Кіріспе
EN57 (өндірушінің атауы: Pafawag 5B/6B) – Польша теміржол операторы (PKP) қолданатын электрлік пойыз. Ол қала маңындағы және алыс қашықтыққа жол тарту үшін жасалған. Қазіргі уақытта оны Польшадағы Polregio, SKM Trójmiasto, Koleje Dolnośląskie, Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie және Koleje Mazowieckie компаниялары пайдаланады.
EN57 (manufacturer's designation: Pafawag 5B/6B) is an electric multiple unit used by the Polish railway operator (PKP). It was built for suburban and long distance services. Presently it is used by Polregio, SKM Trójmiasto, Koleje Dolnośląskie, Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie and Koleje Mazowieckie companies in Poland.
Тарих
Өңірлік көліктерге арналған EN57 класы, Польшада 100% отандық компоненттермен салынған алғашқы көп бірліктерден тұратын пойыздар типіндегі Pafawag 3B/4B класының негізінде жасалған. Оларды Вроцлавтағы Pafawag зауыты өндірген. Өндіріс 1961 жылы басталды және 1993 жылы 1452 пойыз жинағы шығарылып аяқталды, олардың көпшілігі әлі де пайдалануда. Бірінші буын пойыздарда бірінші сыныпты купелер болған, бірақ 602 нөмірінен бастап шығарылған пойыздар тек екінші сыныптан тұрды. Ұзақ өндіріс кезеңіне байланысты, сериялар өндіріс уақытына қарай әртүрліліктерді көрсетеді. 1113 нөмірге дейінгі пойыздарда толқынды қабырғалар мен үш жел терезесі болса, 1114-тен 1825-ке дейінгі пойыздар (екінші буын) тегіс қабырғалармен және үш жел терезесімен жабдықталған. Ал 1900-ден 1953-ге дейінгі пойыздар (үшінші буын) тегіс қабырғалармен және екі жел терезесімен жасалған, бұл оларды Pafawag 3WE класына ұқсатады. EN71, ED72 және ED73 класс пойыздары EN57 класына негізделген. Трисити аймағында қызмет көрсететін SKM Trójmiasto осы пойыздарды пайдаланады және оларды, әсіресе ішкі бөлігін модернизациялаған. Бірнеше өрт пен апаттың салдарынан 201-ден 206-ға дейінгі пойыздар бұрын жойылған пойыздардың қалған вагондарынан құрастырылған. 2006 жылдан бері көптеген EN57 пойыздары Еуропалық Одақтың қаржыландыруымен модернизацияланды. Бұл өзгерістер пойыздардың сыртқы түрін әсер етіп, алдыңғы бөлігін қайта жобалады. Ішкі бөлігі де өзгертілді, сондай-ақ көптеген модернизацияларда кондиционерлер орнатылды. Механикалық және электрлік құрылғылар көбінесе өзгеріссіз қалды. Модернизацияланған пойыздар 2001 нөмірінен бастап қайта нөмірленеді.
Техникалық деректер
EN57 – ортаңғы вагонында тарту моторлары орналасқан үш вагонды электрлік пойыз. Пойыз төрт LK450 моторларынан тұрады, әрқайсысы белгілі қуаттылыққа ие. Сыртқы екі вагон да басқарушы вагон болып табылады және моторлары жоқ. Вагон-прицептер a және b әріптерімен белгіленеді, a бөлігі компрессорды, ал b бөлігі аккумуляторларды қамтиды. Пойыздың әр бөлігі үш бөлімнен тұрады, олар дәліздермен бөлінген. Вагон-прицептерде екі бөлім жолаушыларға арналған, ал үшіншісі жүк бөлімі ретінде қарастырылған. Моторлы вагонның үш бөлімі де жолаушыларға арналған. Бастапқыда, пойыздың барлық бөлімдерінде дәретханалар болған, бірақ жақын орналасқан электр құрылғыларынан туындаған бірнеше өрттерге және компрессордың кіреберістері бастапқыда дәретханалардың жанында орналасқандықтан (иіс таралып, кем дегенде 1980 жылдан бері қолданылып келе жатқан "кибель" [lit. crapper] деген лақап атына әкелуі мүмкін), моторлы вагондардағы дәретханалар алынып тасталды. EN57 класы екі немесе үш пойызды бірге қосып, көп бірлік режимінде жұмыс істей алады, олардың арасын байланыстыру үшін Scharfenberg типті қосқыштар қолданылады. Әрбір пойызға дейін 212 жолаушы отыра алады.
Басқа елдерде қызмет ету
EN57 класының үш вагоны 1964 жылы Югославияның СФР-не экспортталды, онда олар тіркемелер үшін 311 0 және моторлы вагондар үшін 315 0 болып жіктелді. Тағы он бір вагондар кейіннен 315 1 класынан қосымша төртінші тіркемелермен қайта жаңартылды. Бұл вагондар кейіннен Словения мен Хорватияда SŽ 311/315 және HŽ 6011 ретінде пайдалануда болды, сәйкесінше 2021 және 2009 жылдары қызметтен алынғанша. Жеткізілім кезінде Владислав Гомулка Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының басшысы болғандықтан, осы вагондар оның құрметіне аталды.
Сыртқы және ішкі (20062018; 2023)
2006 және 2018 жылдар аралығында көптеген ауқымды EN57 вагондары қайта жаңартылды, оның барысында локомотив кабинасының сыртқы бөлігі мен фаралары/артқы шамдары жаңа үлгілермен алмастырылды, сондай-ақ көптеген басқа да жақсартулар енгізілді. Тек шассиі мен доңғалақ жұбы ғана сақталды. Бұл олардың қызмет ету мерзімін 15–20 жылға ұзартуға мүмкіндік берді. Бұл жаңартылған вагондарды көбінесе «turbokibel» (сөздік мағынасы – «турбокрапер») деп атайды.
SPOT/EN57-20XX
2006 жылы ZNTK "Mińsk Mazowiecki", Pesa Bydgoszcz және Newag Nowy Sącz Еуропалық Одақ қаражатымен қаржыландырылатын SPOT бағдарламасы аясында 75 EN57 вагонын қайта жаңартуды бастады. Жаңартылған вагондар жаңа соңғы қабырғалармен, машинист кабиналарымен және ішкі кеңістіктерімен, сондай-ақ мүгедектер арбасында отырғандар үшін лифттер мен кеңейтілген дәретханалар сияқты қолжетімділікті жақсартулармен жабдықталды. Жеке қызмет көрсету бөлімдері кіреберіс дәліздерімен біріктіріліп, алынып тасталды. SPOT бағдарламасы бойынша қайта жаңартудан өткен вагондар дабыл және 16 камерамен жабдықталды. Алғашқы айналмалы трансформатор 110 В тұрақты ток, 230 В айнымалы ток және 24 В тұрақты ток қуатын қамтамасыз ететін электрондық трансформатормен ауыстырылды. Бұл пойыз вагондары 2001–2075 нөмірлерімен белгіленді, бірақ кейіннен 2004–2078 деп өзгертілді. SPOT бағдарламасы бойынша жаңартылған барлық вагондар 2023 жылдан бастап ZNTK "Mińsk Mazowiecki" компаниясы жүргізеcek тағы бір жөндеуден өтеді, оған жабық жүйедегі бортындағы дәретханалар, жолаушылар мен машинист кабиналарындағы кондиционерлер және бейнебақылау камералары қосылады.
EN57AKM
2008 жылы Koleje Mazowieckie 10 пойыз құрамын EN57AKM түріне қайта жаңартуды шешті, оның барысында Żychlin қаласындағы EMIT әзірлеген LK450X6 AC қозғалтқыштары орнатылды. Бұл қозғалтқыштар ескі корпусшаларға орнатылды, соның нәтижесінде соңғы берілістерді ауыстыру қажеттігі болмады. Жаңа қозғалтқыштың қуаты – , ал тұтас блок – , бұл көлік құралдарының тартымдылық параметрлерін едәуір жақсартты – бастапқыдағы үдеу жылдамдығы (сағатта ) шамамен 1 м/с²-ға дейін артты, ал максималды жылдамдық көтерілді. Жаңарту жұмыстары ZNTK "Mińsk Mazowiecki" зауытында (2009–2010 жылдары 6 бірлік) және Newag Nowy Sącz (2009 жылы 4 бірлік) жүргізілді, ал осылай жаңартылған құрамалар EN57AKM деп белгіленді. Сонымен қатар, SKM Trójmiasto компаниясы EN71 құрамын қайта жаңартуға тапсырыс берді, ол 2009 жылы Newag компаниясымен жүзеге асырылды, ал 2009 жылдың 14–16 қазанында Gdańsk қаласында өткен TRAKO 2009 халықаралық теміржол көрмесінде таныстырылды. 2013 жылдың шілдесіне дейін 351 миллион PLN құнымен SKM Trójmiasto компаниясына тиесілі EN57 типтес тағы 21 құрамды қайта жаңарту жоспарланған. Бұл жұмыс 14 ай ішінде pl (TS Opole) және Škoda Transportation консорциумымен жүзеге асырылуы тиіс еді, алайда TS Opole банкротқа ұшырағандықтан, тек бір құрам (EN57AKM 1718) қайта жаңартылды. SKM Trójmiasto компаниясына тиесілі қалған 20 құрамды қайта жаңартуға арналған жаңа тендерде ең қолайлы ұсынысты Pesa Bydgoszcz SA және ZNTK "Mińsk Mazowiecki" SA консорциумы ұсынды, олар бұл жұмысты шамамен 124 миллион PLN құнымен жүзеге асыруға міндеттенді. Қайта жаңартудан кейін бұл пойыздың максималды жылдамдығы артты, мүгедектерге арналған жайлар мен пандустармен жабдықталды. Олар кондиционермен (тек жүргізуші кабиналарында), жабық жүйедегі дәретханалармен, бейнекамералармен және жолаушыларға ақпарат беру жүйесімен (мониторлар мен аудиовизуалды құралдар арқылы) жабдықталған.
EN57AKŁ
2011 және 2012 жылдар аралығында Newag компаниясы Polregio компаниясының Лодзь филиалы үшін EN57 типті төрт пойызды 2011 жылғы 29 шілдеде жасалған 31,4 млн. PLN сомасындағы келісімшарт бойынша қайта жаңартты. Бұл пойыздар EN57AKŁ деп белгіленді. Жеткізілімдер 2011 жылдың желтоқсанынан 2012 жылдың мамырына дейін созылды. Қайта жаңартылған пойыздар – 1226, 1452, 1044 және 1479 номерлі бірліктер. Көлік құралдарына ауыспалы ток асинхронды қозғалтқыштары орнатылды, бұл максималды жылдамдықты арттыруға мүмкіндік берді. Пойздар жүргізуші кабиналарында да, жолаушылар салондарында да кондиционерлермен, жабық жүйеде екі дәретханамен және жолаушылар орындықтарының жанында электр розеткаларымен жабдықталған. Жүргізуші кабинасының басқару тақтасы да жаңартылды, кабина алдыңғы бөлігінің сыртқы түрі өзгертілді және бастапқы сырғыма есіктер иықты есіктермен ауыстырылды.
EN57AL, EN57AKW, EN57AKD, EN57AKŚ, EN57AP, EN57FPS
2011 жылдан 2018 жылға дейін EN57AL (+ ALc & ALd), EN57AKW, EN57AKD, EN57AKŚ, EN57AP және EN57FPS қайта құрулар жоғарыда аталған EN57AKŁ-мен бірдей немесе ұқсас диапазонда жүргізілді. Оларға әртүрлі тағайындамалар берілді: EN57AL (L әрпі бастапқыда Любельское облысын білдіретін болды, қазір бұл тағайындама Дольношлёнское, Мазовие, Опольское, Поморское және Подляское облыстарында қайта құрылған бірліктерде де кездеседі), EN57AKW (W әрпі Велькопольское облысын символдайды) немесе EN57AKŚ (Ś символы Шлёнское облысын білдіреді). Түпкі қозғалтқыштар жаңа асинхронды қозғалтқыштармен ауыстырылды (тағайындамада олар А әрпімен белгіленеді), пойыздар жүргізуші кабиналарында да, жолаушылар салонында да кондиционерлермен, жабық жүйедегі экологиялық дәретханалармен, терезелердегі жалюзилермен, ЖК-мониторлармен, электр розеткаларымен және (көптеген 2013–2018 жылдарғы жаңартуларда) тегін Wi-Fi желісімен жабдықталды. Орындықтар эргономикалық орындықтармен ауыстырылды, орындықтардың орналасуы өзгертілді және пойыз жаңа тежегіш жүйесімен жабдықталды, бұл жүрудің тегістігін жақсартады. Любельское облысы үшін AL/ALc/ALd нұсқалары билет сату автоматтарымен жабдықталған, ал AKŚ бірліктері жолаушыларға тағамдар мен сусындар сататын автоматтарымен жабдықталған. EN57FPS (Feniks 57) – H. Cegelski компаниясының 2015 және 2018 жылдар аралығында Polski Tabor Szynowy, Polregio және Koleje Śląskie компанияларымен шарт бойынша жүргізген жиырма EN57 бірлігінің соңғы және ең ауқымды "turbokibel" қайта құруларына қатысты. Олардың ең жоғары жылдамдығы да сондай-ақ арттырылды және олардың қосымша мүмкіндіктері EN57AL-ға ұқсас, бірақ олардың алдыңғы бөлігінде ерекше сұр түсті негізгі бояуы бар. Тағы бір соңғы атаулы "turbokibel" қайта құруы – EN57 1785, ол ZNTK "Mińsk Mazowiecki" SA компаниясы 2018 жылдың мамырында Koleje Mazowieckie компаниясынан пайдаланылмаған пойыз ретінде сатып алынып, кейіннен EN57ALc 1785 болып қайта құрылды. Шамамен 12 миллион PLN құнға бағаланған қайта құру, EN57 пойызының ең қымбат қайта құруы болды делінген. Бұл бірлік 2018 жылдың қазан айында Вармия-Мазурия воеводиясының меншігіне берілді, ол кейін Polregio компаниясына оның жұмысын жүргізуді тапсырды.
Тек ішкі аумақ (1993; 2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Жоғарыда аталған EN57 вагондарын "турбокабель" деп кеңейтілген қайта жаңартудың қымбаттылығына байланысты, кейбір вагондар 2010 жылдан бері аз көлемде жаңартылды, бұл көбінесе ішкі бөлігіне әсер етті, сыртқы жағында шамалы өзгерістер болды. Қымбаттылықты төмендету мақсатында, мұндай жаңартуларда кондиционерлер, электр розеткалары және кейде бейнекамералар мен бортындағы дәретханалар сияқты мүмкіндіктер жиі қысқартылады.
EN57-1912-1917 (1993) жылдар аралығы
1993 жылы EN57 пойыздарының (1912-1917 бірліктері) алғашқы модернизациясы ZNTK "Mińsk Mazowiecki" SA компаниясымен Варшава–Кельце бағытындағы қашықтықтан жүретін Interregio пойыздарына айналдыру мақсатында PKP шеберханаларында, Grochów қаласында жүргізілді. 2005 жылы бұл вагондар Мазовецкий теміржолдарына берілді, олар оларды жазғы маусымда Гдыняға бағытталған "Слонечный" пойзы ретінде пайдаланды.
EN57-1703 "Эндолино"
2016 жылы Koleje Dolnośląskie компаниясы ZNTK "Mińsk Mazowiecki" SA компаниясына EN57 1703 локомотивін жөндеуді тапсырды, оның барысында кабинаның алдыңғы әйнектерінің көрінетін ауданы қара бояу жағу арқылы оптикалық түрде ұлғайтылды, бұл көлікке заманауи келбет берді. Осылайша, локомотив "Эндолино" деп аталды.
Сақталған бірліктер
EN57 001 (алғашқы өндірілген EN57 пойыз жиынтығы) 2017 жылдан бері Пшеворск қаласында консерватордың қорғауында сақталып келеді. Польшадағы теміржол индустриясының тарихы мен дамуы тұрғысынан бұл көліктің маңыздылығын ескере отырып, Przewozy Regionalne басқармасы 2016 жылы осы құрамды жою туралы бұрынғы шешімнен бас тартуға қатысты шешім қабылдаған, ол 2009 жылы соңғы рет ақылы жолдарда пайдаланылған.