Шығыс Цзинь әскербасы Вэнь Цзяоның өмірі мен еңбегі
Wen Jiao
Вэнь Цзяо (288-329) – көрнекті Цзинь әскербасы, саяхатшы. Ван Дунь мен Су Цзюнь көтерілістерін басудағы рөлімен танымал. Цзинь империясын сақтап қалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вэнь Цзяо (溫嶠) (288 – 6 маусым 329), әдеби есімі Тайжен (太真), Шианьның Чжунву герцогы (始安忠武公), Цзинь әулеті кезіндегі қытай әскери генералы және саясаткері. Ол ең бастысы, Ван Дун мен Су Цзюнь жетекшілік еткен және Шығыс Цзиньнің өмір сүруіне қауіп төндірген екі көтерілісті басудағы рөлімен белгілі болды.
Wen Jiao (溫嶠) (288 – 6 June 329), courtesy name Taizhen (太真), formally Duke Zhongwu of Shi'an (始安忠武公), was a Chinese military general and politician during the Jin dynasty. He was best known for his role in putting down two rebellions, led by Wang Dun and Su Jun respectively, which threatened the existence of the Eastern Jin.
Отбасы
Вэнь Цзяоның әкесі Вэнь Дан (溫澹) округ әкімі, ал оның ағасы Вэнь Сянь (溫羨) ерте Цзинь мемлекетінің премьер-министрі болды. Оның шешесінің қарындасы генерал Лю Кунның әйелі болды, ол жылдар бойы Хан Чжао әскерлерінің Бин провинциясын (并州, қазіргі орталық және солтүстік Шаньси) Цзиньден тартып алуын тоқтатуға бекер тырысты.
Wen Jiao's father Wen Dan (溫澹) was a commandery governor, and his uncle Wen Xian (溫羨) was an early Jin prime minister. His maternal aunt was the wife of the general Liu Kun, who for years tried in vain to stop Han Zhao forces from seizing Bing Province (并州, modern central and northern Shanxi) from Jin.
Дуан Пидидің туыстығы
317 жылы император Миньді Хан Чжао тұтқындағаннан кейін, Бинг провинциясын жоғалтқан Лю Кун, Ю провинциясының (幽州, қазіргі Пекин, Тяньцзинь және солтүстік Хэбэй) губернаторы Дуан Пидидің штаб-пәтерінде болды. Ол Вэнь Цзяоға Цзянькангқа барып, Лангье ханзадасы Сима Рюиге императорлық атақ алу туралы петиция ұсынуды тапсырды. Анасы Күй әйелі оны кетуге тыйым салғанмен, ол бәрібір кетіп қалды. Вэнь Цзянькангқа келгеннен кейін, Уан Дао, Чжоу И (周顗) және Ю Лян сияқты уақытша астанадағы көптеген Цзинь шенеуніктері оның қабілетіне таңғалып, онымен достық қарым-қатынас орнатуға тырысты. Ол солтүстікке қайтуға ниеттенді, бірақ Сима Рюи оған қалуға бұйырды. 318 жылы Лю Кунды Дуан өлтірді (Дуанның ұлы Лю Кунның (劉羣) Дуан тайпасының басшылығы үшін өзінің қарсыласы Дуан Мопей (段末柸) тұтқындағаннан кейін, Лю Кунды құтқару үшін сатқындыққа баратынынан қорқып). Вэнь анасы Леди Цюйдің де осы арада қайтыс болғанын естіп, қайтадан солтүстікке қайтуға тырысты, бірақ императорлық атақты (Юань императоры ретінде) алған Сима Рюи оған қалуға бұйырды және одан әрі өзінің басқаруында қызмет етуге бұйырды. Ол Юань императорының ұлы Сима Шаоның досы және сенімді кеңесшісі болды. 322 жылы Ван Дун Юань императорына қарсы шығып, астана Цзянькангты басып алғанда, Вэнь ханзада Шаоның Ванмен соңғы қақтығысқа түсуіне кедергі келтірді. Жылдар өте келе Вэнь талантты жақсы танитын адам ретінде танымал болды.
In 317, after Emperor Min had been captured by Han Zhao, Liu Kun, who had then lost Bing Province and was at the headquarters of Duan Pidi, the governor of You Province (幽州, modern Beijing, Tianjin, and northern Hebei), commissioned Wen Jiao to head to Jiankang to offer Sima Rui the Prince of Langye a petition to assume imperial title. Although his mother Lady Cui tried to stop him from leaving, he went anyway. Once Wen arrived in Jiankang, many of the Jin officials in the provisional capital, including Wang Dao, Zhou Yi (周顗), and Yu Liang were impressed by his talents and sought to befriend him. He sought to return north, but Sima Rui ordered him to stay. When Liu Kun was killed by Duan in 318 (after Duan became concerned that Liu, whose son Liu Qun (劉羣) had been captured by his rival for the Duan tribal leadership, Duan Mopei (段末柸), might betray him to rescue Liu Qun), Wen, having heard that his mother Lady Cui had also died in the interim, again sought to return north, but Sima Rui, who had by now taken the imperial title (as Emperor Yuan), ordered him to stay and further ordered him to serve in his administration. He became a friend and a trusted advisor of the crown prince, Emperor Yuan's son Sima Shao. When the warlord Wang Dun resisted Emperor Yuan and captured the capital Jiankang in 322, it was Wen who stopped Crown Prince Shao from taking the risky maneuver of engaging in a final confrontation with Wang. As the years went by, Wen became known for being a good judge of talent.
Император Миннің кеңесшісі
323 жылы Юань императоры қайтыс болғаннан кейін, тәж шаһзада Шао Мин императоры болып таққа отырды. Ол Вэньмен көптеген маңызды мәселелер бойынша кеңесуді жалғастырды, ал Ван Дун Вэньді өзінің көмекшісі ету арқылы оны тоқтатуға тырысты. Вэнь Ванның лагеріне келген соң, ол Ванға мойынсұнып, оны мақтап, көптеген пайдалы кеңестер берді. Ван Вэньді өз жағына тартып алғанына сенді және 324 жылы ауырғаннан кейін не істеу керектігін ойлап, Вэньді Цзянькан қаласының әкімі ретінде қайтарды, осылайша Вэнь императордың қимылын қадағалай алады деп ойлады. Бірақ Вэнь Ванның ауруы мен жоспарларын император Минге жеткізді, бұл сол жылдың соңында астанаға шабуыл жасаған Ванның әскерінің жеңіліске ұшырауына себеп болды.
After Emperor Yuan died in 323, Crown Prince Shao took the throne as Emperor Ming. He continued to consult Wen on many important matters, and Wang Dun sought to stop that by forcing Wen to become an assistant of his. Once Wen arrived at Wang's camp, he pretended to submit to Wang, flattering him and giving him many practical suggestions. Wang came to believe he had won Wen over and, in 324, as he grew ill and pondered his next move, he sent Wen back to Jiankang as its mayor, so that Wen could watch the emperor's move. Instead, Wen revealed Wang's illness and plans to Emperor Ming, which helped lead to Wang's forces' defeat when they attacked the capital later that year.
Юй Лян
325 жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін, оның өсиетімен оның төрт жасар ұлы император Ченгтің басқаруын бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктерге тапсырды. Бірақ, император жесір Юйдің ағасы Юй Лян нақты регент болды. Оның жастықтан туған мақтанышы генералдар Су Цзюнь, Зу Юэ (祖約) және Тао Канға тез ренжітті, сондықтан 326 жылы Вэньді маңызды Цзян провинциясының (江州, қазіргі Цзянси) губернаторы етіп тағайындады, ол әскери бүліктерге қарсы қорғануы керек еді. Кейін, 327 жылы Су Юйге ашуланып көтеріліс жасағанда, Вэнь Юға дереу көмектесуге ниеттенді, бірақ Ю, Суды жеңе алатынына сенімді болғандықтан және Тао (оның Цзинь провинциясы (荊州, қазіргі Хубэй) Вэньнің батысында орналасқан) туралы алаңдағандықтан, бас тартты. Алайда, 328 жылдың басында астанадағы императорлық күштердің қиын жағдайда екені анық болды, өйткені Су өзінің жолындағы барлық күштерді жеңді. Вэнь Юның ескертулеріне қарамастан, Цзянканға асықты, бірақ астана Суға түскенге дейін Цзянканға жетпеді. Ю қашуға мәжбүр болды, ал император Ченг пен оның анасы император жесір Ю тұтқындалды. Император жесір Ю көп ұзамай қайғыдан көз жұмды. Ю Вэньге қосылды, және олар Суды қалай жеңуге болатынын ойлады. Вэньдің туысы Вэн Чонг (溫充) Таоға жоғарғы қолбасшы атағын беруді ұсынды, және олар солай істеді. Бірақ Тао Юға әлі де ренішпен қарағандықтан, бастапқыда бас тартты. Алайда, ашуы басылғаннан кейін ол келісті, және олар – Вэнь, Ю және Тао – күштерін біріктіріп Цзяньканға қарай шықты. 328 жылдың қысында Сумен болған шайқаста Су қаза тапты, содан кейін 329 жылы Су әскерінің қалдықтары жеңілді. Осы еңбегі үшін Вэнь Шиань герцогі болып тағайындалды.
After Emperor Ming died in 325, his will left a number of high level officials in charge of his four year old son Emperor Cheng's administration. However, Yu Liang, as the brother of Empress Dowager Yu, was the actual regent. His youthful arrogance quickly offended the generals Su Jun, Zu Yue (祖約), and Tao Kan, and he therefore in 326 made Wen the governor of the key Jiang Province (江州, modern Jiangxi), to defend against possible military rebellions. Later, when Su became sufficiently angered by Yu that he rebelled in 327, Wen wanted to immediately come to Yu's aid, but Yu, overly confident that he could defeat Su and further concerned about Tao (whose Jing Province (荊州, modern Hubei) was to Wen's west), declined. However, in early 328, it became clear that the imperial forces in the capital were in trouble, as Su defeated every single force that stood in his way. Wen quickly headed toward Jiankang notwithstanding Yu's reservations, but could not get to Jiankang before the capital fell to Su. Yu was forced to flee, and Emperor Cheng and his mother Empress Dowager Yu were captured. Empress Dowager Yu soon died from distress. Yu joined Wen, and they considered how they could defeat Su. Wen's cousin Wen Chong (溫充) suggested that they offer the title of the supreme commander to Tao, and they did so. However, Tao was still resentful of Yu and therefore initially refused. Eventually, however, after his anger was over, he accepted, and he, Wen, and Yu combined their forces and headed east to Jiankang. In winter 328, during a battle with Su, Su was killed, and they subsequently defeated the remnants of Su's army in 329. For his contributions, Wen was created the Duke of Shi'an.
Өлім
Цзянькан соғыста қатты зақымдалды (соғыс кезінде сарай өртенді), Вэнь астананы Южанға (豫章, қазіргі Наньчан, Цзянси) көшіруді ойлады, бірақ Ван Дао қарсылық білдіргеннен кейін, Цзяньканның Кейінгі Чжаоға қарсы солтүстік қорғанысын бақылау үшін ыңғайлырақ орналасқанын айтты. Сондықтан Вэнь астананы Цзяньканда қалдыруға келісті. Көптеген шенеуніктер оның Цзяньканда қалып, регенттік қызметін атқаруын сұрады, бірақ Вэнь император Миннің Ван Даоға осы рөлді тапсыруды көздегенін ойлап, бас тартты. Барлық мүліктерін Ванға тапсырғаннан кейін Цзян провинциясына қайтуға аттанды. Жолда тісіне (тістеріне) қатысты мәселелер туындады, оны (оларды) суырып алғаннан кейін инсульт шегіп, қайтыс болды. Ол Южан қаласына жерленді. Императорлық үкімет оның зор үлесін ескере отырып, император Миннің қабірінің солтүстігіне оған әсем қабір салуды жоспарлады, бірақ Тао Вэньнің өзі қарапайымдылықты ұстанғанын және үкіметтің мұндай қабір үшін қаржы жинауға күш жұмсауын қаламағанын атап өтті, сондықтан бұл ұсыныс қабылданбады.
Jiankang having been heavily damaged during the war (and the palace having been burnt during the war), Wen considered moving the capital to Yuzhang (豫章, in modern Nanchang, Jiangxi), but after Wang Dao opposed, noting that Jiankang was in a better position to monitor the northern defenses against Later Zhao, Wen agreed to keep the capital at Jiankang. Most officials requested that he stay in Jiankang to serve as regent, but Wen, believing that Emperor Ming had intended that Wang Dao serve in that role, declined and, after leaving all of his supplies with Wang, set out to return to Jiang Province. On the way, however, he suffered problems with his tooth or teeth, and after having it/them pulled, suffered a stroke and died. He was buried at Yuzhang. The imperial government, because of his great contributions, considered building a magnificent tomb for him north of Emperor Ming's tomb, but Tao noted that Wen himself was thrifty in his own spendings and would not have wanted the government to expend effort for money for such a tomb, and so the proposal was not carried out.