Кіріспе

Ахунд (آخوند) – Иран, Ауғанстан, Тәжікстан, Пәкістан, Бангладеш және Әзірбайжанда кең таралған ислам ғалымдарының парсы тіліндегі атағы немесе тегі. Осыған ұқсас ислам ғалымдарының басқа да атаулары – шейх және мулла. Хуэй этникалық тобының, әсіресе, қолданатын стандартты қытай тіліндегі "Имам" сөзі де осы терминден шыққан.

Міндеті

Ахундтар – діни және рухани лидерлер. Олар мешіттерде намаз оқиды, діни уағыздар айтады, неке қию рәсімдері, туған балаға байланысты рәсімдер және басқа да діни амалдарды орындайды. Көптеген ахундтар шариғат соттарының қазылары болған, сонымен қатар медиация жасау, жетімдер мен кәмелетке толмаған балаларға қамқорлық жасау, қоғамдық жұмыстарды бақылау және тексеру сияқты соттан тыс функцияларды да атқарған. Олар көбінесе Иранда хауза, ал басқа елдерде медресе деп аталатын исламдық білім ошақтарында сабақ береді. Ахундтар, әдетте, шариғат, фиқһ (ислам құқығы), Құран және басқа да исламдық пәндерді жоғары деңгейде оқып бітіреді. Олар көбінесе діни киім киеді.

Ескі қолданысы

Иранда оларды мулла, молави, шейх, хадж аға немесе рухани деп те атайды. Рухани сөзі "рухани, қасиетті" деген мағынаны білдіреді. Рухани – мұсылман дін қызметкерлеріне қатысты қолданылатын, оған Иранның ұлттық теледидары мен радиосы, сондай-ақ дінге берілген мұсылман отбасылары жиі жүгінеді. Ахун атағы Иранда көнеріп, көбінесе ескірген дін қызметкерлері ғана оны өз аты-жөнінің бір бөлігі ретінде қолданады. Бұл атақ Қажар әулетінен бері кеңінен қолданылмай келеді. Ауғанстанда және Ауғанстан-Пәкістан шекаралық аймағындағы пуштун тайпалары арасында бұл термин әлі де бастапқы мағынасында құрметті атау ретінде қолданылып жүр.

Жеке есімдердегі қолданылуы

Әзірбайжандық Ахундов тегі (мысалы, Мирза Фатали Ахундов) "ахунд" сөзінен туындаған. "Аханд" тегі бенгалдықтардың арасында қолданылады. Зейшан Ахванд Хаттак та бұл атақты жеке есімімен қолданады. Зейшан Ахванд – Пакистанның Қарақ қаласынан шыққан журналист және қоғамдық қайраткер.