Кіріспе
Массаның метрикалық бірлігі
The kilogram (also kilogramme It means 'one thousand grams'. The kilogram is a SI base unit, defined in terms of two other base units, the second and the metre and the Planck constant, a SI defining constant. The kilogram was originally defined in 1795 during the French Revolution as the mass of one litre of water. The current definition of a kilogram agrees with this original definition to within 30 parts per million. In 1799, the platinum Kilogramme des Archives replaced it as the standard of mass. In 1889, a cylinder of platinum iridium, the International Prototype of the Kilogram (IPK), became the standard of the unit of mass for the metric system and remained so for 130 years, before the current standard was adopted in 2019.
a specific atomic transition frequency [[ΔνCs, which defines the duration of the second,
the speed of light c, which when combined with the second, defines the length of the metre,
and the Planck constant h, which when combined with the metre and second, defines the mass of the kilogram. The formal definition according to the General Conference on Weights and Measures (CGPM) is:
Defined in term of those units, the kg is formulated as:
kg = = ≈
This definition is generally consistent with previous definitions: the mass remains within 30 ppm of the mass of one litre of water.
Килограмм (сондай-ақ килограмм, "мың грамм" дегенді білдіреді). Килограмм – екінші және метр сияқты екі негізгі бірлік, сондай-ақ SI анықтамалық тұрақтысы болып табылатын Планк тұрақтысы арқылы анықталған SI негізгі бірлігі. Килограмм алғаш рет 1795 жылы Франция революциясы кезінде бір литр судың массасы ретінде анықталды. Килограммның қазіргі анықтамасы бастапқы анықтамамен 30 миллионнан бір бөлігінің ішінде сәйкес келеді. 1799 жылы платиналық "Килограмм де Архив" оны масса стандарты ретінде алмастырды. 1889 жылы платина-иридийден жасалған цилиндр – Килограммның халықаралық прототипі (IPK) метрикалық жүйе үшін масса бірлігінің стандарты болды және 130 жыл бойы солай болды, содан кейін 2019 жылы қазіргі стандарт қабылданды. Бұл анықтамаға сәйкес, атомдық ауысу жиілігі [[ΔνCs (секунд ұзақтығын анықтайды), жарық жылдамдығы c (секундпен бірге метр ұзындығын анықтайды) және Планк тұрақтысы h (метр және секундпен бірге килограмм массасын анықтайды) қолданылады. Салмақтар мен өлшемдер жөніндегі Бас конференцияның (CGPM) ресми анықтамасы:
The kilogram (also kilogramme It means 'one thousand grams'. The kilogram is a SI base unit, defined in terms of two other base units, the second and the metre and the Planck constant, a SI defining constant. The kilogram was originally defined in 1795 during the French Revolution as the mass of one litre of water. The current definition of a kilogram agrees with this original definition to within 30 parts per million. In 1799, the platinum Kilogramme des Archives replaced it as the standard of mass. In 1889, a cylinder of platinum iridium, the International Prototype of the Kilogram (IPK), became the standard of the unit of mass for the metric system and remained so for 130 years, before the current standard was adopted in 2019.
a specific atomic transition frequency [[ΔνCs, which defines the duration of the second,
the speed of light c, which when combined with the second, defines the length of the metre,
and the Planck constant h, which when combined with the metre and second, defines the mass of the kilogram. The formal definition according to the General Conference on Weights and Measures (CGPM) is:
Defined in term of those units, the kg is formulated as:
kg = = ≈
This definition is generally consistent with previous definitions: the mass remains within 30 ppm of the mass of one litre of water.
Бұл бірліктер арқылы анықталғанда, кг мына түрде жазылады: kg = = ≈
The kilogram (also kilogramme It means 'one thousand grams'. The kilogram is a SI base unit, defined in terms of two other base units, the second and the metre and the Planck constant, a SI defining constant. The kilogram was originally defined in 1795 during the French Revolution as the mass of one litre of water. The current definition of a kilogram agrees with this original definition to within 30 parts per million. In 1799, the platinum Kilogramme des Archives replaced it as the standard of mass. In 1889, a cylinder of platinum iridium, the International Prototype of the Kilogram (IPK), became the standard of the unit of mass for the metric system and remained so for 130 years, before the current standard was adopted in 2019.
a specific atomic transition frequency [[ΔνCs, which defines the duration of the second,
the speed of light c, which when combined with the second, defines the length of the metre,
and the Planck constant h, which when combined with the metre and second, defines the mass of the kilogram. The formal definition according to the General Conference on Weights and Measures (CGPM) is:
Defined in term of those units, the kg is formulated as:
kg = = ≈
This definition is generally consistent with previous definitions: the mass remains within 30 ppm of the mass of one litre of water.
Бұл анықтама әдетте бұрынғы анықтамалармен сәйкес келеді: масса бір литр су массасынан 30 ppm-мен өзгешеленеді.
The kilogram (also kilogramme It means 'one thousand grams'. The kilogram is a SI base unit, defined in terms of two other base units, the second and the metre and the Planck constant, a SI defining constant. The kilogram was originally defined in 1795 during the French Revolution as the mass of one litre of water. The current definition of a kilogram agrees with this original definition to within 30 parts per million. In 1799, the platinum Kilogramme des Archives replaced it as the standard of mass. In 1889, a cylinder of platinum iridium, the International Prototype of the Kilogram (IPK), became the standard of the unit of mass for the metric system and remained so for 130 years, before the current standard was adopted in 2019.
a specific atomic transition frequency [[ΔνCs, which defines the duration of the second,
the speed of light c, which when combined with the second, defines the length of the metre,
and the Planck constant h, which when combined with the metre and second, defines the mass of the kilogram. The formal definition according to the General Conference on Weights and Measures (CGPM) is:
Defined in term of those units, the kg is formulated as:
kg = = ≈
This definition is generally consistent with previous definitions: the mass remains within 30 ppm of the mass of one litre of water.
Негізгі тұрақтыларға негізделген қайта анықтау
Халықаралық килограмм прототипінің (ХКП) негізгі стандарт ретінде ауыстырылуына ұзақ жылдар бойы жинақталған деректер себеп болды, олар ХКП мен оның көшірмелерінің массасы өзгеретінін көрсетті; ХКП 19 ғасырдың соңында жасалғаннан бері көшірмелерінен шамамен 50 микрограммға айырмашылық байқалды. Бұл, килограмм артефактын тікелей физикалық тұрақтыларға негізделген анықтамамен алмастыруға мүмкіндік беретін, жеткілікті дәлдікте өлшеу технологиясын дамытуға бағытталған бірнеше бәсекелестік күш-жігерге әкелді. Халықаралық салмақтар мен өлшемдер комитеті (ХСМК) 2018 жылдың қараша айында СИ жүйесінің негізгі бірліктерінің жаңа анықтамасын бекітті, ол Планк тұрақтысын дәл 6.62607015 ретінде белгілеп, килограмды секунд пен метр арқылы анықтайды. Жаңа анықтама 2019 жылдың 20 мамырында күшіне енді. Жаңа анықтамаға дейін килограмм және килограммға негізделген бірнеше СИ бірліктері адам жасаған металл артефакттармен анықталды: 1799 жылдан 1889 жылға дейін – «Килограмм де Архивтер», ал 1889 жылдан 2019 жылға дейін – ХКП, содан кейін жарық жылдамдығы). 2005 жылы ХСМК-нің 94-ші мәжілісінде килограмм үшін де осылай істеу ұсынылды. 2010 жылдың қазан айында ХСМК салмақтар мен өлшемдер жөніндегі Бас конференцияда (СМӨБК) қарау үшін резолюцияны қабылдады, ол «килограмды Планк тұрақтысы h (энергия мен уақыттың көбейтіндісімен өлшенетін, демек масса × ұзындық / уақыт) және басқа физикалық тұрақтылар арқылы анықтау ниеті бар екенін ескеру туралы» мәлімдеді. Бұл резолюция 2011 жылдың қазан айында өткен СМӨБК-нің 24-ші конференциясында қабылданды және 2014 жылғы 25-ші конференцияда талқыланды. Комитет елеулі прогресс жасалғанын мойындады, бірақ деректердің жаңа анықтаманы қабылдау үшін әлі де жеткілікті сенімді емес екенін және 2018 жылға жоспарланған 26-шы мәжілісте қабылдауға мүмкіндік беру үшін жұмысты жалғастыру қажет деген қорытындыға келді. Бұл жоба аясында көптеген жылдар бойы әртүрлі технологиялар мен тәсілдер қарастырылып, зерттелді. Бұл тәсілдердің кейбіреулері физикалық тұрақтыларға негізделген немесе оларға сәйкес келетін өлшеу әдістері мен материалдық қасиеттерді пайдалана отырып, талап бойынша жаңа килограммдық масса прототиптерін жасауға мүмкіндік беретін жабдықтар мен процедураларға негізделген (әрине, үлкен күш-жігермен). Басқалары физикалық тұрақтыларға сәйкестікті қамтамасыз ететін арнайы компоненттер арқылы электрлік шамалармен көрсетілетін, қолмен түзетілген килограммдық сынақ массаларының үдеуін немесе салмағын өлшейтін құрылғыларға негізделген. Барлық тәсілдер салмақты өлшеуді массаға айналдыруды қажет етеді, сондықтан зертханаларда гравитация күшінің дәл өлшенуі (гравиметрия) қажет. Барлық тәсілдер табиғаттың бір немесе бірнеше тұрақтыларын белгілі бір мәнде нақты бекітетін болады.
СИ еселері
SI бірлігі бірнеше префикске ие болмауы мүмкін болғандықтан (SI префиксін қараңыз), префикстер килограммның орнына граммға қосылады, өйткені килограмдың атында бұрыннан-ақ префикс бар. Мысалы, килограмның миллионнан бір бөлігі 1 мг (бір миллиграмм) болып табылады, 1 мкг (бір микрокилограмм) емес.
SI салмақ атауларымен байланысты практикалық мәселелер
Микрограммның қысқартылуы кезінде миллиграмм мен микрограммды шатастыру салдарынан қателіктер жиі орын алды. АҚШ-тағы Денсаулық сақтау ұйымдарын аккредиттеу жөніндегі бірлескен комиссия (JCAHO) медицина қызметкерлері үшін "μg" СИ символынан гөрі "mcg" қысқартуын ресми түрде міндеттемелі деп белгілеген. Ұлыбританияда Ұлттық денсаулық сақтау және күтім саласындағы үздік институт және Шотландияның паллиативтік күтім жөніндегі нұсқаулықтарында "микрограммдар" мен "нанограммдар" толық жазылуы тиіс, ал "mcg" немесе "μg" деп қысқартуға рұқсат етілмейді. Гектограмм (100 г) (итальян тілінде: ettogrammo немесе etto) Италияда азық-түлік саудасында кеңінен қолданылатын өлшем бірлігі. Бұрынғы стандартты жазу және "deka" және "dk" қысқартулары "dkm" (декаметр) және "dkg" (декаграмм) сияқты қысқартуларға әкелді. 2020 жылдан бастап "dkg" (10 г) қысқартуы Орталық Еуропаның кейбір аймақтарында ірімшік және ет сияқты кейбір тағамдарды сатуда қолданылады. Мегаграмм бірлігі сирек қолданылады, тіпті онда да тек техникалық салаларда, әсіресе СИ стандартына қатаң сәйкестік қажет болған жағдайларда ғана қолданылады. Көптеген жағдайларда тонна атауы қолданылады. Тонна және оның символы "t" 1879 жылы CIPM-де қабылданды. Бұл SI бірлігімен бірге қолдануға BIPM-мен қабылданған, бірақ SI жүйесіне жатпайтын бірлік. BIPM мәліметінше, "бұл бірлік кейде ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде 'метрлік тонна' деп аталады".