Кіріспе
Иерусалимдегі автобус бекеті, Иерусалим орталық автобус стансасы (אוטובוס מרכזי של ירושלים, арабша: محطة الحافلات المركزية) – Иерусалимдегі басты автобус депосы. Қалаға кіреберістегі Жаффа жолында орналасқан, ол Egged, Superbus және Dan қалааралық автобус бағыттарына қызмет көрсетеді. Қалалық автобустар мен жеңіл рельстік пойыздар жолаушыларды Жаффа жолында және Зальман Шазар бульвары бойында көтеріп, түсіреді, оған жер асты жаяу өткелі арқылы қол жеткізуге болады. Израиль темір жолының жер астындағы Навон темір жол стансасына кіреберісі стансаның алдындағы жеңіл рельстік аялдаманың қарсы жағында орналасқан.
The Jerusalem Central Bus Station (, HaTahanah HaMerkazit Shel Yerushalayim, Arabic: محطة الحافلات المركزية) is the main bus depot in Jerusalem. Located on Jaffa Road near the entrance to the city, it serves Egged, Superbus and Dan intercity bus routes. City buses and light rail trains pick up and discharge passengers across the street on Jaffa Road and on Zalman Shazar Boulevard, which can be accessed via an underground pedestrian passageway. The entrance to Israel Railways' underground Navon Railway Station is located across the light rail stop in front of the station.
Тарих
1932 жылдан бастап негізгі автобус аялдамасы Иерусалим қаласының орталық бөлігінде, Яффа көшесінде, Король Георгий көшесінен шығысқа қарай орналасқан. Қазіргі уақытта осы жерде "Сырықтар ғимараты" ("Биньян Хамудим") тұр. 1960 жылдары Осип Кларвейн жобалаған жаңа станция батысқа қарай, қазіргі станция орнына салынды. Ескі станция – артында ашық автобус тұрағы бар, бір қабатты ұзын ғимарат болатын. Жолаушылар сыртқы платформада, көше бойында мінетін және түсетін. Қазіргі Орталық автобус станциясы 2001 жылдың қыркүйегінде, бұрынғы станцияның орнында ашылды. Ол автобус ағынының артуына бейімделу және келіп-кетуші жолаушыларды тексеру үшін қауіпсіздік шараларын енгізу мақсатында салынды. Жаңа автобус станциясы салынып жатқан кезде, операциялар Яффа көшесінің шығысына қарай, кейіннен салынатын ХаТурим жеңіл теміржол аялдамасының жанындағы уақытша станцияға көшірілді.
Ішкі дизайн
Жаңа орталық автобекетінің екі деңгейі жер асты паркингі, үш негізгі деңгейі және бес жоғарғы қабатта кеңселер орналасқан. Бірінші негізгі деңгей – сауда галереясы және тамақтандыру аймағы. Екінші негізгі деңгей қалааралық автобустармен келетін жолаушылар үшін келу залы және сауда галереясы ретінде қызмет етеді. Ғимарат төбеге қарай салынғандықтан, бірінші және екінші негізгі деңгейлердің екеуі де Жаффа жолына жер үсті деңгейінде кіру/шығуға мүмкіндік береді. Бөлшек сауда дүкендерінен басқа, галереяда нан пісіретін дүкендер, видео ойын орталықтары және жеке сыйлық сататын орындар бар. Үшінші негізгі деңгей – 22 автобус платформасы бар аттандыру залы. Жолаушылар нөмірленген есіктерде автобустың жабық тұраққа кіруін күтеді, содан кейін есіктен жабық гаражға өтіп, автобусқа мінеді. Алдағы рейстердің уақыты үлкен сандық дисплейлерде көрсетіледі. Көптеген платформалар бірнеше автобус бағыттарын қабылдаса, Иерусалим-Тель-Авив сияқты танымал бағыттар үшін жеке платформалар бөлінген және олар жиірек қатынайды. Орталық автобекет ғимаратына кіретін әрбір жолаушы мен олардың багажы қауіпсіздік қызметкерлерінен тексеріледі. Яғни, жолаушылар Жаффа жолынан ғимаратқа кірген кезде қауіпсіздік тексеруінен өтуі керек, содан кейін қосымша тексерулерсіз автобусқа міне алады. Иерусалимге келген жолаушылар ғимараттың екінші жағындағы гаражда түседі. Олар көшеге шығуды таңдаса, қауіпсіздік тексеруінен өтудің қажеті жоқ, ал автобус бекетіне кірсе, міндетті түрде тексеруден өтуі керек. Сауда галереясына ғана кіргісі келетін адамдар да қауіпсіздік шараларын орындауы тиіс. Израильдегі көптеген коммерциялық қауіпсіздік бекеттеріндегідей, қару ұстауға рұқсаты бар азаматтар қауіпсіздік тексеруінен босатылады, себебі үкіметтің бекітуінен өткен және қоғамдық жерде қару алып жүруге құқығы бар адамның қылмыстық немесе террористік ниеттері жоқ деп есептеледі. Ғимараттың қауіпсіздігімен қатар, Egged компаниясының да бірыңғай киім киген күзетшілер тобы жабық автобус тұрақтарын патрульдеумен айналысады.
Үй ішіндегі ауаның ластануы
2013 жылдың қазан айында Израильдің қоршаған ортаны қорғау министрлігі жолаушылар автобустарға мінетін жабық гаражды "тынышсыз ластанған және халық денсаулығына қауіпті" деп ресми түрде жариялады. Көліктің құбырларынан шығатын азот оксиді мен тыныс алуға болатын ұсақ бөлшектердің деңгейі Израильдің Таза ауа заңына қайшы келеді деп хабарланды. 2012 жылы автобус станциясы ауа ластануы үшін 708 224 шекел айыппұл төледі, бұл мәселе әлі де сотта қаралып жатыр. Ал 2011 жылдың қыркүйегінде Қоршаған ортаны қорғау министрлігі басшылыққа "ластану деңгейінің жоғары болуына байланысты автобус аялдамасын ғимараттың ішкі бөлігінен толық ажыратуды" бұйырды.
Пойыз станциялары
Иерусалим – Ицхак Навон қалааралық теміржол станциясы Яффа көшесінен өтетін автобус станциясының қасында орналасқан. Автобус және теміржол станцияларының арасында Иерусалим жеңіл рельстік теміржолы станциясы, сондай-ақ Яффа көшесіндегі қалалық автобус аялдамалары жайласып жатыр.
Хареди автобустары
Автобус аялдамасына сауда алаңын қосу туралы шешімді хареди қауымы сынады. Хареди белсенділері Эггедке Орталық автобус станциясынан тыс жерде жолаушыларға қызмет көрсететін автобустардың атқару орнын ашуға рұқсат беру үшін Көлік министрлігіне үндеу жасағаннан кейін, Эггед арнайы платформа ашты, онда 400-ші маршрут бойынша Бней Бракқа бағытталатын жолаушылар салыстырмалы түрде жекеленген ортада отырады. Бұдан өзге, автобус компаниясы Иерусалим мен Бней Брак арасында "мехадрин" 402 маршрутын іске қосуға келісті. Бұл маршрут Эггедтің Солтүстік Иерусалимдегі Хар Хотцвимдегі қалалық автобус терминалынан басталады, Орталық автобус станциясын мүлдем жалғыз қалдыруды қалайтын хареди жолаушыларына арналған. Хар Хотцвим терминалы Сафед, Ашдод, Хайфа, Арад, Кирият-Ата және басқа да хареди бағыттарына "мехадрин" автобустарының рейстерін қосу арқылы кеңейтілді. Бір кезде "мехадрин" бағыттары жыныс бойынша бөлінетін, ерлер алдыңғы қатарда, ал әйелдер артқы қатарда отыратын. 2011 жылы Израильдің Жоғарғы Соты жыныс бойынша бөлудің заңсыз екенін жариялап, "мехадрин" қоғамдық автобустарын жойды. Алайда, сот шешімі бойынша қоғамдық автобустарда жыныс бойынша бөлуді бір жылдық тәжірибелік кезеңде ерікті түрде сақтауға рұқсат берілді. Хар Хотцвимде аяқталатын жеке бағыттар жүйесі өзгеріссіз қалды.
Кошерлік Макдональдс туралы дау
Екінші дау-дамай McDonald's франшизасын ашу болды. McDonald's мейрамханаларының көпшілігі, соның ішінде Иерусалим орталық қаласындағысы да, раввинаттың кашрут сертификатына ие емес еді. Бұл McDonald's франшизасы кашрут сертификатын алуға өтініш берген және тіпті құрылысын соған сәйкес аяқтағанмен, раввинат сертификатын беруді McDonald's қаладағы басқа да филиалдарын кошер ету шартына байлады. McDonald's кошер филиал ашуға шешім қабылдағанда, бірақ сертификатсыз, хареди белсенділері бойкот жасаймыз деп қорқытты. Автовокзалға иелік ететін Natzba жылжымайтын мүлік фирмасы McDonald's-пен жасасқан келісімді бұзды. McDonald's бұл мәселені сотқа апарып, сотты жеңіп шықты; Natzba сот шығындары үшін 100 000 шекель төлеуге міндеттелді. McDonald's халахикалық талаптарды орындап, бірақ раввиндік бақылаусыз Орталық автовокзалда франшизасын ашты. Харедилердің бойкоты күшін жойған жоқ. 2010 жылдың қаңтар айында McDonald's Иерусалим раввинатының кошер сертификатымен қайта ашылды, себебі компания раввиндерді қанағаттандыру үшін өзгерістер жасауға келісті. Белгілер дәстүрлі қызыл түстен көк түске өзгертілді, ал "кошер" сөзі үлкен әріптермен ағылшын және иврит тілдерінде жазылған. Бір рет қолданылатын қораптар, қаптар, орамалар және үстел төсемелері де көк түсті, алтын аркалары жоқ, ал қызметкерлер арнайы форма киеді.