Ирландия Ұлттық Лигасы: Тарихы мен мақсаты

Кіріспе

Құрамы тоқтатылған ирландиялық ұлтшыл саяси партия

"Ирландия үшін барлығы" лигасы (AFIL) – 1909-1918 жылдары Ирландияның Манстер аймағында құрылған саяси партия. Парламент депутаты Уильям О'Брайен құрған бұл лига, бүкіл Ирландия үшін жергілікті басқарудың тарихи түрде қиын мақсатына қол жеткізу үшін, мүдделі тараптар арасында келісімге келуге бағытталған жаңа ұлттық қозғалысты тудырды. AFIL Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігінің Палаталар палатасында сектанттық емес, жеке партия ретінде бекітілді, ирланд ұлтшылдығының кең ұғымдарын ұстанатын тәуелсіз ұлтшыл депутаттар тобын біріктіріп, барлық ирландтар арасындағы саяси бауырластық пен келісім консенсусын қамтамасыз етуге, ең алдымен, Бүкіл Ирландия парламенттік келісіміне қолдау алуға ұмтылды.

Бітімгершілік пен бизнес

О'Брайеннің 1902 жылғы Жер конференциясын бастауы, ол өзі құрған Біріккен Ирландия лигасының (UIL) қолдауымен қол жеткізілді, 1903 жылғы Жер сатып алу (Ирландия) туралы заңға келісімге әкелді, бұл заң Ирландияның ғасырлық жер мәселесін шешті. Осыдан кейін 1906 жылғы "Еңбекшілер (Ирландия) туралы" заңға сәйкес ауыл шаруашылығы жұмысшыларына баспана берілді. Ирландияның жергілікті басқаруы қалыптасқандықтан, О'Брайен бүкіл Ирландияның өзін-өзі басқаруының соңғы кедергісін жеңу үшін, Жер туралы заңды қабылдауға қолданған тәсілінің – "келісу доктринасының", "конференция және іскерлік"пен үйлесімде – протестанттар мен юнионистердің қорқыныштарын басуға және 1886 жылдан бері Ирландияның өзін-өзі басқаруына қарсы олардың қарсылығын жеңілдетуге де қолданылуы керек деп сенді. Бұл мәселе, әсіресе Ульстерде (бірақ тек сонда ғана емес) орналасқан юнионистердің көпшілігі үшін келіспеушіліктер тудырды, олар өзін-өзі басқаруға қарсы болды, себебі Дублиндегі католик-ұлттық ("Рим үкімділігі") парламенті оларды кемсітіп, кек қайтарады, католик дінін таңуға және өнеркәсіпке тарифтер енгізеді деп қорқып жүрді. Ирландияның көп бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысса, Ульстердегі алты округте ауыр өнеркәсіп орналасқандықтан, кез келген тарифтік кедергілер оларға әсер ететін еді. Жер сатып алу туралы заңның қабылдануынан кейін, Ирландия парламенттік партиясы (IPP) 1903 жылдың қарашасында Уильям О'Брайенді партиядан шеттетуінен кейін ішкі дау-дамайларға ұшырады. Партия басшысы Джон Диллон оны бұрынғы шаруаларды партияға тәуелділігін азайтып, Д.Д. Шиханмен және Ирландия жер және еңбек қауымдастығымен одақтасу арқылы Манстерде жаңа саяси база құрғаны үшін айыптады. Сонымен қатар, 1904-1905 жылдары Ирландия реформалық қауымдастығымен және Ирландия кеңесі заң жобасын қолдаумен Т.М. Хилимен және юнионисттік деволюцияшылдармен келісім жасады. 1907 жылға қарай ел партияның бөлінген қатарын қайта біріктіруді талап етті және қарашада О'Брайеннің және басқа тәуелсіздердің партияға оралуы туралы ұсыныстары қабылданды. Алайда, олардың 1908 жылдың қаңтар айының ортасында ұлттық партияға оралуы ұзаққа соқпады, себебі үкімет 1903 жылғы Жер туралы заңға түзетулер енгізуді көздеді, бұл келіспеушіліктерге әкелді.

O'Brien's conciliatory initiation of the 1902 Land Conference, achieved with the backing of the United Irish League (UIL) which he had founded, led to agreement on the Land Purchase (Ireland) Act 1903, which resolved Ireland's century old land question. This was followed by the housing of agricultural labourers, settled under the Labourers (Ireland) Act 1906. With Irish local government already well established, O'Brien was convinced that to achieve the final hurdle of All Ireland self government, the success of the approach he used to win the Land Act, the "doctrine of conciliation" combined with "conference plus business", must also be applied to alleviate the fears and integrate the interests of the Protestant and Unionist community in their resistance to Irish Home Rule since 1886. The issue was a source of contention amongst a significant majority of Unionists (largely but not exclusively based in Ulster), who opposed Home Rule, fearing that a Catholic Nationalist ("Rome Rule") Parliament in Dublin would discriminate or retaliate against them, impose Roman Catholic doctrine, and impose tariffs on industry. While most of Ireland was primarily agricultural, six of the counties in Ulster were the location of heavy industry and would be affected by any tariff barriers imposed. Following the success with the Land Purchase Act, the Irish Parliamentary Party (IPP) was long disrupted by internal dissensions after it had alienated William O'Brien from the party in November 1903. He was condemned by party leader John Dillon for allegedly making former tenant farmers less dependent on the party and for the manner in which he secured a new political base in Munster through his alliance with D. D. Sheehan and the Irish Land and Labour Association. In addition, forging further alliances with T. M. Healy and unionist devolutionists during 1904–05 in his engagement with the Irish Reform Association and ensuing support for the Irish Council Bill. By 1907 the country called for reunion of the split party ranks and in November O'Brien's proposals for his and other Independent's return to the Party were accepted. Their return to the Nationalist fold in mid January 1908 was however to be short lived, as conflict ensued from the government's intention to amend the Land Act 1903.

Гиберниялық соқтығысу

О'Брайен әрқашан Ирландия парламенттік партиясының «сол зұлым сектанттық құпия қоғаммен» – ежелгі Гиберниялықтар орденімен (AOH), сондай-ақ Моли Магуайрлер немесе Молилер деп белгілі болғанмен, байланысына қатты алаңдады. Ол мұны «осы ел тарихындағы ең жаман факт» деп атап, оған қатысты шабуылдарында қатты наразылық білдіріп, кешірімсіз болды. AOH мүшелері лента дәстүрінің терең сектанттық, псевдо-гейлдік католиктік ұлтшылдығын ұсынды, ал олардың Ольстер протестанттық қарсыластары – Оранж ордені. AOH-ның бас ұстазы – Белфасттан шыққан, ерекше саяси қабілеті бар жас жігіт, Джозеф Девлин, ол Ирландия партиясының Дилондық фракциясына жататын, сонымен қатар олардың қабылданған Біріккен Ирландия Лигасының (UIL) Бас хатшысы болды. Девлин «Ирландияның нағыз бас хатшысы» ретінде танымал болды, оның AOH-сы сәтті таралып, ақырында бүкіл аралды қамтыды. Тіпті Дублинде де AOH үлкен көпшілікті жинап, әсерлі демонстрациялар өткізе алатын. 1907 жылы Девлин Ирландия партиясының басшысы Джон Редмондқа UIL-дің жоспарланған жиналысына жақсы қатысатынына сендірді, себебі ол залды толтыру үшін 400-ден астам AOH делегатын жинауға кепілдік берді. Бұл Бірреллдің жер заңына (1909) сәйкес жерді міндетті түрде сатып алуды енгізу және жерді жалға алушылардың сатып алуын қаржыландыруды шектеу мақсатындағы Төменгі палата заңына қолдау табуға бағытталған шара еді. Жалпы саны 3000-нан астам UIL делегаты қатысты. Жиналыстың төрағасы болған Редмонд бұл британдық қазынаны және жергілікті салық төлеушілерді артық жүктемек деп мәлімдеді. О'Брайен бұл заң жобасы жерді сатып алуды тоқтататынын, себебі жер иелері сатудан бас тартады және жалға алушылар мен жер иелері арасындағы қарым-қатынасты нашарлатады деп мәлімдеді. Конвенттің О'Брайенге қарсы бағытталғаны анық болды, өйткені оны қолдайтындай күдік туған делегаттар кіреберісте шығарылып, «конституциялық ұлтшылдар өткізген ең даулы жиналыс» деп аталған шабуылға ұшырады. Ол сөйлеуге тырысқанда, О'Брайенге қарсы Белфаст Гиберниялықтары мен Мидленд малшыларының түрлі топтары айқайлады, олардың қатысуын Девлиннің AOH ұйымы алдын ала ұйымдастырған. Оның күзетшілері, таяқтармен қаруланған, кіреберістегі О'Брайеннің жақтастарына шабуыл жасады, оларға «'Корк акценті' бар ешкім платформаға жақындамасын» деген жалпы бұйрық берді. Осы оқиға «Таяқ конвенциясы» деп аталды. Оңтүстік-Шығыс Корктан депутат Юджин Крин платформада шабуылға ұшырағанда, бұл Девлин мен оның жақтастары арасындағы қақтығысқа ұласты, содан кейін Д. Д. Шихан мен Батыс Корктан депутат Джеймс Гилхули Кринге шабуыл жасағандарға қарсы араласты, бұл Редмондтың қатысуымен болды. Сондай-ақ, «Жас Ирландия» филиалының мүшелері Фрэнк Круз О'Брайен мен Фрэнсис Шихи Скеффингтон да Девлинды ақылсыз зорлықшыл деп айыптады.

O'Brien had always been gravely disturbed by the Irish Parliamentary Party's involvement with "that sinister sectarian secret society", the Ancient Order of Hibernians (AOH) also known as the Molly Maguires, or the Mollies – what he called "the most damnable fact in the history of this country", and was bitterly resentful and unsparing in his attacks upon it. AOH members represented deeply sectarian pseudo Gaelic Catholic nationalism of a Ribbon tradition, their Ulster Protestant counterpart the Orange Order. The AOH Grandmaster was a young Belfast man of remarkable political ability, Joseph Devlin MP, who attached himself to the Dillonite section of the Irish Party, as well as being General Secretary of its adopted United Irish League (UIL). Devlin was already known as "the real Chief Secretary of Ireland", his AOH spreading successfully and eventually saturating the entire island. Even in Dublin the AOH could draw large crowds and stage impressive demonstrations. In 1907, Devlin was able to assure John Redmond, the Irish Party leader, that a planned meeting of the UIL would be well attended because he would be able to get more than 400 AOH delegates to fill the hall. to win support for a House of Commons bill introducing compulsory land purchase while curtailing funding of tenant land purchase under the Birrell Land Act (1909). Over 3000 UIL delegates attended. Redmond, who chaired the meeting, claimed it would burden the British Treasury and local ratepayers excessively. O'Brien argued that the curtailing Bill would kill land purchase by provoking refusal by landlords to sell and worsen relations between tenants and landlords. The convention was obviously loaded against O'Brien when delegates suspected of supporting him were excluded at the entrance and assaulted in "probably the stormiest meeting ever held by constitutional nationalists". When he attempted to speak O'Brien was howled down by various contingents of Belfast Hibernians and midland cattle drivers, their presence pre organised by Devlin's AOH organisation. Its stewards, armed with batons, attacked O'Brien's follower who had gained entrance, their general order to "Let no one with a 'Cork accent' get near the platform". From which the event earned the name Baton Convention. When Eugene Crean MP for South East Cork was attacked on the platform, it developed into a mêlée with Devlin and his lodgemen, after D. D. Sheehan and James Gilhooly, MP for West Cork, intervened against Crean's assailants, this in Redmond's presence. Others targeted were members of the Young Ireland Branch, Frank Cruise O'Brien and Francis Sheehy Skeffington, who called Devlin a brainless bludgeoner.

"Үш С" баннері

AFIL-дің «Конференция, келісу және келісім» (Үш С) қағидаларын қолдану, соңында әскери күш жолының сәтсіздікке ұшырауына қарағанда, Бүкіл Ирландияның өзін-өзі басқаруын немесе конституциялық ұлтшылдықты жеңуге бағытталды. Мюнстердің көптеген жетекші протестант ақсүйектері мен бай протестанттық бизнес және кәсіби қауымдастықтың өкілдері Лигаға қосылды. Лорд Дунравен, Лорд Барримор, Лорд Мейо және Лорд Кастелтаун, Каппокиннің сэр Джон Кин, Дромананың Вильерс Стюарт, Моретон Фревен және болашақ, сондай-ақ Ирландия еркін мемлекетінің соңғы Сенатының төрағасы Томас Вестропп Беннетт (алғашқы буын Рим католигі, гаэль тілінде сөйлейтін, Лимерик округінің ескі протестанттық отбасынан шыққан) саяси және қаржылық қолдау көрсеткен ең белгілі жақтастары болды. Тіпті Оранжистер арасында да патриотизм рухы оянды – Ольстерден Оңтүстіктегі католиктерге қол ұсынылды. Оранж институтының бұрынғы бас ұстазы Лорд Россмор, Шарман Кроуфорд және басқалармен бірге Лигаға қосылды. Олар унионизмді «сенімсіз доктрина» деп жариялады. Ұлтшылдар мен унионистер діни фанатизм мен ағылшын партиясының саяси қажеттіліктері үшін құрбандыққа шалған, өзін-өзі жойғысы келген жанжалды жалғастырудың дұрыс еместігін мойындауға шақырылды. Лига төрағасы – Джеймс Гилхули (МП), құрметті хатшысы – Д. Д. Шихан (МП) болды. Доктор Дж. Г. Фицджеральд (МП) төрағалығымен Орталық Лондон бөлімшесі құрылды, бұл оның бұрынғы Парнеллистік әріптестерімен, соның ішінде Джон Редмондпен арадағы наразылықты білдірді. Донерайлдің каноны Шихан, Лиганың негізін қалаушы мүшесі, Лиганың доктриналарын ынтамен қолдап, сөйледі және жазды. О'Брайен басып шығарған «Корк Фри Пресс» газеті алғаш рет 1910 жылдың 11 маусымында Лиганың ресми органы және ұйымдастырушысы ретінде жарық көрді. Бұл толыққанды газет болды, ол «Корк Акценті» газетін алмастырды және Ирландияда жарық көрген үш ірі радикалды газеттің бірі болды – қалған екеуі 1840 жылдары Дублинде жарық көрген «The Nation» және 1790 жылдары Белфастта жарық көрген «The Northern Star» газеттері.

The application of the AFIL's principles of "Conference, Conciliation and Consent" (the Three C s), were to win All Ireland Home Rule – or constitutional nationalism rather than an ultimately doomed path of militant physical force. Many of the leading Protestant gentry of Munster, and representatives of the wealthy Protestant business and professional community joined the League. Lord Dunraven, Lord Barrymore, Lord Mayo and Lord Castletown, Sir John Keane of Cappoquin, Villiers Stuart of Dromana, Moreton Frewen and future, and last Irish Free State Senate Chairman Thomas Westropp Bennett (a first generation Roman Catholic, Gaelic speaking, from an old County Limerick Protestant family) were a few of the more notable adherents who supplied political and financial support. Even amongst the Orangemen the spirit of patriotism was stirring – hands were stretched out from Ulster to the Catholics of the South. Lord Rossmore, once Grandmaster of the Orange Institution, joined the League, Sharman Crawford and others. Unionism was declared by them to be a "discredited creed". Nationalist and Unionists were called upon to recognise the unwisdom of perpetuating a suicidal strife which sacrificed them to religious bigotry and the political exigencies of English partie. League Chairperson was James Gilhooly (MP), Honorary Secretary D. D. Sheehan (MP). A Central London branch was founded by Dr J. G. Fitzgerald (MP) as chairman, suggesting some disenchantment with his former Parnellite colleagues including John Redmond. Canon Sheehan of Doneraile, a founder member, spoke and wrote enthusiastically in favour of the Leagues doctrines. The Cork Free Press, published by O'Brien, appeared for the first time on 11 June 1910 as the League's official organ and organiser. It was a newspaper in the fullest sense, superseding the Cork Accent and was one of the three great radical newspapers published in Ireland – the other two being The Nation, published in Dublin in the 1840s, and The Northern Star, published in Belfast in the 1790s.

Шешуші сайлау

1910 жылдың жазы мен күзі бойы бұрын UIL үстемдік еткен аймақтарда AFIL-дің күші артып, осыған байланысты едәуір қақтығыстар туды. О'Брайен мен оның лейтенанттары оның келісім туралы уағыздауын таратуға тырысқан сайын, IPP UIL тарапынан қайталап жасалған зорлық-зомбылыққа ұшырады. AFIL жақтастары да оған теңдей агрессивті көше шайқастарымен жауап берді, ал бірнеше қалада тәртіпсіздікті тоқтату үшін РИК полиция күштері шақырылды. 28 қарашада премьер-министр Асквит Вестминстердегі парламенттік тұйықталуға байланысты қайта сайлау жариялады. Алдағы сайлауда О'Брайеннің міндеті өте ауыр болды. Бұл AFIL мен UIL арасындағы күрес еді, оның кандидаттарын Ирландия партиясының Гиберниялықтары ғана емес, көптеген католик шіркеушілері де қарсылықпен қабылдады, олар оны ұзақ уақыттан бері Парнеллит болып қалған және дін қызметкерлеріне жасырын қарсы деп есептеді. Рим-католик шіркеуінің күштері кардинал Майкл Лог О'Брайен мен оның Лигасына қарсы пікір білдіргенде және «келісімшілдікке» қарсы болғанда, оған қарсы одан да күшті жұмылдырылды. Корк округінің үш RC епискобы да О'Брайенге қарсы шықты. О'Брайеннің AOH-қа деген қарсылығы, бір-екі ерекше жағдайды қоспағанда, католик діндарларын ресми IPP UIL кандидаттарының артына біріктіруге кері әсер етті. О'Брайен өзін діни күштермен қоршалып алғандай сезінді және «Біз осы елдің дін қызметкерлерінің одағымен күресуіміз керек, олар AFIL-ді жоюға және оның жеңімпаздарын құлатқысы келеді» деп ренжіді. Корктегі бәсекелес ұлтшыл партиялар арасындағы бәсеке кейде өте зор болды. 1910 және 1914 жылдардағы жалпы және кеңес сайлауларында қалада 11 адам атылып, IPP UIL және AFIL жақтастарының арасындағы қақтығыстарда екеуі қаза тапты. Сонымен қатар, бәсекелес партиялар арасындағы көше төбелесінде көптеген адамдар жарақат алды.

Корк қаласындағы Жоғарғы

Ирландия партиясының аумағына жарысты өткізуге жасалған тыраштар сәтсіз аяқталды; Майо округындағы Кроссмолинада өткен жиын қарудан оқ атылып, О'Брайеннің тыңлаушылары қаталдар мен дін қызметкерлері тарапынан таратылып, жақытпасқа жақын қалды. 1910 жылғы желтоқсан айындағы жалпы сайлауда Лига, Мунстердегі ауылдық қауымда О'Брайеннің жеке қолдаушыларына (Шиханның Жер және Еңбек қауымдастығының тірегі) және дін қызметкерлерінің қолдауына ие болмаса да, сегіз AFIL депутатын сайлады (үш қосымша Ұлттық тәуелсіздер де сайланды). Ақырында, елдің ең ірі округы Корк О'Брайеннің саясатын қолдады және оның жаңа саяси партиясын құру үшін сегіз мандатты қайтарды. Оның құрамында өткен қарашада Хейлизм мен О'Брайенизмнің ерекше AFIL одағын құрған Тимоти Хили де болды. Хили Солтүстік Лауттағы мандатын жоғалтты, бірақ 1911 жылғы қосымша сайлауда Моретон Фруэн Солтүстік-Шығыс Корктағы мандатын босатқаннан кейін қайта сайланды. Корк еркін баспасөзінде Редмондтықтардың жалпы саны 92 709 дауысқа жететіні, ал Лига қағидаттарын көбінесе қолдаған Тәуелсіз ұлтшылдардың дауысы 39 729 (30,46%) құрады, бұл Корктан тыс, он төрт AFIL кандидаттары бақ сынаған сайлау округтерін (Армага оңтүстік, Дублин порты, Керри оңтүстік және шығыс, Лимерик қаласы, Лимерик батыс және шығыс, Лаут солтүстік, Майо батыс, Типперри орталық, Уотерфорд батыс және Вексфорд оңтүстік) қамтиды.

Тарихи наразылық

Үшінші үй басқару туралы заң жобасын екінші оқылым мен талқылаудың соңғы кезеңдерінде, Асквиттің протестанттық көпшілігі бар алты Ольстер округін алып тастау туралы түзету заң жобасын қабылдамаса, ол ешқашан күшін жоймайды деген кепілдігімен бірге, О'Брайен 1914 жылдың 1 сәуірінде Ольстердің Бүкіл Ирландия құрамында қалуын қамтамасыз ету туралы ұсыныстарын толық қайталап, Дублин парламенті қабылдаған кез-келген заң жобасына тоқтата тұру ветосын қою, сондай-ақ басқа да құқықтар мен қорғаулар арқылы бұл мүмкіндікті жүзеге асыру туралы ұзақ сөйледі. "Мен Ольстер еріктілерінің ирландтар арасындағы қанағатсыздыққа, тіпті қырғынға дайындықтарын жүрегіммен айыптаймын және жек көремін" деді ол. Әйтпесе, бір рет бөлінген Ирландия мәңгілікке бөлінеді және "Сіздер қазір таңдаған жол тек бөліну мен апатқа әкеледі". Заң жобасы 25 мамырда палатада қабылданғанда, О'Брайеннің сөзі ирланд өкілінен келген жалғыз қарсылық болды. Сөйлесінде О'Брайен (үзінді): Ирландия үшін ойын Уотерфордтан сайланған құрметті мүше (Редмонд мырза) және оның жақтастары Ирландияның бөлінуіне келіскен күні жоғалды. Бұрын Ольстерге кез келген нақты жеңілдік беруге қатысты қарсылық білдірген, енді Ольстерді татуластыруға көмектеспейтін, керісінше миллиондаған ирландтықтарды сіздің заң жобаңызға қарсы көтеріліске шақыратын барлық жеңілдіктерге келісуде. Ольстерді Ирландияның құрамынан уақытша немесе тұрақты түрде ажыратуды көздейтін кез келген заң жобасы мен үшін ештеңеден де нашар. Біз Ирландияны біріктіруге көмектесетін кез келген жеңілдікке дайынбыз, бірақ Ирландияның өзінің өкілдері келісімге келген жағдайда, оны бөліп, мәңгілікке бөліп тастауға қарсы соңғы демімізге дейін күресеміз. Біз бұл заң жобасын енді "Үй билігі" заң жобасы ретінде емес, өміріміз бойы түсінгендей, "Үй билігін" өлтіру туралы заң жобасы ретінде қарастырамыз, және оның іске асырылуына ешқандай қатысымыз, әрекетіміз болмайды. (Жоғары дауыспен "Ирландия үшін!" шуы). "Барлық Ирландия үшін" жақтастары Ирландияның ұлттық бірлігін бұзу деп санайтын нәрсеге қарсылық көрсетіп, өздерінің уәделерін орындап, наразылық ретінде заң жобасына дауыс беруден бас тартты. Нәтижесінде олар Ирландия партиясының мүшелері тарапынан "фракционерлер" және "сатқындар" деп айыпталды. Керісінше, Редмонд, Диллон және Девлин альянсы қолданған IPP/AOH-тың келісімсіз ұстанымы Ольстердің келісімін мәжбүрлеуге тырысып, Бүкіл Ирландияның үй билігіне соққы берді; "Оранж ветосы болмайды, жеңілдіктер болмайды, Ольстер соңынан еруі керек", - деп мәлімдеді Ольстердің юнионисттік көшбасшысы сэр Эдвард Карсон: "Ольстерді мәжбүрлеуге болмайды, Ольстер шайқасады және Ольстер дұрыс болады".

During the final stages of the second reading and debate on the Third Home Rule Bill in the House of Commons, which was accompanied by Asquith's guarantee that it would never be enforced without an Amending Bill enacting the exclusion of the six Ulster counties with a Protestant majority, O'Brien made a powerful lengthy speech on 1 April 1914 reiterating at length his proposals to enable Ulster remain within an All Ireland settlement, by means of a suspensory veto upon any bill passed by a Dublin parliament, amongst other rights and protections. Stating "I condemn and abhor with all my heart the preparations of the Ulster Volunteers for even the possibility of slaughter between Irishmen and Irishmen". Otherwise Ireland once divided would remain divided and 'the line on which you are presently travelling will never bring you anything except division and disaster'. When the Bill finally passed the Commons on 25 May, O'Brien's speech was the only protest by an Irish representative. In the course of his speech O'Brien said (in extract):
The game was lost for Ireland the day the honourable member for Waterford (Mr. Redmond) and his friends consented to the Partition of Ireland. Bitterly opposing any genuine concession to Ulster at the right time, now consenting to the concession of all which will not only fail to conciliate Ulster, but will rouse millions of the Irish race in revolt against your Bill. Any Bill that proposes to cut off Ulster permanently or temporarily from the body of Ireland is to me worse than nothingness, We are ready for almost any conceivable concession to Ulster that will have the effect of uniting Ireland, but we will struggle to our last breath against a proposal which will divide her, and divide her eternally, if Ireland's own representatives are once consenting parties. we regard this Bill as no longer a Home Rule Bill, but as a Bill for the murder of Home Rule as we have understood it all our lives, and we can have no hand, act or part in the operation. (Loud All for Ireland cheers). The All for Irelanders resisted what they saw as a violation of Ireland's national unity, and holding to their pledge abstained in protest from voting for the Bill. As a result, they were assailed with accusations of being 'factionists' and 'traitors' by the Irish Party members. Instead, the uncompromising IPP/AOH stand taken by the Redmond Dillon Devlin alliance killed All Ireland Home Rule, by aiming to force Ulster's acquiescence; "no Orange vetoes, no concessions, Ulster must follow", Ulster's Unionist leader Sir Edward Carson, proclaiming "Ulster can never be coerced, Ulster will fight and Ulster will be right".

Апат орын алады

Тамыз айында Ирландияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы күрт басталды. 1914 жылғы Ирландия үкіметі туралы заң қыркүйек айында Корольдік келісім алды, бірақ соғыс аяқталғанға дейін күші тоқтатылды. О'Брайен және оның партиясы, сондай-ақ Ирландия парламенттік партиясы (IPP) және оның Ұлттық еріктілері Ирландия қоғамының көп бөлігімен бірге Ұлыбританияның соғыс күшін қолдады. О'Брайен мұны барлық ирландтықтар – протестанттар мен католиктер үшін, Ирландияның тәуелсіз басқару құқығын алудың ұзақ мерзімді мақсатында бірігіп, бірлесе қызмет ету мүмкіндігі ретінде қарастырды. 10-шы және 16-шы (Ирландия) дивизиясының ирланд полктеріне қатысуға алғашқы жауап күшті болды. Ольстерліктер өздерінің 36-шы (Ольстер) дивизиясына қосылды. 1915 жылы Батыс майданындағы тұйыққа тірелу және Дарданеллдегі 10-шы (Ирландия) дивизиясының жоғалғандарынан кейін ынта-күш азайды. О'Брайен он жыл бұрын, 1916 жылғы көтеріліске әкелген, ұлттық іс-қимылдың сектанттық негізінен туындаған революциялық ұлтшылдықтың қайта жандануы туралы ескерткен болатын. Бұл Ирландияның болашақ тарихына елеулі әсер етті. 1914 жылға дейінгі қатаң көзқарастарына қарамастан, 1916 жылдың 13 маусымында AFIL-дің басты қарсыласы Джо Девлин Дублинде өткен AOH конвенциясын төрағалық етті, онда Ирландияның бөлінуі 475 дауысқа қарсы 265 дауыспен мақұлданды. О'Брайен 1916 жылы Лорд Дезистің Ирландиядағы бас баспасөз цензурасы қызметіне тағайындалғаннан кейін көп ұзамай өзінің «Корк Фри Пресс» газетінің жабылуын бастан кешті. Дезис баспасөзді жариялағандарына сақтық танытуға ескертті. Мұндай ескертулер «Корк Фри Пресс» сияқты газеттерге тиісінше әсер етпеді. Газеттің IRA редакторы Франк Галлахер Frongoch тұтқын лагеріндегі IRA террористерінің жағдайы туралы билікті жалған айыптап, жабылды.

Конвенцияны бойкоттау

Пасхалық көтерілістен кейін 1916 жылдың шілдесінде Редмонд пен Карсонның дереу Үйдегі басқаруды енгізу туралы келісуіне үкіметтің тытысы сәтсіз аяқталды. Жаңа премьер-министр Ллойд Джордж 1917 жылдың мамырында Үйдегі басқаруды іске асырудың бесінші әрекеті ретінде, барлық партиялардан ирландтық өкілдерден құралған Ирландиялық конвенцияның өз елін басқарудың ең тиімді жолдары туралы ой-пікір айту үшін шақырылуын ұсынды. AFIL партиясынан Конвенцияға өкілдер ұсыну сұралды. Жауап ретінде О'Брайен Конвенцияның сәтті болуы үшін алдымен орындалуы тиіс төрт маңызды шартты атап өтті. Ол негізгі органдар мен партиялардың он екі жетекші өкілінен тұратын тізімді Кабинетке ұсынды. Кейіннен мұндай беделді өкілдік келісімге келмей тарамайтыны анық болды, бірақ О'Брайеннің ұсыныстары қарастырылмады. Оның ұсынған ешкім шақырылмады. Оның орнына шілдеде қатысуға келіскен тоқсан бес адамның тоғызы оннан бұрынғы сайлауларда жергілікті басқару туралы келісімге дауыс берген, бұрын сайланған өкілдерден құралды. Ллойд Джордж О'Брайенге қатысуға шақырды, бірақ ол да, Хили де жағдайларға байланысты бас тартты, өйткені он үш жыл бойы Ирландия мәселесін шешу үшін барлық тараптардың конференциясын өткізуге шақырған болатын. О'Брайен бұл кеңестің "елді сенімді маскамен бөлу үшін жағымсыз келісімге" алып келетініне сенді. Оның орнына "әртүрлі жиын емес, ирландтықтардың кішкентай дөңгелек үстелі" қажет болды. 18 мамырда Синн Фэйн өкілдер жіберуден бас тартты, Дублин кәсіпкерлер кеңесі, Корк кәсіпкерлер және еңбек кеңесі, Гейл және Ұлттық лигалар да бас тартты. Ольстер делегаттарының Ирландия конвенциясына жасаған жалғыз құрылымдық үлесі 1918 жылдың наурыз айында Ирландияның бөлінуін ұсынды, бірақ Ольстер провинциясының барлығын алып тастады.

Ұстап беру

1916 жылғы қазан айында AFIL партиясының төрағасы Джеймс Гилхулидің қайтысынан кейін бұрынғы парламенттік қарсыластар арасындағы соңғы күрес болды. Батыс Корк сайлауы тарихқа көтерілістен кейінгі алғашқы және соңғы сайлау ретінде енді, онда Ирландия партиясы бір мандатты тартып алды, сондай-ақ AFIL партиясының өзінің күшімен құлдырауы ретінде танылды. Битті күрес жүрген сайлауда мәселе тек 105 мандаттың біреуі ғана емес, сонымен қатар Уильям О'Брайеннің AFIL партиясы мен Джон Редмондтың Ирландия партиясы арасындағы күрес болатын. Қараша айында үш кандидат тіркелді, үшіншісі де жергілікті AFIL жақтасы болды. Ол О'Брайеннің Фрэнк Хилиді қолдауына наразылық білдірді. (Ол кезде мандаттарды "бірінші келген жеңеді" принципі бойынша немесе 1918 жылы Сеан Хейс сияқты, қарсылықсыз жеңіске жетіп алатын). 1918 жылғы сәуірде Ұлыбритания Ирландия конвенциясы ұсынған Үй билігін енгізуге тырысқанда, Батыс майданында неміс көктемгі шабуылы кезінде одақтас және ирландиялық дивизиялардың күйреуінен кейін Ирландиядағы әскери шақыру туралы заң жобасымен байланыстырып, қателік жасады. Бұл "Ирландиядағы әскери шақыру дағдарысына" әкелді. Дағдарысының шыңында AFIL Вестминстерден шығып, әскери шақыруға қарсы соңғы айқын сөз сөйледі, Дублиндегі жаппай наразылық демонстрацияларында Ирландия партиясымен, Синн Фейнмен және Лейбористермен бірікті. Заң күшіне енбесе де, оның салдары Синн Фейннің бұрын-соңды болмаған танымалдылығына әкелді, Үй билігіне және конституциялық ұлтшылдыққа деген қызығушылықты жойды. 1918 жылдың соңында, Ирландия партиясы мен Ұлыбританияның Үй билігін енгізуде және біртұтас Ирландияны сақтауда сәтсіздік танытқандығының салдарынан, және тәуелсіз Бүкіл Ирландияның өзін-өзі басқаруын қамтамасыз ету үшін конституциялық саяси ұғымдардың радикалды күш қолдану жолымен ығыстырылып жатқаны анық болғанда, AFIL депутаттары желтоқсан айындағы жалпы сайлауға қатысудың бекер екенін түсінді. О'Брайен сайлауға арналған сөз сөйлегенде: "Біз майданда қарулы қарсылық көрсету бағдарламасына немесе тіпті Вестминстерден толығымен шығу бағдарламасына қол қоя алмаймыз; бірақ Синн Фейннің рухы, оның абстрактілі бағдарламасынан өзгеше, тәуелсіз және адал ирландтардың көпшілігіне ұнады, сондықтан олар енді Ирландия ұлтының өзін-өзі анықтау құқығын қорғау үшін толық және жайлы сот отырысын өткізуі керек", - деді. Партия мүшелері Синн Фейн қозғалысын қолдайтын манифест жариялады және сайлаудан толығымен бас тартуға бір ауыздан келісті, мандаттарын олардың кандидаттарына ұсынды, олардың барлығы қарсылықсыз Синн Фейн өкілдері ретінде сайланды.

A final contest between the old parliamentary rivals ensued on the death of AFIL party chairman James Gilhooly in October 1916. The West Cork by election has a place in history as the first after the Rising and the last in which the Irish Party narrowly captured a seat and as the self induced demise of the AFIL. At stake in the bitterly fought by election was not just one of the 105 seats in the House of Commons, the great issue was William O'Brien's AFIL versus John Redmond's Irish Party. In November three candidates were nominated, the third also a local AFIL supporter who stood in protest after O'Brien passed him over in favour of Frank Healy, a Sinn Féin close candidate who had been imprisoned in Frongoch, thereby splitting the AFIL vote to the detriment of O'Brien's party. (At that time seats were won by "candidates first past the post", or uncontested as in 1918 by Séan Hayes of Sinn Féin). When Britain moved to introduce Home Rule in April 1918 as proposed by the Irish Convention, it unwisely did so when it linked its implementation with a conscription bill for Ireland after the collapse of the Allied, and Irish, divisions during the German spring offensive on the Western Front. This resulted in the "Irish conscription crisis". At its height the AFIL withdrew from Westminster while making a final damning anti conscription speech, joining forces with the Irish Party, Sinn Féin and Labour in mass protest demonstrations in Dublin. Although the act was never put into force its crisis caused an unprecedented rise in popularity for Sinn Féin, destroying all interest in Home Rule and constitutional nationalism. Towards the end of 1918, as a consequence that both the Irish Party and Britain failed to introduce Home Rule and maintain an undivided Ireland, and as it became evident that constitutional political concepts for attaining independent All Ireland self government were being displaced by a path of militant physical force, the AFIL MPs recognised the futility of contesting the December general election—O'Brien in an address to the election: We cannot subscribe to a programme of armed resistance in the field, or even of permanent withdrawal from Westminster; but to the spirit of Sinn Féin, as distinct from its abstract programme, the great mass of independent single minded Irishmen have been won over, and accordingly they ought now to have a full and sympathetic trial for enforcing the Irish nation's right of self determination. The party members issued a manifesto supporting the moderate Sinn Féin movement, and unanimously decided to retire from the election putting its seats at the disposal of its candidates, all of whom were returned unopposed as Sinn Féin representatives.

Қорытынды

Лиганың екіұстаздық саясаты бүкіл Ирландияның өзін-өзі басқару құқығына қол жеткізуге бағытталған, бастапқыда Ұлыбритания құрамындағы «Үй билігі» ретінде, содан кейін Доминион мәртебесінде. Ол Ольстердің біртұтастығын күштеп бұзуға және Ирландияны бөлу мәселесіне жол берілмейтінін мәлімдеді. Оның орнына, осы мақсатқа жету үшін, қақтығысқа қарсы конференциялар мен келіссөздер арқылы, орташа католиктер мен протестанттар арасындағы жақындасуды күшейтуді ұсынды. Сондай-ақ, протестант азаматтарының құқықтарын қорғау үшін толыққанды кепілдіктер беруді талап етті. Лиганың басты мүраты – арал тұрғындарының әртүрлі көзқарастағы ирландтардың өзара құрметпен және төзімділікпен бірге өмір сүруі мүмкін екенін түсінуіне жеткізу болды. Алайда, ол бұл мақсаттарына жете алмады, себебі көптеген ұлтшылдар «Үй билігіне» қарсы одақтастардың қарсылығының күшін дұрыс бағаламады, әсіресе ықпалды католик дін қызметкерлерінің Лигаға деген күдігіне байланысты. Көбінесе дін қызметкерлері ирландтық партия кандидаттарын толық қолдады, сондықтан 1910 жылғы желтоқсандағы сайлауда AFIL кандидаттары бақ сынаған жиырма үш сайлау округінде шіркеу күштері О’Брайеннің Лигасына қарсы жұмылдырылды, бұл саяси жағдайдың шиеленісуіне себепкер болды. 1915 жылдан бастап Лига мүшелері Синн Фейн партиясына қарай бастады, ал О’Брайеннің «Корк еркін баспасөзінің» 30 қыркүйектегі редакциондық мақаласында: «Ирландия енді өз халқының болашағын қалыптастыру үшін Синн Фейнге жүктеуі керек» делінді. О’Брайеннің пікірінше, лайықты жол – қанағаттана тұрып, Синн Фейнге Англиямен келісімге келу үшін қысым көрсетуге мүмкіндік беру еді. Партия 1918 жылғы желтоқсан айындағы сайлауға қатыспады. Бұған қарамастан, AFIL тарихи тұрғыдан қызығушылық тудырады, себебі ол көптеген әртүрлі топтарды біріктірген. Бұл Ирландияның саяси ландшафтын реформалауға бағытталған қалалық жұмысшы табы мен шаруалардың қозғалысы еді. О’Брайеннің жиі айтылатын «үш С» саясаты тарихшылар тарапынан жиі жеңіл-жеңіл қабылданады, олар 1910 жылғы даулы сайлаудан бастап 1912–14 жылдарғы «Үй билігі» дағдарысынан кейінгі оқиғаларға асығуға құштар. Осылай істеу арқылы AFIL-дің бар екендігін, оның іс-қимылдарын және, ең бастысы, оның риторикасын естен шығарады. Оның сын-пікірлері, аргументтері және «Үй билігінің» балама жоспарлары жан-жақты зерттеуді қажет етеді. Қазіргі заманғы Ирландия тарихының жарқын кезеңінде AFIL-ді қолдаған ұлтшылдар мен одақтастардың әлеуметтік ортасы мен көзқарасын зерттеу олардың ортақ мүдделерін, сезімдерін және дәстүрлерін түсінуге көмектеседі. AFIL-дің осы мәселеде тыңдалуға құқығы бар екендігі одан әрі зерттеуді қажет етеді.

The dual policy of the League aimed at attaining All Ireland self government, initially as Home Rule within the United Kingdom, then as a Dominion. It maintained that there could neither be any form of coercion of Unionist Ulster nor any question of partitioning Ireland. Instead it proposed achieving this by cultivating rapprochement between moderate Catholic and Protestant Irishmen through conference and conciliation as opposed to conflict. It also demanded guarantees for unlimited safeguards to protect the minority Protestant community. Its primal aspiration was to have the people on this island come to realise that it is possible for Irish of different persuasions to live together in mutual toleration. It failed in these aims because most Nationalists underestimated the intensity of Unionist resistance to Home Rule and particularly due to the strong distrust influential Catholic clergy had towards the League. In all but two cases, the clergy acted substantially united behind Irish Party candidates, so that in the twenty three constituencies AFIL candidates contested in the December 1910 election, the Church's forces were thoroughly mobilised against O'Brien's League, contributing to the subsequent polarisation of the political landscape. From 1915 members of the League were defecting to Sinn Féin, the editorial of O'Brien's Cork Free Press stating in the issue of 30 September "It is to Sinn Féin that Ireland must now look to mould the future of her people". O'Brien was convinced that the only dignified course was to stand aside and let Sinn Féin exert pressure on England to come to terms. The party did not contest the December 1918 election. Despite this, the AFIL continues to historically exert a certain fascination, undoubtedly due to the many strands encompassed underneath its umbrella. It was both an urban working class and an agrarian based movement, focused on reforming the political landscape in Ireland. O'Brien's oft quoted policy of 'the three Cs' is too readily dismissed by historians eager to hasten from the turbulent 1910 elections to events beyond the Home Rule crisis of 1912–14. Missing in so doing, to acknowledge the AFIL's mere existence, its actions and more importantly its rhetoric. The criticisms, arguments and the many plans it put forward for alternative Home Rule call for more thorough examination. A scrutiny of the social background and outlook of those nationalists and unionists who supported the AFIL during a vibrant period of modern Irish history could provide further insight into their cohesive interests, sympathies and traditions. The AFIL's claim to be heard in this regard deserves further study.