Кіріспе
Джеймс Бондтың атақты сөзі – "Шайқалған, араластырылмаған" деген сөз, Иэн Флемингтің құрастырған британдық құпия қызметінің агенты Джеймс Бондтың мартини коктейлін қалай дайындауды ұнататынын көрсетеді. Бұл сөз алғаш рет "Алмаз – мәңгілік" (1956) романында пайда болады, бірақ Бондтың өзі оны "Доктор Но" (1958) романына дейін айтпайды, онда оның нақты сөздері "шайқалған және араластырылмаған" болып келеді. Флемингтің романдарының киноға бейімделуінде бұл фразаны алғаш рет Доктор Джулиус Но айтады, ол "Доктор Но" (1962) фильмінде сусынды ұсынғанда, ал Бонд (Шон Коннери сомдаған) оны "Голдфингер" (1964) фильміне дейін айтпайды. Кейіннен көптеген Бонд фильмдерінде қолданылады, бірақ ерекше жағдайлар бар: "Екі рет тіршілік" (1967) фильмінде сусын қателікпен "араластырылған, шайқалмаған" деп ұсынылады, ал Бонд "Тамаша" деп жауап береді, сондай-ақ "Казино Рояль" (2006) фильмінде Бонд покерде миллиондаған доллар ұтып алғаннан кейін, оған мартиниін шайқауды немесе араластыруды сұрайды, ол тікелей "Менің бұған қатысым бар сияқты көрінемін бе?" деп жауап береді.
the catchphrase
"Shaken, not stirred" is how Ian Fleming's fictional British Secret Service agent James Bond prefers his martini cocktail. The catchphrase first appears in the novel Diamonds Are Forever (1956), though Bond himself does not actually say it until Dr. No (1958), where his exact words are "shaken and not stirred." In the film adaptations of Fleming's novels, the phrase is first uttered by the villain, Dr. Julius No, when he offers the drink in Dr. No (1962), and it is not uttered by Bond himself (played by Sean Connery) until Goldfinger (1964). It is used in numerous Bond films thereafter with the notable exceptions of You Only Live Twice (1967), in which the drink is wrongly offered as "stirred, not shaken", to Bond's response "Perfect", and Casino Royale (2006) in which Bond, after losing millions of dollars in a game of poker, is asked if he wants his martini shaken or stirred and snaps, "Do I look like I give a damn?"
Фильм
2005 жылғы 21 шілдеде Америка кино институты «Голдфингер» фильмін және ондағы сөз тіркесін соңғы 100 жылдағы ең үздік кино цитаталарының тізімінде 90-шы орынға қойып құрметтеді.
Шон Коннери
Шалқытылған Мартини алғашқы Бонд фильмі «Доктор Но» (1962) екі рет айтылады. Бонд қонақ үйінің нөміріне бөлме қызметінен сусын тапсырыс бергенде, оны официант дайындайды, ол: «Сіз қалағандай араласқан, бірақ араластырылмаған, орташа құрғақ водка мартини» дейді. (Стақанның түбінде лайм кесігі болды.) Кейін доктор Но Бондқа сусын ұсынады: «Орташа құрғақ водка мартини, лимон қабығы. Шалқытылған, араластырылмаған». Бонд «Голдфингер» (1964) фильміне дейін өзі тікелей тапсырыс берген жоқ. 1967 жылы түсірілген «Екі рет өмір сүресің» фильмінде Бондтың байланыс адамы Дикко Хендерсон Бонд үшін мартини дайындап, «Бұл араластырылған, шайланбаған. Дұрыс па еді?» дейді. Бонд оған әдепті түрде: «Тамаша» деп жауап береді.
Джордж Лейзенби
Джордж Лейзенбидің Бонд роліндегі жалғыз фильмі, «Еділдің құпия қызметі» фильмінде, Бонд өзіне ешқашан ішімдік тапсырыс бермейді. Бірақ ол Марк Анже Дракомен алғаш рет кездескенде, Драко өзінің көмекшісі Олимпеге Бондқа құрғақ мартини әкелуді бұйырады. Содан кейін Драко: «Шығырылып, бірақ араластырылмаған» деп қосады.
Роджер Мур
Роджер Мурдың Бонды өзі ешқашан тапсырыс бермеген, бірақ оған бірнеше рет тапсырыс берілген. 1977 жылғы «Мені жақсы көрген тыңшы» фильмінде Аня Амасова оған бір стақан тапсырады. «Айшық» фильмінде оның сусыны Мануэла дайындайды. «Октопусси» фильмінде басты кейіпкер (Мод Адамс) Бондты ішімдігін дайындап қарсы алады.
Тімоте Далтон
Тимоти Далтонның Бонды өзінің әр фильмінде өзінің танымал Мартинисін тапсырыс берді. "The Living Daylights" фильмінде ол және Кара Австрияға келіп, қонақ үйге кіргеннен кейін көп ұзамай "Шығырылмаған, араластырылмаған" мартини сұрайды. "Licence to Kill" екінші фильмінде ол тікелей тапсырыс бермейді. Оның орнына, ол Пэм Бувьеге Блэкджек ойнағанда қандай сусын ішкісі келетінін айтады, бірақ көп ұзамай жоғалып кетеді, ал Бувье бүкіл мартиниді бірден, ұзын сорып ішіп қояды – бұл оны қатты бездіреді.
Пирс Броснан
"Алтын көз" фильмінде Бонд Ксения Онатоппен әңгімелесіп отырып, казинода сусынға тапсырыс береді, ал кейін Зуковский Бондты "тартымды, мәдениетті құпия агент" деп сипаттайды. "Шайқалған, бірақ араластырылмаған". "Ертең өлмейді" фильмінде Пэрис Карвер Бондқа көп жылдық үзілістен кейін қайта кездескен соң сусынға тапсырыс береді. Пэрис таңдаған сусыны өзгерсе де, Бондтың таңдауы өзгерген жоқ. "Әлем жеткіліксіз" фильмінде Бонд Зуковскийдің казиносында сусынға тапсырыс береді. "Жаңа күнде өлім" фильмінде Бонд British Airways әуе компаниясының қатты шайқалаған рейсімен қайта оралады. Стюардесса (Роджер Мурдың қызы Дебора сомдаған) оған мартини әкеледі, ал Бонд: "Әлдеқашан шайқап беруді сұраған едім" дейді. Фильмнің соңында Бонд Исландиядағы Густав Грейвстің мұз сарайына барады, тағы бір мартини тапсырады және барменге сарказммен: "Егер мүмкіндігің болса, мұзы көп сал" дейді.
Дэниел Крейг
Веспер 2006 жылғы «Казино Рояль» фильмінде қайта қолданылды, Бонд Ле Шифрені жеңу үшін покер ойнағанда. Бондтың өзі бұл сусынды тапсырыс беріп, оны қалай дайындау керектігін егжей-тегжейлі түсіндірді. Басқа покер ойыншылары да Весперді тапсырыс берді, Феликс Лейтер барменге: «Жемісін қалдырыңыз» деді. Кейін Бонд Ле Шифреге ақшасын жоғалтқаннан кейін тағы бір мартини тапсырады, бірақ бармен оны шайқап немесе араластырып беруді сұрағанда, Бонд: «Менің пікірімді білмейсіз ғой?» деді. «Квант игілігі» фильмінде ұшақтағы бармен Флемингтің «Казино Рояль» романынан Vesper рецептін берді, бұл шағын анахронизм болды, себебі Kina Lillet 1986 жылы Kina-ны алып тастап қайта құрастырылды, фильм түсірілуге 22 жыл бұрын. Бонд одан алты стақан ішкен деген аңыз бар. «Skyfall» фильмінде казинодағы барда Бонд қызы Северинмен сөйлескенде, бармен Бондтың мартиниін құю алдында шайқағанын көрсетеді, онда Бонд: «Тамаша» деп бағалайды. «Спектр» фильмінде Бонд тау курортындағы өзінің сүйікті сусынына тапсырыс береді, бірақ оған бұл денсаулық сақтау орталығы екенін және барда алкоголь сатылмайтынын айтады. Q Бондқа жағымсыз жасыл түсті «пролитикалық ас қорыту ферменттерінен жасалған коктейль» тапсырады, ал Бонд барменге ашуланып: «Маған бір қызмет жаса, оны унитазға таста. Аралықты жою керек» дейді. «Өлуге уақыт жоқ» фильмінде Бонд өзінің сүйікті сусыны – водка-мартиниді тапсырыс береді және оны Феликс Лейтердің құрметіне Паломамен бірге ішеді. Палома өте тез ішіп бітіріп, шаршаңқылығын басады.
Тербетудің мақсаты
Биохимиктер мен мартиниді жақсы білетіндер мартиниді шайқаудың және араластырудың айырмашылығын зерттеді. Канададағы Батыс Онтарио университетінің биохимия кафедрасы мартиниді дайындау тәсілі оның тотығу қабілетіне әсер ететінін анықтау үшін зерттеу жүргізді; зерттеу нәтижесінде шайқалған джин-мартини сутек пероксидін ыдыратып, пероксидтің бар болғаны 0,072% қалдырса, араластырылған джин-мартини 0,157% қалдыратыны анықталды. Осылайша, шайқалған мартини араластырылғанға қарағанда нашар тотығу потенциалына ие. Иан Флемингтің өмірбаясын жазған Эндрю Лайсетт Флеминг мартинисін араластырмағаннан гөрі шайқалғанды ұнатқанына сенді, себебі Флеминг ішімдікті араластыру оның дәмін нашарлатады деп ойлады. Лайсетт сондай-ақ Флеминг мартиниге джин мен вермутты артық көретінін атап өтті. Флеминг неміс бармені Ханс Шредер шайқаған мартиниді жақсы көретін. Гарри Крэддоктың "Савой коктейлі кітабы" (1930) барлық мартини рецепттерін шайқап дайындауды ұсынады. Дегенмен, көптеген бармендер барлық ингредиенттері мөлдір коктейльдерді – мысалы, мартини, манхэттен және негрониді – тазалығын және текстурасын сақтау үшін араластырады. Сусынды шайқағанда, қоспаға ауа көпіршіктері еніп, мұз кесектері бір-біріне немесе шайқағыштың қабырғасына соққанда кішкентай сынықтар түзілуі мүмкін. Бұл факторлардың екеуі де сусынның бұлтты болуына және араластырылған сусынмен салыстырғанда өзгеше текстураға әкеледі. Алайда, ингредиенттердің бірі мөлдір болмаса (мысалы, цитрус шырындары, сүт өнімдері немесе жұмыртқа), айқындық пен текстурадағы өзгерістер маңызды емес. Сусынды шайқап немесе мұзбен араластыру оны салқындатуға және сұйылтуға қызмет етеді. Екі техника да тиімді, бірақ шайқау әлдеқайда жылдам. Бармендер температура мен сұйылтуды сәйкестіру үшін жеткілікті ұзақ араластырмайды. Кейбір джин сарқындары джиннің шайқау кезінде "көктеуіне" (аздап ащы дәміне) сендіреді. Флемингтің "Казино Рояль" романында Бонд "толған шынының ақ-алтын сусынмен қатып қалғанын байқады, ол шайқағыштың көктеуінен сәл ауаланған", бұл Бондтың құрамында водка болғандықтан оны шайқап беруді сұрағанын көрсетеді. 1960 жылға дейін водка көбінесе картоптан (әдетте арзан маркалар) тазартылған. Бұл элемент водканы майлы ететін. Майды тарату үшін Бонд мартинисін шайқап беруді бұйырды; сондықтан мартиниді тапсыратын сахнада ол барменге картоптан емес, астықтан жасалған водка оның сусынды одан да жақсы ететінін айтады. Сондай-ақ, шайқау вермутты жақсы ерітеді, осылайша оның майлылығы азаяды. Дұрыс айтқанда, Брэдфорд деп аталатын шайқалған мартини араластырылғаннан гөрі бұлтты болып көрінеді. Бұл шайқалған мартинидегі мұздың кішкентай сынықтарынан туындайды. Бұл фильмдегі нұсқалардың бұлтты болмауына да күмән тудырады. Сусынды сұйылту қасақана болуы мүмкін. "Stirred" ("Араластырылған") атты "The West Wing" сериалының эпизодында президент Джозиа Бартлет өзінің көмекшісі Чарли Янгпен сөйлескенде Бондпен келіспейді: "Шайқалған, араластырылмаған, сізге джин мен құрғақ вермутпен суық су береді. Мұздың сынықпауы үшін оны арнайы қасықпен араластырамыз. Джеймс әлсіз мартиниді таңдады және оның туралы мақтаншақтап айтты".
007-дің басқа ішімдік ішу әдеттері
Флемингтің романдары сериясындағы Бондтың алкогольге деген құштарлығын үш ғалым зерттеп, жариялаған ғылыми еңбек жарық көрді.
Шараптар
"Казино Рояль" кітабында Бонд Тайтингер шампанын "әйгілі бренд емес, бірақ әлемдегі ең жақсы шампан болуы мүмкін" деп сипаттайды. Ол бірнеше Бонд фильмдерінде Боллинджер мен Дом Периньон шампандарын ұнататыны мәлім. Бонд көбінесе қызыл шарап ішпейтін, бірақ Château Mouton Rothschild-ті жақсы көретін; "Goldfinger" фильмінде 1947 жылғы, "Оның Мажестісінің құпия қызметінде" жарты бөтелке, "Moonraker" фильмінде М-нің тапсырысымен 1934 жылғы, ал "Алмастар мәңгілік" фильмінде 1955 жылғы. Соңғысында Бонд официант болып киінген қастандықшы Винтті ашты, себебі ол Мотон Ротшильд кларет екенін білмеді. Джеффри Девердің "Carte Blanche" романында Бонд Оңтүстік Африка шараптарын жақсы білетінін және бағалайтынын көрсетеді. "Алмаздар мәңгілік" фильмінде Бонд шеридің бір стаканынан ләззаттанып, М-ді 1951 жылғы жасалған шарап деп айтқаны үшін қателікке ұшыратты деп ойлатты. Бондқа шериде жыл көрсетілмейтінін хабарлағанда, ол (күңгірген М-ге) шери негізінде жасалған шараптың 1851 жылғы жылдарын ажырата білгенін айтты.
Басқалар
"Сен тек екі рет өмір сүресің" фильмінде Бонд әдеттегі мартиниінен гөрі саке ішуді таңдайды, бұл оның дұрыс температурада берілгенін көрсетеді. Оның үй иесі Тигр таңғалып, Бондты еуропалыққа қарағанда ерекше мәдениетті деп айтады. "Өлімге рұқсат" фильмінде "Barrelhead" атты барында, ол өзінің байланысы Пэм Бувьер сияқты "лайм қосылған Bud" тапсырады. Алкогольдік сусындардан басқа, Бонд кофе ішеді және шайды жақтырмайды, тіпті Британ империясының құлдырауына шайдың себеп болғанын айтып, оны "балшық тостаған" деп атайды (Флемингтің "Алтын саусағы" романында). "Тірі қал және өлімге жібер" романында ол Ямайканың Көк тау кофесіне деген құштарлығын білдіреді, ал фильмде ол пәтерінің ас үйінде "La Pavoni Europiccola" модельді кофе машинасын қолданатыны көрсетіледі. Флемингтің "Орыспен кездесу" романында ол Chemex кофе жасау машинасына ие және кофесін осылай дайындауды ұнатады, ал фильмде ол қонақ үйдің қызметкерінен таңғы асқа "қатты қара" кофе сұрайды; Керим Бейдің кеңсесінде ол түрік кофесін "орташа тәтті" деп сұрайды, себебі тәттіліктің деңгейін көрсету әдеттегі нәрсе. Ол сондай-ақ Франц Санчестен "Өлімге рұқсат" фильмінде крем немесе қант қоспай кофе қабылдайды, ал "Moonraker" фильмінде Хьюго Дракстың ұсынған шайын қабылдамайды. "The Living Daylights" фильмінде Бонд Венадағы Пратер ойын-сауық паркінде берілген кофеге дәм татып, оның стандартына сай келмегенін сезіп, бетін бұрыштырады.