Дон Каппит: Діни философ және радикалдық теолог

Кіріспе

Англикандық ғалым және дін философы Дон Купитт (22 мамыр 1934 жылы туған) – ағылшын дін философы және христиан теологиясының ғалымы. Ол англикандық пастор және Кембридж университетінде лекция оқыған, алайда ол көбінесе танымал жазушы, хабар таратушы және сарапшы ретінде белгілі. Ол "реалистік емес" дін философиясы туралы идеяларымен көзге түскен "радикалды теолог" деп сипатталған.

Мансап

Купитт Олдхэмде дүниеге келді және Godalming, Surrey, Trinity Hall, Cambridge және Westcott House, Cambridge қалаларындағы Charterhouse мектебінде білім алды. Ол бірінен соң бірі табиғат ғылымдарын, теология мен дін философиясын оқыды. 1959 жылы Англия шіркеуінде диакен болып тағайындалып, 1960 жылы діни қызметкер болды. Англияның солтүстігіндегі пасторлық қызметтен кейін, оның радикалды көзқарастары мен сенімдері оны шіркеуден шығаруға мәжбүр етті, себебі ол жалпыға бірдей христиандық ілімді қабылдай да, үйрете де алмады. Оның көзқарастары Құдайға сенімсіз, немесе Құдаймен қарым-қатынас орнату қажеттілігін жоққа шығаратын, моральдық тұрғыдан жақсы өмір сүруге ұмтылатын атеистке жақын. Весткотт Хаустың директордың орынбасары болған кезде Купитт 1965 жылдың соңында Кембридждегі Эммануэль колледжінің деканы болып тағайындалды және содан бері сол колледжде жұмыс істеп келеді. 1968 жылы ол дін философиясы бойынша университет оқытушысы болып тағайындалды және 1996 жылы денсаулығына байланысты зейнетке шыққанға дейін осы қызметте болды. Зейнетке шыққаннан кейін ол Эммануэль колледжінде өмірлік стипендия алды, ол бүгінгі күнге дейін оның негізгі орны болып табылады. 1990 жылдардың басында ол қоғамдық құлшылыққа қатысуын тоқтатты, ал 2008 жылы шіркеудің қатысушы мүшесі болмай қалды. Ол діни қызметкер болғанымен, жазушы, хабар таратушы және жаңашыл теологиялық идеяларды насихаттаушы ретінде жақсы танымал. Ол 40 кітап жазды, олар голланд, парсы, поляк, корей, португал, дания, неміс және қытай тілдеріне аударылды, сондай-ақ 30-дан астам көп авторлық жинақтағы тараулардың авторы болды. Купитт 1984 жылы BBC телеарнасының "Иман теңізі" сериалы арқылы британдық жұртшылықтың назарына түсті, онда дәстүрлі христиандық сенімдер сыналып, күмәндалған болатын. Сериалдың атауы Мэтью Арнольдтың "Довер теңізі" поэмасынан алынған, ол сенімнің төмендеуі туралы ойларға толы еді. Купитт қазіргі уақытта "Иман теңізі" желісінің негізгі тұлғасы болып табылады, бұл желі (Ұлыбритания, Жаңа Зеландия және Австралияда орналасқан) Купиттің алаңдаушылықтарын бөлісетін рухани "зерттеушілер" тобы. Сериалдың ықпалымен Джайлс Фрейзер Купиттпен кездесуді сұрады, бұл Фрейзерді атеизмнен шіркеуге бастады. 1971 жылы жазуды бастағаннан бері Купиттің көзқарастары дамып, өзгеріп келеді. Оның алғашқы кітаптарында, мысалы, "Құдайдан кету" және "Иман теңізі" кітаптарында Купитт тек Құдайдың нақты еместігін айтады, бірақ 1980 жылдардың соңында ол постмодернизмге көшті, өз ұстанымын бос радикалды гуманизм деп сипаттады: яғни, біздің тілімізден, әлемімізден және біз жасаған мағыналардан, шындықтардан және түсіндірулерден басқа ештеңе жоқ. Барлығы, Құдай да, нақты емес. Өзінің жазбаларында Купитт кейде өзін христиандық реалист емес деп сипаттайды, бұл оның белгілі бір рухани тәжірибелерді ұстанатынын және дәстүрлі христиандықпен байланысты этикалық стандарттар бойынша өмір сүруге тырысатынын білдіреді, бірақ "Мәсіх" және "Құдай" сияқты негізгі метафизикалық ұғымдардың нақты бар екендігіне сенбейді. Ол осылай өмір сүруді "күнмен өмір сүру" деп атайды.

Cupitt was born in Oldham and educated at Charterhouse School in Godalming, Surrey, Trinity Hall, Cambridge, and Westcott House, Cambridge. He studied, successively, natural sciences, theology and the philosophy of religion. In 1959 he was ordained deacon in the Church of England, becoming a priest in 1960. After short periods as a curate in the North of England, his radical views and beliefs forced him out of the Church as he could not and would not hold to or teach universal christian doctrine. His views more closely follow that of an atheist seeking to live a morally good life, separate from any belief in or need of, a relationship with God. While vice principal of Westcott House, Cupitt was elected to a Fellowship and appointed dean at Emmanuel College, Cambridge late in 1965. Since then he has remained at the college. In 1968 he was appointed to a university teaching post in philosophy of religion, a position in which he continued until his retirement for health reasons in 1996. At that time he proceeded to a life fellowship at Emmanuel College, which remains his base today. In the early 1990s he stopped officiating at public worship and in 2008 he ceased to be a communicant member of the church. Although he has been a priest, he is better known as a writer, broadcaster and populariser of innovative theological ideas. He has written 40 books—which have been translated into Dutch, Persian, Polish, Korean, Portuguese, Danish, German and Chinese—as well as chapters in more than 30 multi authored volumes. Cupitt came to the British public's attention in 1984 with his BBC television series The Sea of Faith, in which orthodox Christian beliefs were challenged. The series took its title from Matthew Arnold's poem Dover Beach, which reflected on the decline of faith. Cupitt is currently a key figure in the Sea of Faith Network, a group of spiritual "explorers" (based in the United Kingdom, New Zealand and Australia) who share Cupitt's concerns. Prompted by the series, Giles Fraser sought a meeting with Cupitt, which led Fraser from atheism into the church. Since he began writing in 1971, Cupitt's views have continued to evolve and change. In his early books such as Taking Leave of God and The Sea of Faith Cupitt talks of God alone as non real, but by the end of the 1980s he moved into postmodernism, describing his position as empty radical humanism: that is, there is nothing but our language, our world, and the meanings, truths and interpretations that we have generated. Everything is non real, including God. In his writings Cupitt sometimes describes himself as Christian non realist, by which he means that he follows certain spiritual practices and attempts to live by ethical standards traditionally associated with Christianity but without believing in the actual existence of the underlying metaphysical entities (such as "Christ" and "God"). He calls this way of being a non realist Christian "solar living".

Цитаталар

Купитттің The Oxford Dictionary of Quotations 8-ші басылымында: "Рождество – христиан дінінің Диснейлендірілуі" деген жазу бар.