Кіріспе

Greenpeace-тің мұз бұзатын кемесі Arctic Sunrise – Greenpeace ұйымына тиесілі, мұзбен күшейтілген кеме. Кеме 1975 жылы Норвегияда салынған, жалпы тоннажы 949 тонна, ұзындығы көрсетілмеген және ең жоғары жылдамдығы көрсетілмеген. Ол Det Norske Veritas компаниясы тарапынан "1A1 мұзқұйғыш" деп саналады (құрылыс кезінде мұзбен күшейту классы бойынша екінші деңгей). Кеме бір MaK теңіз дизельдік қозғалтқышымен жабдықталған. Алғашқыда Polarbjørn ("құтб аюы") деген атпен, ол төңкіл аулау кемесі ретінде пайдаланылды. Кейіннен кеме Франция үкіметінің қызметінде болды. Greenpeace 1995 жылы кемені сатып алды.

Іс-шаралар

"Арктик Санрайз" түрлі науқандарға қатысқан, оның ішінде Оңтүстік мұхитындағы кит аулауға қарсы науқандар да бар. Ол моторлық яхта (MY) ретінде тіркелген. 1999 жылдың 21 желтоқсанында "Арктик Санрайз" пен жапондық кит аулау кемесі "Нишин Мару" соқтығысты. 2006 жылдың қаңтар айында осы кемелер тағы соқтығысты; екі кеме де біріншісінің өзіне шабуыл жасағанын мәлімдеді. ICR оқиғаның өзінің нұсқасын растау үшін бейнежазбаларды жариялады. Greenpeace жауап ретінде видеодағы "Арктик Санрайз" кемесінен шыққан толқындар олардың кемесінің қозғалтқыштары кері іске қосылған деген пікірін қолдайтынын айтты. Greenpeace сондай-ақ ICR видеосының фонындағы бұлттардың орналасуы "Нишин Мару" соқтығысқан сәтте Greenpeace кемесіне бұрылып келгенін көрсетеді деп мәлімдеді. Greenpeace-тің наразылықтары сол IWC отырысында IWC/58/3 күн тәртібімен талқыланды, ол 2005 жылдың желтоқсаны мен 2006 жылдың қаңтарында Оңтүстік мұхитында жапондық кит аулауға қарсы наразылық акцияларына қатысты, оның барысында жапондық кит аулау кемесі мен Greenpeace кемесі соқтығысып, нәтижесінде IWC осы қаулыны қабылдады. 2007 жылдың 30 тамызында "Арктик Санрайз" канадалық "Альгомарин" кемесіне қарсы наразылық акциясына қатысты, ол Онтарио штатының Нантикок портына көмірмен жүктелген күйде кіруге тырысқанда. RHIB жақындасып, белсенділер кеменің қабырғасына "Көмір жоқ. Ядролық емес. Таза энергия" деп жазды. Екі белсенді "Альгомарин" кемесіне өтіп, жүк түсіретін құрылғысына тізбектеліп алды. Үшінші белсенді "Альгомарин" кемесінің рулінен арқанмен ілініп, оны тоқтатты. Канадалық жағалау күзеті наразылық білдірушілерді алып кету үшін шақырылды. 2007 жылдың ақпан айының басында кеме Эдинбургтегі Лейт портына тоқтады. 2007 жылдың 23 ақпанында ол Фаслане теңіз базасын блокадалауға қатысты және кейіннен Қорғаныс министрлігінің полициясымен тәркіленді, бірақ кеме тәркіленгеннен кейін және науқан жүргізгеннен кейін бірнеше аптадан соң босатылды.

2013 жылғы оқиға

2013 жылдың қыркүйегінде Arctic Sunrise Гринпис ұйымының Печора теңізіндегі Приразломная мұнай платформасында ресейлік «Газпром» энергетикалық компаниясының мұнай бұрғылау қызметіне қарсы наразылық акциясына қатысты. Гринпис Арктикада мұнай бұрғылауына қарсы, себебі мұнай бұрғылау Арктиканың экожүйесіне зиян келтіреді және мұнайдың төгілуін болдырмау үшін қауіпсіздік жоспарлары жоқ. 2012 жылдың тамызында Гринпис осыған ұқсас наразылық акциясын ұйымдастырған. 18 қыркүйекте «Арктик Санрайз» экипажы Приразломная мұнай платформасын айналып өтті, ал үш экипаж мүшесі платформаға түсуге тырысты. Осыған жауап ретінде Ресей жағалау күзеті кемені басып алып, белсенділерді ұстады. Кейіннен кеме жағалау күзетінің кемесімен Ресейдің Арктикадағы Мурманск портына сүйретілді. «Арктик Санрайз» экипажында 16 ұлттан 30 адам болды. Ресей үкіметі Гринпис белсенділерін қарақшылықпен айыптауға ниеттенді, ол үшін ең көп дегенде 15 жылға бас бостандығынан айыру жазасы көзделген. 2013 жылдың 23 қазанында Ресей прокуратурасы белсенділерге қарсы айыптауды өзгертіп, қарақшылық айыбын алып тастап, оларды бұзақылықпен айыптады. Ресейде бұзақылық қылмысы үшін айыппұл төлеуге және жеті жылға дейін түрмеге қамалуға болады. Сол кездегі Гринпис ұйымының АҚШ-тағы атқарушы директоры Фил Радфордтың сөзіне қарағанда, Ресей жағалау күзеті мен соттарының реакциясы «Гринпис 1985 жылы «Радужный воин» кемесіне бомба тасталғаннан бері үкімет тарапынан кездескен ең қатал жауап болды». Нидерланд теңіз құқығы жөніндегі халықаралық трибуналына Ресейден Greenpeace кемесі мен оның бортындағы белсенділерді босатуды бұйыруды сұрады. Ресей кейіннен трибуналға қатыспайтынын мәлімдеді, себебі бұл мәселе Ресейдің ішкі заңнамасына сәйкес Ресейдің меншігіне қарсы жасалған қылмыстық әрекеттерге қатысты. Қатыспағанына қарамастан, Трибунал барлық экипаж мүшелерін және кемені қаржылай кепілдікпен босату туралы уақытша шаралар қабылдады. 2013 жылдың қыркүйегінде Ресей жағалау күзеті кемеге мініп, Печора теңізінен Ресейдің солтүстік порты Мурманскіге дейін 500 мильдей сүйреп әкелді. 30 белсенді Ресейдің кеңес одағынан кейінгі конституциясының 20 жылдығына орай жарылқауға ие болды, бірақ кеме Ресейдің тергеу комитетінің (ТК) 2014 жылдың маусым айына дейін Ресей портында қалды. Ресей Нидерландқа 2015 жылдың 24 тамызында тәркілеуге байланысты келтірілген залапты өтеуге міндеттелді. Гаагадағы тұрақты төрелік соты залапты өтеу мөлшері кейін анықталатынын мәлімдеді.