Кіріспе

Американдық карикатурист (1908–1970)

Ирвинг Дэвид Брегер (15 сәуір, 1908 – 16 қаңтар, 1970) – американдық карикатурист, ол синдикатталған «Мистер Брегер» (1945–1970) туындысын жасаған. Бұл туынды бұрын «Private Breger» және «G. I. Joe» деп аталған, бір кадрлық әзіл және жексенбілік комикстер сериясы болды. Осы серияның арқасында «G.I. Joe» термині Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін кеңінен қолданысқа ие болды. Дейв Брегер – оның қолтаңбасы және кітаптарындағы автор аты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның карикатураларына сержант Дейв Брегер деген қолтаңба қойылған.

Ерте өмір

Чикаго қаласында, Украинадан Америка Құрама Штаттарына келгеннен кейін бірнеше апта өткен соң, орыс иммигранттары – қасапшы Бенджамин Брегер мен Софи Пассин Брегердің отбасында дүниеге келді. Жастық шағында Брегер әкесінің шұжық фабрикасында жұмыс істеген кездегі жергілікті қарақшылармен кездесті. 1926 жылы ол «Крэн Техникалық мектебінен» бітірді, онда мектеп газеті үшін «Ирвинг Брегер» деген қолтаңбамен карикатуралар салды. Ол Иллинойс университетінде архитектуралық инженерияны оқыды, содан кейін Солтүстік-Батыс университетіне ауысты, онда «Пурпур Папоғай» студенттік юмор журналын редакциялады, сонымен қатар медицина мен психологияны оқыды. Ол өнер немесе карикатура саласында білім алмады, ал университетте салған карикатуралары Джон Хелд, кішінің стиліне ұқсас болды.

1931 жылы Солтүстік-Батыс университетін аномальдық психология мамандығы бойынша бітірген ол бір жыл бойы әлемді аралап, Ресей мен Африкаға сапар шекті; сол кезде ол неміс журналы «Lustige Blätter»-іне карикатуралар сатты. Ол Чикагоға және шұжық қоймасына оралып, әкесінің фирмасында кеңсе меңгерушісі болып жұмыс істеді, онда «Біздің шұжығымыз – ең жақсысы» деген компанияның слоганын ойлап тапты. Оның сәндегі модель Эвелин Брегермен жасаған алғашқы некесі бес жылға созылды. «Янк» журналы Брегерден «The Saturday Evening Post» журналындағы сияқты карикатуралар салуын өтінді, бірақ редакторлар одан жаңа атау ойлап табуын сұрады. Ол әскери термин «Government Issue» негізінде «G.I. Joe» атауын таңдады, ал кейіпкердің толық аты – Джо Троупер болды. Оның «G.I. Joe» карикатуралар сериясы «Янк» журналының бірінші нөмірінде (17 маусым, 1942 жыл) жарияланды. Сол жазда Брегер 1942 жылы Ұлыбританияға «Янк» журналының алғашқы тілшілерінің бірі ретінде келді, Англиядағы американдық әскерлер туралы фотожурналист ретінде материалдар дайындады, сонымен қатар «Янк» үшін әдеттегі «G.I. Joe» карикатураларын жасады. 1942 жылы Брегер Ирвинг Берлиннің «I Left My Heart at the Stage Door Canteen» әнінің ноталарын суреттеді.

Г.И. Джерри

Брегер Гитлер және нацистік режимдегі басқа да тұлғалар туралы сатиралық мультфильмдер – G. I. Jerry-ді де жасады. Сондай-ақ, "Жеке Брегер" атты бейнехаттар сериясы да болды. Персонаж Екінші дүниежүзілік соғыс бойына жеке сақталды, ал Брегердің өзі қатарда капрал, сержант және ақырында лейтенант шеніне көтерілді. 1945 жылғы 25 тамыздағы карикатурасына лейтенант Дейв Брегер қол қойған, бұл оның соңғы әскери шені екенін көрсетеді. 1943 жылдан 1946 жылға дейін "Жеке Брегер" Дэвид МакКейдің "Ace Comics" (1943–1946) және "Magic Comics" (1945) комикстерінде қайта басылды.

Мистер Брегер

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін азаматтық өмірге оралғанда, Брегер өзінің кейіпкерін де азаматтық адамға айналдырды. Private Breger босатылды, ал 1945 жылдың 22 қазанында шені Private Breger-ден Mister Breger-ге өзгертілді. 1946 жылдың 3 ақпанында "Мистер Брегер" жексенбілік комиксі жарық көрді. Демалысқа кеткендер "Мистер Брегер демалыста" атты Mister Breger постерлік жинағы арқылы достарына хат жаза алатын болды. Комикстер мен панельдерде түрме, үйлену тойлары және Брегердің банк кассирі ретінде жұмыс істеуі сияқты тақырыптар жиі кездесетін. Бір мультфильмде Брегер теледидарда көптеген ескі фильм көрсетілгендіктен, кинотеатрлардың өнімдерін винтажды теледидардан іздеуге көшетін күні келеді деп болжады. Бұл болжау "Миссия: Мүмкін емес" және "Жұлдызды жол" сияқты телефильмдердің пайда болуымен расталды. Mister Breger комикстері "The Katzenjammer Kids" (1947), "Popeye" (1967), "Beetle Bailey" (1969) және "Flint Comix and Entertainment" (2009–10) жинақтарында қайта басылды. 1946 жылы Брегер Ұлттық карикатурашылар қоғамының негісқалаушы мүшесі болды. Дейв пен Дорати Брегер Нью-Йорк штатының Вест-Ньяк қаласына қоныстанды, онда олардың Ди, Лоис және Гарри деген үш баласы болды. Брегердің сөзінше, "олардың үшеуі де өнерге бейім" болған. 1960 жылдары Брегер Нью-Йорк университетінде карикатура салу курсын оқытты және сабақ жоспарларын "Карикатура қалай салу және сату керек" (1966) атты кітабына енгізді. 1970 жылы Брегер қайтыс болғаннан кейін, ол Нью-Йорк штатының Хартсдейл қаласындағы Фернклиф зиратында кремацияланды. Mister Breger 1970 жылдың 21 наурызына дейін күнделікті комикс ретінде жарияланып тұрды. Соңғы жексенбілік комикс оның қайтысынан екі ай өткен соң, келесі күні шықты.

Сыйлықтар мен көрмелер

1946 жылы Солтүстік-Батыс университеті оны өзінің қызмет саласында ерекше көзге шыққаны үшін «Алумни Мерит» сыйлығымен құрметтеді. «Екінші дүниежүзілік соғыс және рядовой Брегер» атты Брегердің карикатураларының көрмесі 1979 жылдың 28 ақпанынан 6 сәуіріне дейін Сиракуз университетінің Эрнест С. Берд кітапханасында қойылды. Сиракуз университеті кітапханасының Арнайы жинақтар зерттеу орталығында Брегердің жеке қағаздары (90-нан астам хат алмасуы) және оның 2414 карикатурасы, соның ішінде 377-сі Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған карикатуралар сақталған. АҚШ Конгресінің кітапханасында да оның туындыларының жинағы бар.