Кіріспе

Осло туннелі (Oslotunnelen) – Норвегияның Осло қаласында Олав Киррес Плэс және Осло орталық станциясы (Осло S) арасында өтетін, екі жолды темір жол туннелі. Бұл туннель Драммен желісінің ең шығыс бөлігін құрайды және Ослоның орталық бизнес ауданының астынан өтеді. Онда Норвегияның екінші ең жұқ жүретін темір жол станциясы – төрт жолды Nationaltheatret станциясы орналасқан, мұнда Осло туннелі тікелей Осло метросының ортақ туннелінің астында жатыр. Фрогнерде Элизенберг станциясы салынған, бірақ ол ешқашан пайдаланылмады. Бұл туннель Норвегиядағы ең жұқ темір жол учаскесі болып табылады және Ослодан батысқа қарай жүретін барлық пойыздарға, соның ішінде Осло қалалық темір жолы мен Әуежай экспресінің көптеген рейстеріне қызмет көрсетеді. Дәстүрлі түрде Ослода екі станция болған: үлкен Осло Шығыс станциясы (немесе Осло Ø, қазіргі Осло S орнында) және Драммен желісіне қызмет көрсеткен Осло Батыс станциясы (Осло V). Бұл темір жол желісінің екі бөлігі арасында физикалық кедергі тудырды, олар тек қала көшелерінің бір бөлігімен өтетін Осло порты желісі арқылы байланыстырылды. Драммен желісін Осло Ø станциясына жалғастыратын орталық станция мен туннельді жоспарлау 1938 жылы басталды, ал соңғы жоспарлар 1968 жылы бекітілді. Осло туннелі 1980 жылдың 1 маусымында ашылды және 1989 жылы Осло V станциясын жабуға мүмкіндік берді. 1999 жылы Nationaltheatret станциясы төрт жолға дейін кеңейтілді, ал 2008 жылдан 2010 жылға дейін туннельде ірі техникалық жаңарту жүргізілді. Ослодан батысқа қарай пойыз өткізу қабілетін арттыру үшін екінші туннель салу жоспарлануда.

Бағыт

Бұл туннель Драммен желісінің ең шығыс бөлігін құрайды және Осло S мен Скойен арасында өтеді. Осло S станциясындағы 19 жолдың 12-сі (1-ден 12-ге дейінгі платформалар) туннельге қосылады, ол түтікше тәрізді пішінделген және ақырында осы он екі жолды екіге біріктіреді. Туннель Ослодағы маңызды тарихи ғимараттардың астынан өтеді, олардың ішінде Басархаллендер, Норвегия Парламенті ғимараты және Осло соборы бар. Nationaltheatret станциясы – елдегі екінші ең жұқ жүргіншілер саны бар теміржол станциясы. Станцияда төрт рельс және екі аралдық платформа бар, ол Ослоның орталық бизнес-ауданына қызмет көрсетеді. Осы бөлімде желі Осло метросының ортақ туннелінің астынан өтеді. Осы нүктеде желі жер бетінен төмен орналасқан. Фрогнерде орналасқан Элизенберг станциясы жартылай салынған, оның құрамында аралдық платформа және бір кіреберіс бар.

Қызмет

Осло туннелі – Норвегиядағы басты теміржол желісінің ең қызылған бөлігі. Оның теориялық сыйымдылығы әр бағытта сағатына 40 пойыз, ал қолданылатын сыйымдылығы әр бағытта сағатына 24 пойызды құрайды. Шың сағаттарда туннель арқылы 20-ға дейін пойыз қатынайды, олар сағатына 8000 жолаушыны тасымалдай алады. Осло қалалық теміржолының барлық сегіз бағыты өз қызметтерінің бір бөлігін немесе толығымен осы туннель арқылы жүргізеді, бірақ олардың көпшілігі Скёйенде аяқталады. Әуежай экспресі туннель арқылы сағатына төрт рет қатынайды, ал Vy Vestfold бағыты бойынша аймақтық пойыздарды, Go Ahead Norge және Vy Tog Sørlandet бағыты бойынша және Берген бағыты бойынша туннель арқылы қалааралық пойыздарды іске қосады. Sørland бағыты бойынша жүк пойыздары тек түнде ғана туннель арқылы өтеді, ал Bergen бағыты бойынша жүк пойыздары оның орнына Roa–Hønefoss желісін пайдаланады.

Тарих

1930 жылдары Ослода екі негізгі теміржол станциясы болды: Осло Шығыс станциясы және Осло Батыс станциясы. Драммен желісі, қала маңындағы пойыздардан және Сорланд және Вестфолд желілерінен келетін аймақтық және қалааралық пойыздар Осло V станциясында аяқталады. Østfold, Trunk және Gjøvik желілері Осло Ø станциясында аяқталады. Екі станцияның арасында Осло Порт желісі жүрді, ол ішінара қала көшелерімен өтетін және тек шектеулі көлемдегі жүк пойыздары үшін пайдаланылатын. Екі станцияны қосу үшін бірнеше жоспар ұсынылды, ең маңыздысы – Ослоның батысынан өтетін және Грефсендегі Gjøvik желісімен бірігетін желі, сондай-ақ Осло V станциясынан Торденсскиолдс плацқа дейін Акерсхус бекінісінің астындағы туннель және Осло қор биржасынан Осло Ø станциясына дейін көтерілген желі. 1938 жылы 1938 жылғы станциялар комитеті құрылды, ол Драммен желісін Осло Ø станциясына қосу және теміржол станциясын кеңейту мәселелерін қарастыруға міндеттелді. Аксель Гренхольм басқарған комитет екі нұсқаның біреуін ұсынды: Драммен желісінен тармақ жасап, қала орталығының астынан туннель салу, онда барлық пойыздар Осло Ø станциясында аяқталады. Жоспар бойынша салынатын туннель ұзын болып, көбінесе сазды топырақтан өтетін, бұл құрылысты қиындатып, қымбатқа түсіретін еді. Балама ретінде, Драммен желісінің тармағы қала айналасымен салынып, Грефсенде Gjøvik желісімен қосылуы керек. Қала маңындағы пойыздар Осло V станциясына, ал аймақтық және қалааралық пойыздар Осло Ø станциясына қатынайтын еді. 1950 жылы жаңа есеп ұсынылды, онда құрылысты жеңілдету және қауіпсіздікті арттыру үшін туннельдің жаңа бағытын қарастыру ұсынылды. Бұл 1949 жылғы инженерлік есепке негізделген, онда желіге арналған алғашқы егжей-тегжейлі жоспарлар жасалған. Бұл Норвегия мемлекеттік теміржолдарының мүмкіндігінше түзу желіге деген қажеттілігі мен Осло муниципалитетінің құрылыстың аймақтағы ғимараттарға қауіп төндірмеуі туралы талабы арасындағы компромисс болды. Осло жері сазды топырақтан тұрады, оның қалыңдығыға дейін жетеді. Аймақта сонымен қатар алюминийлі шикізат та бар, ол ауа мен сумен байланысқа келгенде кеңейіп, бетонды, балшықты тақтатасты, балшық пен судың жарықтарын және қатты жанартаулық тастарды бүлдіруі мүмкін. 1960 жылы мәселені қайта қарастыру үшін Оддвар Халворсен басқарған тағы бір комитет құрылды. Ол да туннель және орталық станцияны ұсынды. Алайда, туннельді ұзарту қажет деп санды, оның Драммен желісімен Скарпсно мен Скойен арасындағы нүктеде қиылысуы керек, сондай-ақ Фрогнерде екінші станция салу қажет. Бұл ұсыныс 1961 жылдың 4 қарашасында Норвегия Парламентіне теміржол көлігіне инвестицияларға қатысты басқа да мәселелермен бірге ұсынылды. Осло туннелі мен Осло орталық станциясының құрылысы бірауыздан мақұлданды. 1962 жылы тағы бір жоспарлау кеңсесі құрылды, бастапқыда оны Эрик Химле басқарды. Желіге арналған соңғы жоспарлар 1968 жылы парламентте мақұлданды, ал құрылыс 1971 жылы басталды. Негізгі мердігерлер: Ingeniør Thor Furuholmen, Dipl. ing. Kaare Backer, NSB, Jernbaneanlegget Oslo Sentralstasjon және Ingeniørbygg. Консультанттар ретінде Ingeniørene Bonde & Co., Peer Qvam архитектуралық бюросы және Норвегия геотехникалық институты тартылды. және ресми түрде 1 маусымда пайдалануға берілді. Ашылған кезде ол Норвегиядағы ең ұзын теміржол туннелі болды, бірақ 2005 жылдан бері он үшінші орынды иеленді. 1997 жылдың қазан айында жаңартылған Ұлттық театр станциясының құрылысы басталды және 1999 жылдың 16 желтоқсанында пайдалануға берілді. Жұмыс станцияны екі платформадан төрт платформаға дейін кеңейтті, осылайша туннельдің жалпы өткізу қабілеті сағатына бір бағытта 16-дан 24 пойызға дейін артты. Кеңейтудің құны 920 миллион NOK құрады, оның ішінде тас жару және бетон құю жұмыстары кірді. Бұл жұмыстың нәтижесінде жаңа туннель, жаңа кіреберіс залы және өнер туындылары пайда болды. Станция күніне 40 000 жолаушыға арналған. 2008 жылы Ұлттық театр станциясының ескі бөлігі қайта жаңартылды. Жаңартулар жаңа жарықтандыру, жаңа дыбыс жүйесі, жаңа эскалаторлар, күшейтілген өрт қауіпсіздігі жүйесі, жақсартылған авариялық шығу жолдары және кабельдерді ауыстыруды қамтыды. Жаңарту ескі бөлімді жарықтандырды, өйткені ол бұрын қою қызыл түске боялған еді және жаңа бөлімге ұқсас көрінеді. 2008-2012 жылдар аралығында Норвегия мемлекеттік теміржол басқармасы Лайсакер мен Эттерстад арасындағы бөлімді, соның ішінде Осло туннелін күрделі жаңартудан өткізді. Жаңартулардың ішінде осьтерді санау құрылғылары, жоғары кернеулі тоқ өткізгіш рельстерді орнату, жаңа өткізу орындары, туннель кіреберістерінде өткізу орындарын қыздыру құрылғылары және жаңа рельстер бар.

Болашақ

Осло туннелі Норвегия теміржол жүйесіндегі ең үлкен шектеуші нүкте болып табылады, ал туннель маңындағы кешігулер бүкіл желі бойынша таралуы мүмкін. Жергілікті теміржол желілерінде сағатына бір немесе екі ғана пойыз қатынайды, бірақ жұмыс уақытына сәйкес келетін сапар уақытын іздейтін адамдарды тарту үшін көбірек қажет. Бұрынғы Ұлттық теміржол басқармасы 2040 жылға дейін Батыс бағытында, яғни Ослодан батысқа қарай қосымша қуаттылық қажет емес деп мәлімдеген. Бұл Осло төңірегіндегі теміржол желілерін, мысалы, Østfold және Vestfold бағыттарындағы жоғары жылдамдықты желілерді, сондай-ақ Lillehammer қаласына дейінгі желілерді жаңарту мүмкіндіктерін қамтиды.