Кіріспе
Шотландтық якобит Флора Макдональд 1722 - 5 наурыз 1790 жылдары, 1746 жылы сәуірде Каллоден шайқасынан кейін Чарльз Эдвард Стюартты үкіметтік әскерлерден құтыруға көмектескенімен әйгілі. Оның отбасы 1745 жылғы көтеріліс кезінде көбінесе үкіметті қолдаған, ал Макдональд кейіннен Чарльздың жағдайына деген ықыласынан оған көмектескенін айтты. Ол Лондон мұнарасында тұтқындалып, 1747 жылдың маусым айында жалпы кешіріммен босатылды. Кейін ол Аллан Макдональдқа үйленді және жұбайлар 1773 жылы Солтүстік Каролинаға эмиграциялады. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде британ үкіметін қолдауы олардың американдық иеліктерін жоғалтуына әкелді және олар Шотландияға қайтып келді, ол 1790 жылы қайтыс болды.
Flora MacDonald 1722 to 5 March 1790, is best known for helping Charles Edward Stuart evade government troops after the Battle of Culloden in April 1746. Her family had generally backed the government during the 1745 Rising, and MacDonald later claimed to have assisted Charles out of sympathy for his situation. Arrested and held in the Tower of London, she was released under a general amnesty in June 1747. She later married Allan MacDonald and the couple emigrated to North Carolina in 1773. Their support for the British government during the American War of Independence meant the loss of their American estates and they returned to Scotland, where she died in 1790.
Жеке мәліметтер
Флора Макдональд 1722 жылы Сыртқы Гебрид аралдарындағы Оңтүстік Уисттегі Милтон елді мекенінде дүниеге келді. Ол Рэнальд Макдональдтың (1723 жылы қайтыс болған) және оның екінші әйелі Марионның үшінші және соңғы баласы еді. Оның әкесі Кланраналд Клан Макдональдының кішігірім ақсүйектерінің қатарынан шыққан, Милтон мен Баливаничтің иесі және жалға алушысы болды. Оның екі інісі болды: кейін Милтон иелігіне ие болған Ангус және жас кезінде қайтыс болған Рональд. Әсіресе Гебрид аралдарында Макдональд кланының бір бөлігі католик шіркеуіне адал болды, бірақ Флора Оңтүстік Уисттің протестант азаматтарынан еді. Оның әйелі Майгистер Аласдер МакДомхнаилл, Килчоанның епископалдық пасторы және Мойдарттағы Далилеяның Кланраналд иесі арқылы ол Аласдер мак Майгистер Аласдердің туысы болды. Сороли Маклинмен бірге, ол шотланд гаэль әдебиетіндегі ең маңызды тұлғалардың бірі саналады. Оның әкесі оның дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал 1728 жылы анасы қайтадан үйленді, бұл жолы Скай аралындағы Армадальдың иесі Хью Макдональдқа. Макдональдты оның әкесінің туысы, Слит Клан Макдональдының басшысы сэр Александр Макдональд тәрбиеледі. Оның Эдинбургте білім алғаны туралы болжамдар расталмады. 1750 жылдың 6 қарашасында ол британдық армияның капитаны Аллан Макдональдқа тұрмысқа шықты, оның әкесі сэр Александрдың басқарушысы және Скайдағы Кингсбургтің иесі болды. Олардың жеті баласы бар еді, екеуі 1781 және 1782 жылдары теңізде жоғалып кетті; үшінші ұлы Джон Үндістанда байлық жинап, ата-анасына соңғы жылдарын жайлылықта өткізуге мүмкіндік берді.
Принц Чарльз Эдуард Стюарттың қашып кетуі
1746 жылы маусым айында Каллоден шайқасынан кейін принц Чарльз бен оның серіктерінің шағын тобы Бенбекулаға келген кезде Макдональд Сыртқы Гебрид аралдарында болып жатқан еді. Оның серіктерінің бірі, Антрим графтығынан келген капитан Конн О’Нилл, Макдональдтың алыс туысы болғандықтан, одан көмек сұрады. Слит Макдональды көтеріліске қосылмаған, ал Бенбекула оның әкесі Хью Макдональд басқарған, үкіметті қолдаған жасақтардың бақылауында болды. Осы байланыс оған қажетті рұқсаттарды алуға мүмкіндік берді, бірақ ол, егер олар ұсталса, отбасының басына келер қиындықтардан сескеніп, шешімге келе алмады. Бірақ, кейіннен куәгерлер Хью принцке іздеу тобынан қалай жасырыну керектігін айтқандығын мәлімдегендіктен, шынында ол ойлағандай көп тәуекелге бармаған болуы мүмкін. Флора Макдональд пен сегіз адамнан тұратын топқа, соның ішінде ирланд қызы Бетти Берк кейпінде киінген Чарльзға, материкке өтуге рұқсат беретін билеттер берілді. 27 маусымда олар Сэр Александрдың Монкштадтағы үйіне, Скайдағы Килбрайдке жақын жерге қонды. Ол үйде болмағандықтан, оның әйелі леди Маргарет үй басқарушысымен тұруды ұйымдастырды, ол Чарльзға маскировкасын шешуді айтты, себебі ол оны одан да көзге түсіретін еді. Ертесі күні принц Портриден Расай аралына апарылды, ал Макдональд Скайда қалды. Олар ешқашан қайтадан кездеспеді. Екі аптадан кейін қайықшылар ұсталып, кінәларын мойындады; Макдональд пен Кингсбургті тұтқындап, Лондон мұнарасына жеткізді. Леди Маргарет шотландтың бас заңгері Дункан Форбс Куллоденмен келіссөз жүргізгеннен кейін, оған «Патшаның хабаршысы» бақылауында мұнарадан тыс жерде тұруға рұқсат берілді және 1747 жылғы маусым айында кешірім туралы акт қабылданғаннан кейін босатылды. Аристократтар оған 1500 фунт стерлингтен астам ақша жинады, оның бірі Уэльс принці Фредерик болды. Ол Фредерикке Чарльзға қайырымдылықтан көмектескенін және оған да солай істейтінін айтқан екен.
Солтүстік Каролинаға көшіп келу
1750 жылы үйленгеннен кейін Флора күйеуімен бірге Скай аралындағы Флодигарриде тұрды. 1756-1763 жылдардағы Жеті жылдық соғыс кезінде Аллан Макдональд 114-ші және 62-ші жаяу әскер полктерінде қызмет етті және 1772 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Кингсбургті мұраға алды. 1773 жылы аралға келген ақын, эссеші және сөздік жазушы доктор Джонсон осы шаңырақтағы оларға қонақ болды. Кейін Джонсон Флораны "жұмсақ келбетті, әдепті мінезді, мейірімді жанды және сәнді сымбатты" әйел деп сипаттады. Ол сондай-ақ Килмуирдегі оның ескерткішіне жазылған жазудың авторы болды: "тарихта есімдері сақталатын, егер батылдық пен адалдық артық болса, құрметпен еске алынатын есім". Дегенмен, нашар егін жиналымы мен жалға ақының артуы Джонсон сипаттаған "саяхаттауға деген құштарлықтың эпидемиясына" алып келді. 1773 жылы сапары барысында Слет жерінен 800-ден астам адам Солтүстік Америкаға көшіп кетуге дайындалып жатты, ал 1774 жылы Флора мен күйеуі Солтүстік Каролина штатының Ансон округіне көшіп келді. Дональд кланынан келген басқа да қоныс аударғандармен бірге олар қазіргі Камерон Хилл маңындағы "Киллегрей" атты плантацияға қоныстанды. 1775 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, Аллан Солтүстік Каролинаның адал әскерлерінен Ансон батальонын құрды, онда олардың ұлдары Александр мен Джеймс те болды, жалпы саны шамамен 1000 адамды құрады. Содан кейін олар Генри Клинтон басқарған 2000 британдық күштермен қосылу үшін жағалауға бет алды. 27 ақпанның таңында олар Ричард Касвелл басқарған тәуелсіздік жақтастарының шабуылына ұшырады және Аллан Макдональд олармен бірге тұтқынға алынды. Шайқас аяқталғаннан кейін Флора Макдональдты жергілікті қауіпсіздік комитеті тексерді. 1777 жылдың сәуір айында лоялисттерге тиесілі барлық мүлік тәркіленді және Макдональдтар Киллегрейден қуылды, барлық мүлкін жоғалтты. 18 ай тұтқындықтан кейін Аллан 1777 жылдың қыркүйегінде тұтқын алмасу келісімі бойынша босатылды және 84-ші жаяу әскер полкінің командирі ретінде Нова-Шотландиядағы Форт-Эдвардқа жіберілді. 1778 жылдың тамыз айында оның әйелі де оған қосылды.
Скайға оралу
1779 жылы қыркүйекте Новая Шотландиядағы Галифакстағы қатал қыстан кейін Макдональд британдық капері «Данмормен» Лондонға аттанды; саяхат кезінде ол қолын сындырып алды, ал денсаулығының нашарлауы оның 1780 жылдың көктеміне дейін Шотландияға оралуын кешіктірді. Ол келесі бірнеше жылды әртүрлі туыстарының арасында, оның ішінде күйеуі генерал-майор Александр МакЛеодтың Данвеган үйінде өткізді, ол МакДональдтардан кейін Скайдағы ең ірі жер иесі еді. Солтүстік Каролинадағы мүлкін жоғалтқаны үшін алған өтемақы оларға Новая Шотландияға қайта қоныстануға жеткіліксіз болды, сондықтан Аллан 1784 жылы Шотландияға оралды. Кингсбург қазір Флораның жартылай қарындасы мен оның күйеуі басып алды, ал Аллан жақын жердегі Пендуинде шаруалық жұмыспен айналысты. Ол 1790 жылы 68 жасында қайтыс болды және Килмуир зиратына жерленді, ал күйеуі 1792 жылдың қыркүйегінде одан кейін қайтыс болды.
Мұра
Қашу оқиғасының дәстүрлі бейнелеулері Чарльзға баса назар береді, ал Макдональд екінші дәрежелі рөлге ысырылады. Ол өзі бұл эпизод туралы сирек айтқан, ал ханзадамен соңғы кездесуі Портриде жолдары айырылғанда болды. Оның көмегі, кемінде, оның отбасына қауіп төндіретінінен туындаған ұйқысыздықтан болғандай көрінеді. Гейл әдебиетін зерттеуші бір ғалым, ағылшын тіліндегі нұсқалар "Флора ханзаданы қорғау үшін өмірін қауіпке тіккен көптеген адамдардың бірі ғана" деген шындықты бүркемелейді деп санайды. Сол кезде оны галлик ақыны Ниалл мак Экайн мик Шеумайс сынға алды, ол Стюарттар мен Ганноверлердің екеуінен де жақсылық күтініп бағатындай көрінеді деді. Ниалл керісінше, Якобиттердің ісіне адалдығын сақтап, Францияға эмиграцияға кетті. Кейін ол үйленді және Наполеон тұсындағы Империя маршалы болған Этьен Макдональдтың әкесі болды. Сэр Уолтер Скотттың романдарынан шабыттанған Виктория дәуірі шотланд мәдени сәйкестігін құрады, ол Мэри, Шотландия королевасы және ханзада Чарльз сияқты «романтикалық» тұлғаларды қабылдады. 1878 жылы Макдональд «Автобиография» деп аталатын жарияланыммен бұл тізімге қосылды. Оның немересі леди Флора Фрэнсис Уайлд жазған бұл кітапта көптеген қателіктер бар, сондықтан оны оның өзі жазбаған. Бұл қателіктерді Чарльз Эвальд 1886 жылғы «Принц Чарльз Эдуардтың өмірі мен дәуірі» кітабында қайталады, ол оның өмірі мен ниеттері туралы көптеген танымал көзқарастардың негізі болып табылады. 1884 жылы сэр Гарольд Болтон 18 ғасырлық галлик ақыны Уильям Росс жазған «Cuachag nan Craobh» әніне ағылшын тілінде мәтін жазды. «The Skye Boat Song» деп аталған Болтонның мәтіні ханзада Чарльздың Скайға қашуына арналған және үлкен танымаллыққа ие болды. Осыдан кейін «Флора Макдональдс Фэнси» деп аталатын шотланд биінің тұңғыш қойылымы өтті, ал 1896 жылы Инвернесс қаласында оның иті Флоссимен бірге қоладан жасалған мүсіні орнатылды. Флора Макдональд академиясы, бұрынғы Флора Макдональд колледжі, Солтүстік Каролина штатының Ред-Спрингс қаласында оның құрметіне аталған. Оның екі баласы кампуста жерленген. 2009 жылға дейін бұл жерде Флора Макдональд Хайленд ойындары өткізілді. Макдональдты шотланд суретшісі Аллан Рамзи (1713–1784) бірнеше рет суреттеген, олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Бұл мақалада қолданылған сурет 1749–1750 жылдары Тауэрден босатылғаннан кейін салынған; 2015 жылы Флоридада Рамзидің суреті деп саналатын, бұрын жарияланбаған сурет табылды.
Танымал мәдениетте
1948 жылы түсірілген "Бонни Принс Чарли" фильмінде Флора Макдональдты Маргарет Лейтон, ал Принц Чарльз рөлін Дэвид Нивен сомдады. Нивен кейін бұл фильмді "бастапқыдан апатты жағдайға ұшыраған, әсем әрі кең ауқымды қойылымдардың бірі" деп еске алды. Инглис Флетчер, "Шотландиялық әйел" (1954) – Флора Макдональдтың Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Солтүстік Каролинадағы өміріне арналған роман. Голланд халықтық музыка тобы The Flask 2021 жылы "Флора Макдональд" әнін шығарды, ол оның Принц Чарльзды құтқарудан бастап өліміне дейінгі өмірін баяндайды. "Outlander" сериалының алтыншы маусымының бесінші эпизодында Флора Макдональдты Шауна Макдональд ойнады.