Ливерпуль-Манчестер темір жолының негізін қалаушысы Генри Бут
Henry Booth
Генри Бут: британдық бизнесмен, Ливерпуль-Манчестер теміржолын салушы. Дүниежүзіндегі алғашқы жол жүргінші және жүк тасымалдаушы теміржол туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генри Бут (4 сәуір 1788 – 28 наурыз 1869) – британдық астық саудагері, бизнесмен және инженер, ең алдымен Ливерпуль мен Манчестер темір жолының (L&M) құрылысы мен басқаруындағы маңызды тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл әлемдегі алғашқы, кесте бойынша жолаушылар мен жүк тасымалын жүзеге асырған бу темір жолы.
English railway pioneer businessman
Henry Booth (4 April 1788 – 28 March 1869) was a British corn merchant, businessman and engineer particularly known as one of the key people behind the construction and management of the pioneering Liverpool and Manchester Railway (L&M), the world's first steam railway conducting both scheduled passenger services and freight.
Өмірбаян
Генри Бут Англияның Ливерпуль қаласындағы Родни-стритте туған, ол Твемоу Буттарының ұрпағы еді. Оның әкесі Томас Чеширдегі Орфордтағы шаруа қожалығының ұлы болған. Томас және оның ағасы Джордж 1767 жылы жүгері саудагері Добсонның шәкірті болып, 1774 жылы Ливерпульдегі 17 Кинг-стрит мекенжайында өздерінің есебінен жүгері факторлары ретінде бизнес бастады. Генри ең үлкен ұл болғандықтан, ол әкесінің ісін жалғастырады деп күтілді және оны жақын маңдағы Гейтэкр ауылындағы пресвитериан пасторы доктор Шепардқа білім алуға жіберді. Ол кітап оқуға, поэзияға, қолданбалы механикаға жақын болды және пропорцияны дұрыс анықтау қабілетімен ерекшеленді. Генри бастапқыда әкесінің бизнесінде жұмыс істеді, содан кейін өз жүгері саудасын ашты, бірақ ол аса сәтті болған жоқ.
Henry Booth was born in Rodney Street, Liverpool, England, a descendant of the Booths of Twemlow. His father, Thomas, was the son of a yeoman farmer of Orford, Cheshire. Thomas and his brother George apprenticed to corn merchant Dobson in 1767, and 1774 began business as corn factors on the own account at 17 King Street, Liverpool. As eldest son, it was expected Henry would follow his father in that business and was sent to a Dr. Shepherd, a Presbyterian minister in the nearby village of Gateacre for instruction. He showed an aptitude for reading books, poetry, practical mechanics and was noted for a good eye for proportion. Henry initially found employment in his father's business before branching out with this own corn merchant business, being noted for not being particularly successful.
1820-1830 ж. темір жол салу
Буттың әкесі Томас 1822 жылы L&M жобасының алғашқы уақытша комитетінің мүшесі болған. Генри кейіннен әкесінің орнын басып, ұйымдастыру және насихаттау дағдыларымен, сондай-ақ 1823 жылға қарай тоқтап қалған жобаға деген ынтасымен танымал болды, бұл тоқырауға Уильям Джеймстің қиындықтары мен тым көп міндеттері де себеп болған. Комитет хатшысы болып тағайындалған Бут, жобаға берілгендігімен Джозеф Сондерске екінші орынды иеленді. Ол Бедлингтон темір зауытында, Киллингвортта және Хеттон шахтасындағы басқа темір жолдарды тексеру үшін жіберілген төрт мүшелі жұмыс тобының құрамына кірді және L&M үшін пар локомотивтерін пайдалануды ұсынатын есеппен оралды. 1824 жылғы 20 мамырда өткен отырыста есеп қабылданды, сонымен қатар бірлескен акционерлік қоғам құруға қадамдар жасалды, Бут 1824 жылғы 29 қазанда жарияланған проспектті жазды. 1825 жылы Бут L&M жобасына толыққанды көңіл бөлгендіктен, астық саудасымен айналысуын тоқтатты. L&M үшін алғашқы рұқсат беру туралы заң 1825 жылы парламентте қабылданбады, Джордж Стивенсон нашар өнер көрсетті. Стивенсон формальды түрде оқытылған емес, өзін-өзі оқытқан инженер болды, және оның жағдайын оның бағынышты инженерлері жасаған маңызды қателіктер одан әрі ушықтырды. Бут ешкімді кінәлі деп тағайындамауды сұрағанмен, инженерлердің бірі өзіне қол жұмсады. L&M 1826 жылы темір жол салу үшін Ренни ағайындыларын тағы бір рет шақырды. Жаңа ұсыныс стационарлық двигательдерді пайдалануға баса назар берді, ал пар локомотивтері тек технологиясы жетілген жағдайда қарастырылатын болды. Локомотивтерге назар аударылмағандықтан, стационарлық двигательдерге басымдық берілгендіктен және Реннилердің қатысуымен, рұқсат беру туралы заң жобасы наурыздың соңында комитеттен шықты, сәуірдің басында Халық палатасынан өтті, Лордтар палатасынан өтті және 1826 жылдың мамыр айының басында Корольдік бекітілуді алды. Заң жобасы қабылданғаннан кейін Бут, Сондерс және локомотивтерді қолдайтын басқа директорлар Реннилерді қалпына келтіріп, Джордж Стивенсонды темір жол салуға шақырды, бұл Реннилерді ашуландырды. 1826 жылғы 29 мамырда L&M үшін рұқсат беру туралы заңның қабылдануына байланысты, абоненттер отырысында Бут жылына 500 фунт стерлинг жалақымен қазынашы болып тағайындалды. Ол L&M-нің барлық өмірі бойы қазынашы, хатшы және кейіннен бас менеджер лауазымдарын тиімді атқаруын жалғастырды.
Booth's father Thomas had been an original member of the L&M project original provisional committee in 1822. Henry later replaced his father and quickly became noted for organisational and promotional skills and enthusiasm for the endeavour which was to an extent stalling by 1823 and least in part due to the difficulties and over commitment of William James. Appointed as committee secretary and noted as becoming second only to Joseph Saunders in commitment to the project Booth was one of the four members of a working party sent to visit other railways at Bedlington Ironworks, Killingworth and Hetton colliery, returning with a report recommending steam locomotive haulage for the L&M. A meeting of 20 May 1824 accepted the report but also took the steps to forming a Joint Stock Company, Booth writing the prospectus which was issued on 29 October 1824. 1825 saw Booth give up his corn merchant interests to concentrate on the L&M project. The original enabling act for the L&M was defeated in parliament in 1825, George Stephenson performing badly. Stephenson was more of a self taught rather than formally trained civil engineer and his situation was not helped by some of his subordinate engineers who had made significant errors in the submission which were picked up on. While Booth had requested no scapegoats were made, one of the engineers committed suicide. The L&M used the Rennie brothers for a further submission to build the railway in 1826. The revised presentation focused on the use of stationary engines with mobile locomotives only to be considered if their technology improved. With focus away from locomotives and the pro stationary engine and the Rennies involved, the enabling bill emerged from committee in late March, passed the House of Commons in early April, passed the House of Lords and received Royal assent in early May 1826. With the bill passed, Booth, Saunders and other pro locomotive directors replaced the Rennies recalling George Stephenson to build the railway, much to the Rennies' chagrin. On 29 May 1826 following the achievement of the enabling act for the L&M, at a meeting of subscribers Booth was appointed treasurer at a salary of £500 a year. He was to continue competently fulfilling the posts of Treasurer, Secretary and later General Manager for the life of the L&M.
Рейнхилл және Рокет
Темір жол құрылысы аяқталуға жақын келгенде, кеңес стационарлық двигательдерді немесе жылдам локомотивтерді пайдалану мәселесінде екіге бөлінді, әсіресе Рейнхилл маңындағы маңызды көтерілімдерде. Бут локомотивтермен тасымалдауды қолдады; алайда, салынып жатқан локомотивтердің көпшілігі шахталардан және оларға жүк тасымалдауға бағытталған, жолаушыларды жоғары жылдамдықпен тасымалдауға емес. Локомотивтерде қолданылған бір түтіктік конструкция, қазандықтағы ыстық түтіктер мен су арасындағы жылу беру бетінің шектеулі болуына байланысты, буды көтерудегі бір шектеуші фактор болды. Бұл мәселе Хоукворттың сол кездегі ең қуатты локомотиві – «Royal George» локомотивіндегі кері түтік арқылы түсінілгенін көрсетті, ол негізгі түтікті кері бұрды. Бут және L&MR кеңесі бастапқыда Стивенсондарға көп түтікті қазандықпен тәжірибе жасау үшін 100 фунт стерлинг берді, бірақ нәтиже сәтті болмады. «Lancashire Witch», бастапқыда көп түтікті қазандықпен жабдықталуы тиіс болған, ақырында бір негізгі түтік және екі қосымша түтікпен пайда болды. 1829 жылдың 20 сәуірінде Ливерпуль және Манчестер темір жолы жобасының кеңесі, өз темір жолының бу локомотивтерімен сенімді түрде жұмыс істей алатынын дәлелдеу үшін конкурс өткізу туралы қаулы қабылдады, сол кездегі көрнекті инженерлердің кеңесіне сәйкес, стационарлық двигательдер қажет болады. Жеңімпазға 500 фунт стерлинг сыйлық ретінде ұсынылды, сынаққа қатысу үшін локомотивтерге қатаң талаптар қойылды. Бут және Стивенсондар бірнеше түтікті қазандықты құрайтын жоғары сапалы локомотив жасау үшін серіктестік құрды, ол Стивенсонның «Rocket» локомотиві болып, 1829 жылдың қазан айында Рейнхилл сынақтарында жеңіске жетті. Кейбір пікірлерге сәйкес, Бут 1829 жылдың соңында L&M темір жолы үшін салынған «Rocket» локомотивінде қолданылған алғашқы көп түтікті қазандықтың негізгі дизайнын ұсынған. Буттың «түтінсіз бу өндіру әдісі» немесе көп түтікті қазандық туралы алғашқы жазбасы 1827 жылдың көктемінде L&M кеңесінің хаттамасында кездеседі. Франциялық Марк Сегюен де бұл өнертабысты өзіне жатқызды.
As the building of the railway continued toward conclusion the board was split as whether to use stationary engines or mobile locomotives particularly over the significant inclines around Rainhill. Booth was in favour of locomotive haulage; however locomotives being built were mostly orientated towards freight haulage to and from mines and not for higher speed passenger work. The single flue design used by locomotives was one of the constraints to raising steam due to the limited heating surface between the hot tubes and water in the boiler. That this was understood was indicated by the reverse flue in Hawkworth's Royal George, the most powerful locomotive of the time, which reversed the main flue. Booth and the L&MR board initially gave the Stephensons £100 to experiment with a multi tube boiler, however the result was not successful. Lancashire Witch, which was initially to have had a multi tube boiler eventually emerged with a single main flue and two subsidiary flues. On 20 April 1829 the board of the Liverpool and Manchester Railway project passed a resolution for a competition to be held to prove their railway could be reliably operated by steam locomotives, there being advice from eminent engineers of the age that stationary engines would be required. A prize of £500 was offered as an incentive to the winner, with strict conditions a locomotive would need to meet to enter the trial. Booth and the Stephensons partnered to produce a premium engine with a multi tube boiler that was to become Stephenson's Rocket and which was to win the Rainhill Trials in October 1829. There are suggestions it was Booth who proposed the basic design of the first multi tubular boiler as used on Rocket, built in late 1829 for the L&M Railway. The first record of Booth first referring to "method of producing steam without smoke", or the multi tube boiler, occurs in the Minutes of an L&M board meeting in the Spring of 1827. Marc Seguin of France also claimed the invention as his.
1831-1845 Ливерпуль және Манчестер операциялары
Бут L&M компаниясының 15 жыл бойы қазынашысы болды, ал темір жол Стоктон мен Дарлингтоннан үлгі алып дамыды. Әсіресе бастапқы кезеңдерде түрлі қиындықтар туындап, оларды жеңу қажет болды. Буттың темір жолға қосқан үлесі мойындалып, 1834 жылы оның жалақысы 750 фунт стерлингтен 1000 фунтқа, ал төрт жылдан кейін 1500 фунтқа дейін өсірілді. Қазынашы болғанымен, Бут темір жолға техникалық тұрғыдан да үлес қосты, мысалы, локомотивтердің кейбір бөліктерін майлау үшін майдың орнына майды пайдаланды. Бут сонымен қатар вагондардағы буферлерді қолданумен де байланысты, тіпті 1832 жылы парламентке осы мәселе бойынша есеп берді, сондай-ақ бірінші класс вагондары үшін қосымша серіппелер жиынтығы мен қос ілмектерден тұратын жүйені ұсынды және жасады. Бут британдық темір жолдардың барлығын бір стандартты уақыт бойынша жұмыс істеуді қолдаушылардың бірі болды.
Booth was the company treasurer of the L&M for the whole 15 years of its operating life, the railway taking over from the Stockton and Darlington as the model to be followed. Especially in the early pioneering years, challenges arose and had to be overcome. Booth's contributions to the railway continued to be recognised with his salary being increased from £750 to £1,000 in 1834 and four years later to £1,500. Even though treasurer, Booth made some technical contributions to the railway including lubrication of certain parts of locomotives using grease rather than oil. Booth is also connected with the use of buffers for the coach rolling stock, even having to account to parliament on the matter in 1832 and introducing and devised an arrangement with an additional set of springs with double hanging shackles for first class coaches. Booth was a leading proponent of working all British railways to one standard time.
Біріктіруден кейін
1846 жылы 16 шілдеде Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы (LNWR) құрылған кезде ол жаңа ірі компанияның директоры болды және 1859 жылы 18 мамырға дейін осы лауазымда қызмет етті. Сонымен қатар, ол бір жыл бойы LNWR-дің Солтүстік бөлімшесінің компания хатшысы болып жұмыс істеді, бұл лауазымды алғаш рет атқарушы болды.
On the formation of the London & North Western Railway (LNWR) on 16 July 1846, he became a director of the new large company, serving until 18 May 1859. He also served as the company secretary for the LNWR's Northern Division for a year, being the first person to do so.
Өнертабыстар
Бут бұрандалы байланыстың авторы ретінде танылған, оның бір бұранданы ұстаған мүсіні Ливерпульдегі Сент-Джордж залында қойылған.
Booth is credited with the invention of the screw coupling, with a statue of him holding one displayed in St George's Hall, Liverpool.