Кіріспе

Израильдегі қала ішіндегі тас жол

20-шы тас жол, көбінесе Айалон тас жолы деп белгілі, немесе жай ғана Айалон (, айтылуы: Netivei Ayalon, аудармасы: "Аялон қатары") – Израильдің Гуш-Дан аймағындағы маңызды қала ішіндегі тас жол. Бұл жол Тель-Авивтің орталық бөлігінің шығыс жағымен солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді (сонымен қатар шығыс-батыс бағытындағы тармақ жоспарлануда) және қалаға келіп қосылатын барлық маңызды тас жолдарды байланыстырады – мысалы, Ашдод және оңтүстік аймақтардан 4-ші тас жол, Хайфа және солтүстік аймақтардан 2-ші тас жол, шығыстан 5-ші тас жол және Иерусалим мен оңтүстік-шығыстан 1-ші тас жол. Айалон тас жолы аса қарсылы жол; күніне шамамен 600 000 көлік осы тас жолға кіреді. Ол көп қатарлы тас жолдан және қарама-қарсы бағыттағы қатарлардың арасында орналасқан көп жолды темір жолдан тұрады. Тас жолдың бір бөлігі Аялон өзенінің бойымен өтеді, сондықтан оның аты осылай аталады. Ол негізінен асфальттан жасалған.

Өмірбаян

Айалон тас жолы салынар алдында Тель-Авивке келіп тірелетін барлық ірі қалааралық жолдар қаланың шетінде тоқтаған. Бұл қалаға кіре берісте және шыға берісте ауыр жүрмелі көлік тудырып, қала ішінде жүруді қиындатты. Сонымен қатар, тас жол салынарға дейін Тель-Авивте екі жеке теміржол стансасы болды – біреуі солтүстікте, біреуі оңтүстікте, олар бір-бірімен байланыспады. Сондықтан елдің оңтүстігіне сапарлағысы келгендер тек оңтүстік стансадан, ал солтүстікке – тек солтүстік (Орталық) стансадан ғана жол таба алатын. Жағдайды одан да нашар ететін нәрсе – елдің солтүстігінен оңтүстікке қарай пойыз Тель-Авивтің шығысынан айналып өтусіз жүре алмайтын. Сонымен қатар, Тель-Авивтің бір бөлігінен өтетін Аялон өзенінің мәселесі де болды, ол кейде су тасқынына себеп болатын. Бұл мәселелерді шешу үшін 1950 жылдары өзен арнасын көлік дәлізі ретінде пайдалану туралы ұсыныстар айтылды, бірақ үкімет тек 1960 жылдардың ортасында жоспарлауға кірісті. 1970 жылдары «Аялон тас жолдары» деп аталатын мемлекеттік компания құрылды. Алғашқы кезеңде Аялон өзенінің су тасқынынан сақтану үшін бетон арна салу көзделді. 1982 жылы жолдың бірінші бөлігі ашылды, ал 1991 жылы жолдың орталық бөлігінің құрылысы аяқталды. Бұл бөлік 1-ші тас жолды оңтүстікте 5-ші және 2-ші тас жолдармен солтүстікте байланыстырып, Гуш-Дан мегаполистік аймасының ортасынан өтеді. Теңіз жағалауы темір жолының Айалон бөлігі және төрт станса тас жолдың орталық бөлігінде салынды, бұл Израильдің теміржол желісін Тель-Авив арқылы байланыстыруға ұзақ жылдар бойы күткен мүмкіндік берді. 1990 жылдардың басында тас жолдың оңтүстік бөлігінің құрылысы басталды. Бұл бөлік Тель-Авивтің ХаХагана теміржол стансасынан Холон, Бат-Ям және Ришон-Ле-Цион қалалары арқылы өтіп, Явнеден солтүстікке қарай 4-ші тас жолға қосылады. 1-ші тас жолдан Аялон өзенімен бөлінгеннен кейін, жол «Хайл ХаШирён жолы» (דרך חיל השריון, «Қоралды корпус жолы») деп аталатын жолдың бағытымен, содан кейін Игаэль Ядин жолымен Вольфсон түйіскенше дейін жалғасады, онда ол Игаль Аллон жолына (דרך יגאל אלון) бұрылады. Бұрын жолдың солтүстік нүктесі Герцлияда болған, бірақ 2019 жылдың қаңтарында ол Шифаим кибуцының жанына дейін солтүстікке қарай ұзартылды, онда ол 531-ші бағытты салу жобасы аясында салынған 2-ші тас жолмен қосылады.

Әсері

Тель-Авив аймағына жол мен темір жолдың үлкен әсері болды. Қайдағы бір кезде тығырық бола берсе де, Тель-Авивке және одан өтуді жеңілдетті. Жол бойында кеңселер, сауда орындары және тұрғын үйлердің кең ауқымды құрылысы жүргізілді, тіпті Тель-Авивтің орталық бизнес ауданы көптеген компаниялар жолға жақын жерге көшкеніне байланысты маңыздылығын жоғалтты. Израиль темір жолы жолаушылар санының күрт өскенін көрді, себебі енді солтүстік-оңтүстік бағытындағы пойыздар Тель-Авивті айналып өтудің орнына, қаланың ішінде өте алады.

Жоспарлар

Автожолдың оңтүстік бөлігі (яғни Холон, Бат-Ям және Ришон-Ле-Цион қалалары арқылы өтетін бөлігі) 2012 жылы аяқталды, оның ішінде Холон түйіскен жеріндегі екінші эстакада, сондай-ақ автожолдың ортасындағы алты станциясы (Жағажай теміржолын Ашдодқа дейін ұзарту жобасының бөлігі ретінде) салынды. 4-ші тас жолдан Тель-Авив университетінің теміржол станциясына дейін Яркон өзенінің бойымен өтетін "Аялон Шығыс" тармағы жоспарланған, бірақ әлі бекітілмеген. Жолдың орталық бөлігі Аялон өзенінің жағасында салынған. Дегенмен, Израиль теміржолы осы аймақта төртінші теміржолдың салынуына зор қажеттілік сезінеді, бірақ оны өзеннің үстінен салудан басқа мүмкіндік жоқ. Осы мәселені шешу үшін ондаған жылдар бойы әртүрлі ұсыныстар жасалды: өзенді Жаффа арқылы басқа бағытқа бұрудан бастап, көтерілген автожол салуға дейін, қаланың оңтүстігіндегі су тасқынына қарсы жасанды көл жасауға және өзенді үлкен диаметрлі құбырға көміп, оның үстіне теміржол салуға дейін. 2018 жылы төртінші теміржолды салуға миллиардтаған шекелдік жоба мақұлданды, бірақ құрылыстың 2020-шы жылдардың басында басталуы күтілмейді. 2020 жылға қарай автожолдың дерлік барлық ұзындығын қамтитын HOV (жол сыйымдылығы жоғары) қатары салынып жатыр, сондай-ақ Гуш-Дан аймағына жақын жерлерде үлкен тұрақ алаңдары да салынуда. Бұл тұрақ алаңдарынан Гуш-Дан қалалық аймағының әртүрлі жерлеріне жолаушыларды тасымалдау үшін жаңа HOV қатары арқылы тегін экспресс шаттл автобустары жүреді. Болжам бойынша, 20-шы бағыт солтүстікке қарай Хадераға дейін созылатын болады. Алайда, бұл жоба табиғат қорғау аймақтары мен басқа да сезімтал экологиялық аймақтардан өтуі керек болғандықтан, экологиялық ұйымдардың күшті қарсылығына тап болды. Олар 2-ші тасжолды (сонымен қатар "Жағажай тасжолы" деп те аталады) кеңейтуді ұсынады, бұл Тель-Авивтің солтүстігіндегі қазіргі тасжол, ол 20-шы бағыттың болашақ бағытына (бірнеше шақырым батысқа қарай) параллель өтеді.