Кіріспе
Польшалық тарихшы Тадеуш Мантеуффель немесе Тадеуш Мантеуффель Сзоеге (1902–1970) – Еуропаның орта ғасырлық тарихы саласында маманданған польшалық тарихшы. Мантеуффель Резекне қаласында, Витебск губерниясында, Ресей империясында (қазіргі Латвия) дүниеге келген. Оның бауырлары Леон Мантеуффель Сзоеге және Эдвард Мантеуффель Сзоеге болды. 1920 жылы польша-совет соғысында Варшаваны қорғау кезінде ол оң қолынан айырылды. Мантеуффель Польшада, Францияда және Италияда орта ғасырлық тарихты оқыды, кейін Варшава университетінде оқытумен айналысты және 1939 жылға дейін танымал орта ғасырлық ғалым ретінде есімдерін шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мантеуффель неміс оккупациясы астындағы Польшаның құпия мемлекетінің білім беру және ақпарат бөлімінде (Biuro Informacji i Propagandy Armii Krajowej) белсенділік танытты, онда ол жер асты газеттері мен үнқағаздарға (Wiadomości Polskie) үлес қосып, оларды редакциялады. 1940 жылдан 1944 жылға дейін ол сол кезде тыйым салынған Варшава университетінде жер асты тарих семинарларын ұйымдастырды. Соғыстан кейін Мантеуффель Варшава университетін қайта құруға белсенді қатысты, онда Тарих институтын және оның кітапханасын құрды. 1950–1953 жылдары Польша тарих қоғамын басқарды, сондай-ақ Польша ғылым академиясын құруға бірге қатысты, оның Тарих институтын құрып, басқарды, кейін ол институт оның атымен аталады.
Tadeusz Manteuffel or Tadeusz Manteuffel Szoege (1902–1970) was a Polish historian, specializing in the medieval history of Europe. Manteuffel was born in Rēzekne, Vitebsk Governorate, Russian Empire (now Latvia). His brothers were Leon Manteuffel Szoege and Edward Manteuffel Szoege. He lost his right hand in the Polish Soviet War in 1920 when he took part in the defence of Warsaw. Manteuffel studied medieval history in Poland, France, and Italy and later taught at Warsaw University, becoming a known medievalist before 1939. During the Second World War, Manteuffel was an activist in the education and information section (Biuro Informacji i Propagandy Armii Krajowej) of the Polish Secret State in German occupied Poland, where he contributed to and edited underground newspapers and leaflets (Wiadomości Polskie) and from 1940 to 1944 he organized underground history seminars in the then outlawed Warsaw University. After the war, Manteuffel was active in rebuilding Warsaw University, where he organized the History Institute and its library. In 1950 53 he directed the Polish Historical Society, and he co founded the Polish Academy of Sciences, creating and directing its Institute of History, later named for him.
Шығармалары
Марсели Гандельсманның шәкірті және досы Мантеуффель өмірін студент, мұғалім, ғалым және қоғамдық белсенді ретінде тарихқа арнады. Ол тарихшылардың этика кодексін жасауды және анықтауды қолдады, тарихты бұрмалау мен жалған мағлұмат таратудың қауіптері туралы ескертті. Ол Еуропаның орта ғасыр тарихы, саяси тарих, әлеуметтік қозғалыстар тарихы және мәдени құрылымдар саласында маманданған. Мантеуффель көптеген мақалалар мен кітаптардың авторы, олардың ішінде «Narodziny herezji» (Ирестік тууы), «Historia Powszechna. Średniowiecze» (Жалпы тарих. Орта ғасыр) және «Polska w okresie prawa książęcego 963–1194» (Польша мемлекетінің қалыптасуы: князьдық билік кезеңі, 963–1194) кіретін еді. Оның шәкірттерінің арасында Эдвард Потковский және Ежи Колендо болды.