as a military recruiter. He sat out the Bishops' Wars between Charles I and the Scottish Covenanters, thus avoiding conflict with his long time comrade, Alexander Leslie. Indeed, his actions may have been sanctioned by Leslie who appeared to constantly protect him in the Scottish Parliament. However, his two surviving wills indicate that King was either a Roman Catholic or High Lutheran as he invokes the Holy Trinity in each something not common in the typical Scottish testament of the period. After the Civil War broke out in England in 1642, King was created Lord Eythin and was despatched to the continent once more to recruit experienced soldiers from the various European armies and acquire munitions. He returned to England in the suite of Queen Henrietta Maria. Landing at Bridlington, he was appointed Lieutenant General to the Marquess of Newcastle. On 2 July 1644, Prince Rupert relieved York, where Newcastle's army had been besieged. Rupert had fallen out with the Lord General of Royalist forces, Patrick Ruthven, who left the army to join the king after an argument with Rupert. Devoid of an infantry commander, Rupert summoned Newcastle's troops to join him on Marston Moor, where he was preparing for battle with the Covenanter and Parliamentarian besiegers led by Alexander Leslie. The meeting in the late afternoon between Rupert and King was apparently chilly. In the subsequent Battle of Marston Moor, the Royalist army was destroyed, the Royalist cavalry losing discipline and heading off in pursuit of plunder rather than hammering home their initial advantage. Newcastle and his senior officers, among them King, went into exile in Hamburg after quitting Rupert's service in disgust. In March 1650, he was to have taken part as Lieutenant General in Montrose's expedition which initially landed in the Orkney Islands. But before he left Sweden, he aborted his mission to support Montrose, because Charles II reached an accommodation with the Covenanters and abandoned Montrose (who was subsequently captured by the Covenanters and executed in Edinburgh). King died in Stockholm on 9 June 1652, he was honoured by the Swedish court with a burial in the Riddarholm Church, the burial place of the Swedish kings.

Отбасы

Кингтің екі әйелі болған. Оның бірінші әйелі – Диллиана Ван дер Борченс (шамамен 1634 жылы қайтыс болған), ол Помераниядан шыққан. Олардың балалары болмады. Екінші әйелінің аты белгісіз, Кингтің одан қызы болған, ол Кингтен бұрын қайтыс болды. Кингтің бізге қалдырған өсиеттерінен ол өзінің мүлкін және жерін жүрек туыстары Джеймс пен Дэвид Кингке қалдырғанын білеміз.