Кіріспе

Жұмысы: Билеуге арналған маска – 1931 жылы қойылған бір актілі балет. Сценарий авторы – Джеффри Кейнс, хореографиясы – Нинетт де Валуа, ал музыкасын – Ральф Вон Уильямс жазған. Балет Еврей Киелі кітабындағы Әйүп кітабы негізінде құрастырылған және Уильям Блейктің суреттерімен безендірілген басылымынан шабыттандырылған. Музыка алғаш рет 1930 жылы концертте орындалды, ал балет сахнада 1931 жылдың 5 шілдесінде тұңғыш рет көрсетілді. Бұл толығымен британдық авторлар тобының жасаған алғашқы балеті болды. Ол «Вик Уэллс» балеті мен оның ізбасарларының репертуарына еніп, кейде қайта қойылды.

Өмірбаян

1927 жылы Уильям Блейктің қайтыс болғанына жүз жыл толуына орай, көрнекті Блейк зерттеушісі және биге құштар Джеффри Кейнс, 1826 жылы жарық көрген Әйүп кітабының суреттеріне негізделген, «ағылшын сахнасында жаңа түрден болатын балет» сценарийін жазды. Оған әйелі Гвен Равераттың қарындасы, суретші, көмектесті. Кейнс Блейктің 21 суретінен сахнаға қоюға ыңғайлы болған сегізін таңдады. Содан кейін олар музыка жазу үшін Равераттың туысы Ральф Вон Уильямсқа жүгінді. Ол келісіп, идеяға қатты құштар болғандықтан, Кейнс пен Раверат жұмысын аяқтамас бұрын композицияға кірісті. Ол балетті ұнатпағандықтан, туындыны «би үшін маска» деп атауды талап етті, бірақ композиторға жоғары баға берген сыншы Франк Хауес масканың мәні – театр өнерлерінің барлығын біріктіру екенін, ал «әндер мен диалогтарсыз маска – маска емес, пантомима» екенін айтты. Диагилев туындыны қабылдамағаннан кейін, Кейнс ағайындылары – Джеффри мен Мейнард – композитор Томас Данхиллмен бірге, жақында құрылған Камарго қоғамының туындыны сахналауына қаржылай көмектесуге келісті. Оркестрлік партитура сол кезде дайын болды және 1930 жылғы 23 қазанда Норвич фестивалінде композитордың басқаруымен Король залы оркестрі алғаш рет орындады.

Музыка

Толық оркестрлік нұсқа үш флейтаға (үшіншісі пикколо мен альт флейтамен қосымша), екі гобой, cor anglais, екі кларнетке (B), альт саксофонға, бас кларнетке (B кларнетінің үшіншісімен қосымша), екі фаготқа, контрафаготқа, төрт мүйізге (F), үш трубаға (B), үш тромбонға, тубаға, тимпаниге, үшбұрышқа, бүйір барабанға, сымбалдарға, бас барабанға, ксилофонға, глокеншпильге, там-тамға, органға, екі арфаға және скрипкаларға арналған. Боулт бұл туындыны төрт рет коммерциялық жазбаға түсірді – BBC Симфониялық оркестрімен (1946 жылы жарық көрген), Лондон филармониялық оркестрімен (1954 және 1966), және Лондон симфониялық оркестрімен (1971).

Өнер тарихы

Балет 1931 жылдың 22 қыркүйегінде "Олд Вик" театрында қойылды. 1931 жылы Нью-Йорктегі Левисон стадионында Тед Шон қойған нұсқасы орындалды, ол Шайтан рөлін өзі биледі. Камарго қоғамы 1932 жылдың ортасында балетті қайта жаңғыртты және сол жылдың қыркүйегінде Копенгагенге алып барды. 1932 жылдан бастап ол Вик Уэллс (кейін Садлер Уэллс) балет репертуарында қалды және алғаш рет 1948 жылдың мамырында Ковент-Гардендегі Корольдік опера үйінің үлкен сахнасында ұсынылды. Боулт дирижерлік етті, Ламберттің үлгерілген нұсқасы емес, толық оркестрлік партитура ойнатылды. Равераттың бастапқы декорациялары үлкен Ковент-Гарден сахнасына сәйкес келмеді деп есептелді, сондықтан Джон Пайперден жаңа декорациялар жасауға тапсырыс берілді. Роберт Хелпман Шайтан рөлін сомдады, ал актер құрамына Дональд Бритон, Джон Кранко, Лесли Эдвардс, Джулия Фаррон, Джон Филд, Александр Грант, Ровена Джексон, Джиллиан Линн, Надя Нерина және Майкл Сомс кірді. Бұл қойылым 1950 жылдар бойында ара-арасында көрсетілді, ал 1990 жылдары Бирмингем Корольдік балеті қойды, соның ішінде 1993 жылы Ковентри соборында да көрсетілді.