Кіріспе
Шығыс Араб әлемі мен Азияда қолданылатын сандар
Western Arabic Numerals
The Eastern Arabic numerals, also called Indo Arabic numerals, are the symbols used to represent numerical digits in conjunction with the Arabic alphabet in the countries of the Mashriq (the east of the Arab world), the Arabian Peninsula, and its variant in other countries that use the Persian numerals on the Iranian plateau and in Asia. The early Hindu–Arabic numeral system used a variety of shapes. It is unknown when the Western Arabic numeral shapes diverged from those of Eastern Arabic numerals; it is considered that 1, 2, 3, 4, 5, and 9 are related in both versions, but 6, 7 and 8 are from different sources.
Батыс Араб сандары
Western Arabic Numerals
The Eastern Arabic numerals, also called Indo Arabic numerals, are the symbols used to represent numerical digits in conjunction with the Arabic alphabet in the countries of the Mashriq (the east of the Arab world), the Arabian Peninsula, and its variant in other countries that use the Persian numerals on the Iranian plateau and in Asia. The early Hindu–Arabic numeral system used a variety of shapes. It is unknown when the Western Arabic numeral shapes diverged from those of Eastern Arabic numerals; it is considered that 1, 2, 3, 4, 5, and 9 are related in both versions, but 6, 7 and 8 are from different sources.
Шығыс Араб сандары, сондай-ақ Индо-Араб сандары деп аталады, – бұл араб алфавитімен бірге сандық таңбаларды көрсету үшін қолданылатын символдар. Олар Араб түбегінде, Машрик елдерінде (Араб әлемінің шығысы) және Иран үстірті мен Азияда парсы сандарын қолданатын басқа елдерде де қолданылады. Ертедегі индус-араб сандар жүйесі әртүрлі пішіндерді пайдаланған. Батыс Араб сандарының пішіні Шығыс Араб сандарынан қашан өзгергені белгісіз; 1, 2, 3, 4, 5 және 9 екі нұсқада да байланысты деп саналады, бірақ 6, 7 және 8 басқа көздерден шыққан.
Western Arabic Numerals
The Eastern Arabic numerals, also called Indo Arabic numerals, are the symbols used to represent numerical digits in conjunction with the Arabic alphabet in the countries of the Mashriq (the east of the Arab world), the Arabian Peninsula, and its variant in other countries that use the Persian numerals on the Iranian plateau and in Asia. The early Hindu–Arabic numeral system used a variety of shapes. It is unknown when the Western Arabic numeral shapes diverged from those of Eastern Arabic numerals; it is considered that 1, 2, 3, 4, 5, and 9 are related in both versions, but 6, 7 and 8 are from different sources.
Шығу тегі
Сандық жүйе ежелгі үнді сандық жүйесінен бастау алады, ол Исламның алтын ғасырында парсы математигі және инженері әл-Хорезмидің "Үнді сандарымен есептеу туралы" кітабы арқылы қайтадан таныстырылды, оның аты латын тілінде "Алгоритми" деп аударылған.
Басқа атаулары
Бұл сандар араб тілінде ʾarqām hindiyyah (أَرْقَام هِنْدِيَّة) деп аталады. Ағылшын тілінде оларды кейде индикалық сандар немесе араб-индикалық сандар деп те атайды. Дегенмен, мұндай атау қолдануға көбінесе кеңеш берілмейді, себебі бұл Үндістан субконтинентінің брахми жазуларында қолданылатын үнді сандарымен жаңылыстыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі заманғы қолданысы
Шығыс араб цифрлары араб әлемінің шығысындағы көптеген елдерде, әсіресе Иран мен Ауғанстанда, Батыс араб цифрларынан гөрі кеңінен қолданылады. Араб тілінде сөйлейтін Азияда, сондай-ақ Мысыр мен Суданда екі түрлі цифр де қолданылады (көбінесе бірге қолданылады), бірақ Батыс араб цифрлары жиірек қолданылады, оның ішінде Сауд Арабиясында да. Біріккен Араб Эмираттары Шығыс және Батыс араб цифрларын пайдаланады. Пәкістанда Батыс араб цифрлары цифрлық ортада кеңінен таралған. Шығыс цифрлары урду тіліндегі басылымдар мен газеттерде, сондай-ақ жарнама тақталарында қолданыла береді. Магриб аймағында тек Батыс араб цифрлары ғана қолданылады. Орта ғасырларда осы аймақтарда сәл өзгеше жиынтық қолданылған (одан Италия арқылы Батыс араб цифрлары пайда болған). Мальдив тілінде қолданылатын Таана жазу жүйесі парсы-араб цифрларынан алғашқы тоғыз әріпті (хаа, шавиян, науау, раа, баа, лавиян, каафу, алифу және вааву) қабылдаған. Келесі тоғыз әріп жергілікті Дивес Акуру цифрларынан (гаафу мен сеену әріптерінің арасындағы днавияни әрпі бар ескі жүйеден) алынған. Ал қалған бірнеше әріптер бұрынғы әріптерге енгізілген екінші деңгейдегі өзгерістерден туындаған.