Сибелиус: «Куллерво» - бес бөлімді симфониялық шығарма

Кіріспе

Жан Сибелиус шығарған бес бөлімді симфониялық туынды «Кульерво» (кейде «Кульерво симфониясы» деп аталады), Op. 7 – фин композиторы Жан Сибелиус 1891–1892 жылдары жазған сопрано, баритон, ерлер хоры және оркестрге арналған бес бөлімді симфониялық шығарма. I, II және IV бөлімдер аспаптық, ал III және V бөлімдерде Финляндияның ұлттық эпосы «Калеваладан» алынған XXXV–VI руналарының мәтіні қолданылған. Бұл туынды трагикалық батыр Кульервоның тарихын баяндайды, әр бөлімі оның өмірінен бір эпизодты бейнелейді: біріншісі – тайтл кейіпкерінің психологиясын анықтайтын кіріспе; екіншісі – оның бақытсыз балалық шағын көрсететін «вариациялармен ойын-күй»; үшіншісі – батырдың ұзақ уақыттан бері жоғалған қарындасын білмейтіндей азғыратын солистер мен хор арасындағы драмалық диалог; төртіншісі – Кульерво шайқас алаңында кешірім іздейтін жанды шекерцо; бесіншісі – ол өз туысымен жасаған қылмысының орнына оралып, өкінішпен, қанды семсеріне құлап, өмірін аяқтайды. Бұл туындының премьерасы 1892 жылдың 28 сәуірінде Хельсинкиде өтті, Сибелиус Хельсинки оркестрлік қауымдастығы мен әуесқойлар хорын басқарды; баритон Абрахам Оянпера және меццо-сопрано Эмми Ахте тиісінше Кульерво мен оның қарындасы рөлін орындады. Премьера үлкен жетістікке ие болды – шын мәнінде, Сибелиустің мансабының бастапқы кезеңіндегі маңызды табыс және оркестрлік музыка оның таңдаған өнеріне айналған сәт. Тәнтігерлер оның шығармашылығының сенімділігі мен жаңашылдығын жоғары бағалап, «Кульервоны» ерекше фин музыкасының жарық сәті деп жариялады. Алайда, Сибелиустің жеңісіне музыкалық емес факторлар да ықпал етті: фин тілінде жазылған «Калеваланы» қолдану және руналық әннің әуені мен ырғағын тікелей келтірмей, Финляндияның Ресей империясынан тәуелсіздік алуы үшін саяси күреске дауыс беруі. Төрт қосымша қойылымнан кейін – және сын-пикирлердің азаюынан соң – Сибелиус 1893 жылдың наурыз айында «Кульервоны» қайтарып алып, оны қайта қарастырғысы келетінін мәлімдеді. Бірақ ол оны ешқашан жасамады, ал оның өнері ұлттық романтизмнен асып кеткен соң, ол туындыны жасырып қойды. (Дегенмен, оның өмірінде жеке бөлімдер бірнеше рет ойналды, ең бастысы – 1935 жылдың 1 наурызында «Калеваланың» жүз жылдығына арналған үшінші бөлім.) «Кульерво» Сибелиустің қайтысынан тоғыз ай өткен соң, 1958 жылдың 12 маусымында ғана толық орындалды, оның күйеу баласы Юсси Ялас Хельсинкиде жазылған жеке концерт үшін оны қайта жандандырды. «Кульерво» Сибелиустің шешімсіздігіне байланысты нақты категорияға жатқызу қиын. Премьерада бағдарлама мен ноталардың әрқайсысы туындыны симфониялық поэма ретінде көрсетті; алайда, Сибелиус туындыны жазатын және зейнеткерлікке шыққан кезде оның мансабын сараптайтын кезеңде де «Кульервоны» симфония деп атады. Бүгінде көптеген зерттеушілер «Кульервоны» хорлық симфония ретінде қарастыруды ұсынады, себебі оның бірінші бөлімінде соната формасы, тақырыптық біртүтастығы және бөлімдерде қайталап келетін материалдың болуы. Мұндай көзқарас «Кульервоны» Сибелиустің «0-шы симфониясы» ретінде қарастырады, соның арқасында симфониялық канонға оның толыққанды үлесі жетіден сегізге дейін кеңейеді. «Кульерво» көптеген рет жазылған, ал 1970 жылы Пааво Берглунд пен Бурнемут симфониялық оркестрі әлемдегі тұңғыш студиялық жазбаны жасады. Әдеттегі орындалу шамамен 73 минутқа созылады, бұл Сибелиустің туындыларының арасындағы ең ұзақ композиция.

Symphonic work in five movements by Jean Sibelius

Kullervo (sometimes referred to as the Kullervo Symphony), Op. 7, is a five movement symphonic work for soprano, baritone, male choir, and orchestra written from 1891–1892 by the Finnish composer Jean Sibelius. Movements I, II, and IV are instrumental, whereas III and V feature sung text from Runos XXXV–VI of the Kalevala, Finland's national epic. The piece tells the story of the tragic hero Kullervo, with each movement depicting an episode from his ill fated life: first, an introduction that establishes the psychology of the titular character; second, a haunting "lullaby with variations" that portrays his unhappy childhood; third, a dramatic dialogue between soloists and chorus in which the hero unknowingly seduces his long lost sister; fourth, a lively scherzo in which Kullervo seeks redemption on the battlefield; and fifth, a funereal choral finale in which he returns to the spot of his incestuous crime and, guilt ridden, takes his life by falling on his sword. The piece premiered on 28 April 1892 in Helsinki with Sibelius conducting the Helsinki Orchestral Association and an amateur choir; the baritone Abraham Ojanperä and the mezzo soprano Emmy Achté sang the parts of Kullervo and his sister, respectively. The premiere was a resounding success—indeed, the definitive breakthrough of Sibelius's nascent career and the moment at which orchestral music became his chosen medium. The critics praised the confidence and inventiveness of his writing and heralded Kullervo as the dawn of art music that was distinctly Finnish. Sibelius's triumph, however, was due in part to extra musical considerations: by setting the Finnish language Kalevala and evoking—but not directly quoting—the melody and rhythm of rune singing, he had given voice to the political struggle for Finland's independence from Imperial Russia. After four additional performances—and increasingly tepid reviews—Sibelius withdrew Kullervo in March 1893, saying he wanted to revise it. He never did, and as his idiom evolved beyond national romanticism, he suppressed the work. (However, individual movements were played a few times during his lifetime, most notably the third on 1 March 1935 for the Kalevala centenary.) Kullervo would not receive its next complete performance until 12 June 1958, nine months after Sibelius's death, when his son in law Jussi Jalas resurrected it for a recorded, private concert in Helsinki. Kullervo eschews obvious categorization, in part because of Sibelius's indecision. At the premiere, program and score each listed the piece as a symphonic poem; nevertheless, Sibelius referred to Kullervo as a symphony both while composing the piece and again in retirement when reflecting on his career. Today, many commentators prefer to view Kullervo as a choral symphony, due to its deployment of sonata form in the first movement, its thematic unity, and the presence of recurring material across movements. Such a perspective conceptualizes Kullervo as Sibelius's "Symphony No. 0" and thereby expands his completed contributions to the symphonic canon from seven to eight. Kullervo has been recorded many times, with Paavo Berglund and the Bournemouth Symphony Orchestra having made the world premiere studio recording in 1970. A typical performance lasts about 73 minutes, making it the longest composition in Sibelius's œuvre.

Премьера

Сибелиус сияқты зор шығармаға дайындық кезінде Хельсинкидің музыкалық ресурстары шегіне жетті: нота көшірушілер партияларды жазу үшін тырысты, ал ұйымдастырушылар қосымша музыканттарды шақырды, себебі Хельсинки оркестрлік қауымдастығы сол кезде бар болғаны отыз сегіз тұрақты мүшеден тұрды. Сонымен қатар, қалада кәсіби хор болмағандықтан, Университет хоры мен Хельсинки шіркеуінің хормейстері мен орган мектебінің студенттік хорынан шамамен қырық әуесқой әнші жиналды. Репетициялар да қиындық тудырды: музыканттардың көпшілігі неміс болғандықтан, Сибелиусты жаңадан бастаған композитор ретінде қарады, сонымен қатар «Куллерво» шығармасы негізделген ұлттық мұраны жақсы түсінбеді – кейбіреулері тіпті өздерінің партияларын көргенде және солистер орындағанда ащы күлді. Сибелиус қажет болған жағдайда фин, швед және неміс тілдерін араластырып сөйлесе, өзінің сәйкес мінезімен орындаушыларын бірте-бірте көндірді; бір әншінің есінде қалғандай: «Біз партияларды жаттай алатынымызға күмәнданатынбыз, бірақ жас композитор өзі келіп, бізбен арнайы репетициялар өткізді. Бұл біздің өзімізге сенімімізді арттырды. Ол келді, көздері оттай жалындады! Ақындар айтатын шабыттың күші осында еді». «Куллерво» 1892 жылдың 28 сәуірінде Финляндия Император Александр Университетінің салтанатты залында толық салынған концерт залында тұңғыш рет орындалды, дирижерлік жасаған – бастапқыда сары да, дірілдеген Сибелиус. Солистер – фин меццо-сопраносы Эмми Ахте және баритон Абрахам Оянпера. Көрермендер – әдеттегі концертке қатысушылар мен ұлттық қойылымды көруге келген патриоттар – екі парақша алды: біріншісі – «Куллервоны» «симфониялық поэма» («symfonisk dikt») деп сипаттаған швед тіліндегі бағдарлама, екіншісі – III және V бөлімдерге арналған «Калеваладан» алынған фин тіліндегі мәтін (швед тілінде аудармасымен), сондай-ақ IV аспаптық бөлімді түсіндіруге көмектесетін ұран. Айта кетерлігі, бұл концертте фин тіліндегі мәтін алғаш рет концерттік залға ұсынылды. Оркестр Оянпера мен Ахтенің орындауын басып кетсе де, қойылым сәтті аяқталды: әр бөлімнен кейін шулы қол соғыстар естілді, ал соңында Каянус Сибелиуске көк және ақ лентамен оралған лавр гүл шоғын сыйлады, онда «Калеваланың» Руно L-дің 615-616 жолдары келтірілген: «Осылайша болашақ қадам басады / Жаңа жолмен, тазаланып, дайын». Ертесі күні «Куллерво» Сибелиус дирижерлігімен тағы бір рет орындалды, ал 30 сәуірде Каянус маусымды аяқтаған концертте төртінші бөлімді дирижерлік етті.

Preparations for a work as massive as Sibelius's Kullervo stretched Helsinki's musical resources to the limit: the copyists labored to write out the parts, while organizers hired extra musicians because the Helsinki Orchestral Association then consisted of just thirty eight permanent members. Moreover, the city had no professional chorus, and so about forty amateur vocalists were cobbled together from the University Chorus and the Helsinki Parish Clerk and Organ School's student choir. The rehearsals were also a challenge: the musicians, the majority of whom were Germans, not only viewed Sibelius as a neophyte but also had little understanding of the national heritage upon which Kullervo drew—a few of them even laughed derisively when they saw their parts and when the soloists sang. Speaking a mix of Finnish, Swedish, and German as needed, Sibelius gradually won over his performers through the force of his personality; as one vocalist recalled, "We doubted that we could learn our parts [but] the young composer himself would come and hold special rehearsals with us. This raised our self esteem. And he came. His eyes were ablaze! It was that inspirational fire of which the poets speak". Kullervo premiered on 28 April 1892 at a sold out concert audience in the Ceremonial Hall of the Imperial Alexander's University of Finland, Sibelius—initially pale and trembling—conducting. The soloists were the Finnish mezzo soprano Emmy Achté and baritone Abraham Ojanperä. The audience—a mix of the regular concert going public and patriots there for the nationalist spectacle—received two leaflets: first, a Swedish language program that described Kullervo as a "symphonic poem" ("symfonisk dikt"); and second, text in Finnish, (with a Swedish translation) from The Kalevala for Movements III and V, as well as a motto that helped it to contextualize the instrumental Movement IV. Notably, this was the first time in history that a concert audience had been given a Finnish language text. Although the orchestra overpowered Ojanperä and Achté, the performance was a success: enthusiastic applause erupted after each movement and, at the end, Kajanus presented Sibelius with a blue and white ribboned laurel wreath that quoted prophetically lines 615–616 of Runo L of The Kalevala: "That way now will run the future / On the new course, cleared and ready". The next day, Kullervo received its second performance—again under Sibelius's baton—at a matinée concert, and on 30 April, Kajanus conducted the fourth movement at a popular concert that concluded the season.

Қайтарып алу және ішінара жою

1892 жылғы концерттерден кейін Сибелиус 10 маусымда Айноға Тоттсундтағы Järnefelt жазғы үйінде үйленді, Вёри (Vörå), «Кулерво»ның табысы Айноның ата-анасын (және Сибелиус анасын) қызын асырай алатынына сендірді. Сибелиус «жабайы табиғатқа деген құштарлығын» қанағаттандыру үшін, жұбайлар Карелияның Пьелиннен көлінің жағасындағы Лиэкса ауылына үйлену тойына барды. (Кейін Сибелиус осы кезде Параскемен алғаш рет кездескенін айтты.) Осы уақытта Сибелиус «Кулерво»ның қолжазбасын өзінің досы, швед драматургы Адольф Паульге Венаға жіберді; олар австриялық дирижер Феликс Вайнгартнерді шығармаға қызықтыруды үміттенеді, бірақ жоспардан ештеңе шықпады. 1893 жылдың 6, 8 және 12 наурызында оркестрлік қоғам Сибелиус жетекшілігінде «Кулервоны» орындады, Оянпера мен Ахте өз рөлдерін қайталады. Сыншылар бұл концерттерді салқын қабылдады, шығарманы тым ұзақ, жағымсыз диссонанстар және тәжірибесіз оркестрлеу үшін кінәлады. Кейін Сибелиус «Кулервоны» қайта қарастыруды ұсынды. Ол мұны істемеді, жылдар өте келе ол басқа жобаларға назар аударды, «Кулервоны» жаққа ысырып қойды. 1905 жылы Каянус 5 ақпанда Рунеберг күнін тойлауға арналған патриоттық концертте IV-ші бөлімін орындау үшін партитураны алды. 1915 жылы Сибелиус Каянусқа хат жазып, сол кездегі жалғыз данасы болған «Кулервоның» қолжазбасын қайтаруын сұрады. Бұл өтінішті екі себеппен жасады. Біріншіден, композитор және ғалым Сибелиустің жарты ғасырлық мерейтойына орай швед тілінде өмірбаян жазуды бастаған; кітапты жалғастыру үшін ол Сибелиус мансабын бастаған жұмысты зерттеуі керек болды. Екіншіден, 15 тамыздағы Hufvudstadsbladet басылымында Каян туралы мақала оның шығармаларының қатарында «Кулерво» деп аталды; Каянның 1880 жылы «Кулервоның жерлеу маршы» деп аталатын шығармасын жазғанын ұмытып кеткен Сибелиус, Каян «Кулервоны» өзіне тиесілі деп есептегенін айтты. Бір қызығы, 1905 жылғы концерттен кейін Каянус партитураны жоғалтып алды, содан кейін «қанды нервтерді тебірететін» іздеу басталды. Хельсинки филармониясы мен Музыка институтының кітапханаларын іздестіру сәтсіз аяқталғаннан кейін, «толыққанды қызығушылықта» Каянус «бір ақылсыз қолжазба коллекционері партитураны ұрлап алған болар» деп уайымдады. Шыдамдылығы таусылып, Сибелиус күнделік жазбасында сөз байласу мүмкіндігін қарастырды: «Каянустан хат. Ол «Кулервоға» мүлдем көңіл бөлмеген, немесе, мүмкін, оны оркестрдің өзінен шыққан бір қызметкері өртеп жіберген шығар». Желтоқсан айында Каянус қолжазбаны жеке кітапханасынан табады. 1916 жылы Сибелиус қолжазбаны Хельсинки университетінің кітапханасына сақтап қойды, бірақ 1920 жылдардың басында оны Калевала қоғамына сату арқылы өзінің қиын қаржылық жағдайын шешті. Он жылдан кейін Сибелиустің ағылшын тіліндегі алғашқы өмірбаянын жазған және Ұлыбританияда оның музыкасын жақтаған Сесил Грей Сибелиус оған «Кулервоның» қайта қарастырылмағанын айтқан деп хабарлады. Дегенмен, 1935 жылдың басында Финляндия Калевала басылымының жүз жылдығын тойлауға дайындалған кезде, этномузыколог және фестивальдің бас хатшысы Армас Вяйсянен Сибелиустің батасын алып, Георг Шневоигтің жетекшілігімен «Кулервоның» үшінші бөлімін орындады. (Вяйсянен Шневоигтті Хельсинки университетінің кітапханасына автографты қолжазбаны зерттеуге алып барды; дирижер «Кулервоның» Сибелиус шығармаларымен тең емес екенін анықтады және тек III бөлімін орындауға дайын болды.) Концерт 1 наурызда жаңадан салынған Мессухаллиде өтті, ол «қақпаққа дейін толы» болды. Орындаушылар Хельсинки филармониясы және YL ерлер хоры мен Mieskuoro Laulu Miehet хоры болды, тенор Вяйно Сола (баритон fi репетициядан бұрын ауырып қалған кезде ауыстырды) және лирикалық сопрано Айно Вуорйоки солошылар ретінде қызмет етті. Helsingin Sanomat журналына берген шолуында fi жазғандай, 1893 жылы «Кулервоға» болған сындық пікірлерді ескере отырып, III бөлімі «өзінің айқындығы, қарапайымдығы және нәзік сұлулығымен таң қалдырды». Алайда ол солошыларды дыбыс пен драмалық интерпретация тұрғысынан өте қолайсыз деп айыптады: «[олар] композицияға толық әділдік танытпады». Сибелиус өмір сүрген кезде «Кулервоның» кез келген бөлігі 1955 жылы композитордың тоқсан жылдық мерейтойында, Фи Төрку филармониясының IV бөлімін орындады. Алайда, 1957 жылдың көктемінде, өлімінен бірнеше ай бұрын, Сибелиус басс пен оркестр үшін баритонның қорытынды монологын III бөлімнен «Кулервоның зарлауы» (Kullervon valitus) деп атады. Осы уақытқа дейін Сибелиустің қолы қатты дірілдеп, ноталарды өзі жаза алмады; оның орнына ол оркестрлеуді күйеу баласы Юсси Яласқа диктанттады. «Кулервоға» қайта оралуының себебі фин баритоны Ким Боргтан Сибелиустен ән сұрауы болды. Борг «Кулервоның зарлауын» 14 маусымда Хельсинкиде Сибелиус апталығында орындады, Ялас Фин радиосының симфониялық оркестрін дирижерлік етті.

Following the 1892 concerts, Sibelius married Aino on 10 June at the Järnefelt summer home in Tottesund, Vöyri (Vörå), the success of Kullervo having convinced Aino's parents (and Sibelius's mother) that he would be able to provide for their daughter. To satisfy Sibelius's "longing for the wilds", the couple honeymooned in the Karelian village of Lieksa on Lake Pielinen. (Later, Sibelius claimed that this was when he first met Paraske.) Around this time, Sibelius mailed the autograph manuscript of Kullervo to his friend, the Swedish playwright Adolf Paul, in Vienna; they had hoped to interest the Austrian conductor Felix Weingartner in the piece, but nothing came of the plan. On 6, 8, and 12 March 1893, the Orchestral Society again performed Kullervo under Sibelius's baton, with Ojanperä and Achté reprising their roles. Critics received these concerts coolly, faulting the work for its excessive length, jarring dissonances, and inexpert orchestration. Afterwards, Sibelius withdrew Kullervo, saying he wanted to revise it. He did not do so, and as the years ticked by, he focused on other projects, placing Kullervo aside. In 1905, Kajanus borrowed the score for a 5 February performance of Movement IV at a patriotic concert celebrating Runeberg Day. In 1915, Sibelius wrote to Kajanus asking that he return the autograph manuscript of Kullervo, which was then the only copy. The impetus for this request was two fold. First, the composer and scholar fi had begun writing a Swedish language biography in honor of Sibelius's semicentennial; to continue the book, he needed to examine the work that had launched Sibelius's career. Second, an 15 August article about Kajanus in Hufvudstadsbladet had listed a 'Kullervo' among his compositions; having likely forgotten that Kajanus indeed had written a piece called Kullervo's Funeral March in 1880, a paranoid Sibelius "jumped to the conclusion" that Kajanus had appropriated Kullervo as his own. Stunningly, Kajanus had mislaid the score following the 1905 concert, and a "nerve wracking" hunt ensued. When searches of the Helsinki Philharmonic Orchestra and Music Institute libraries proved unsuccessful, a "wholly mystif[ied]" Kajanus began to worry that "some crazy manuscript collector [might] have purloined the score". His patience exhausted, Sibelius in his diary entertained the possibility of conspiracy: "Letter from [Kajanus]. He has not taken the slightest care of Kullervo or—this is more likely—one of the orchestral staff who belongs to the clique around him has burnt it". In December, Kajanus located the manuscript in his personal library. Around 1916, Sibelius deposited the manuscript in Helsinki University Library for safekeeping, only to sell it to the Kalevalaseura in the early 1920s in order to address his dire financial situation. A decade later, Cecil Gray, Sibelius's first English language biographer and an advocate in Britain for his music, reported that Sibelius had told him Kullervo would likely remain unrevised: Nevertheless, in early 1935, as Finland prepared to celebrate the centenary of the Kalevala publication, Armas Väisänen—the ethnomusicologist and general secretary of the festival—secured Sibelius's blessing to have Kullervo third movement performed under the baton of Georg Schnéevoigt. (Väisänen had taken Schnéevoigt to the Helsinki University Library to examine the autograph manuscript; the conductor did not find Kullervo to be on par with Sibelius's mature works, and was only willing to conduct Movement III.) The concert was held on 1 March at the newly built Messuhalli, which was "filled to the brim". The performers were the Helsinki Philharmonic and a choir drawn from the YL Male Voice Choir and Mieskuoro Laulu Miehet, with the tenor Wäinö Sola (who substituted when the baritone fi took ill before the dress rehearsal) and the lyric soprano Aino Vuorjoki serving as soloists. In a review for Helsingin Sanomat, fi wrote that, given the caustic receives Kullervo received in 1893, Movement III "surprised and astonished with its clarity, simplicity and subtle beauty". However, he faulted the soloists as woefully unsuitable in terms of timbre and dramatic interpretation: "[they] did not do full justice to the composition". The final time that any movement of Kullervo was performed during Sibelius's lifetime was in 1955 on the composer's ninetieth birthday, when fi conducted the Turku Philharmonic Orchestra in Movement IV. However, in the spring of 1957, just months before his death, Sibelius arranged for bass and orchestra the baritone's concluding monologue—Kullervo's Lament (Kullervon valitus)—from Movement III. By this time Sibelius's hand tremor had become so severe that he could not himself write down the notes; instead, he dictated the orchestration to his son in law Jussi Jalas. The impetus for returning to Kullervo had been a request by the Finnish bass baritone Kim Borg for a song from Sibelius. Borg premiered Kullervo's Lament on 14 June in Helsinki during Sibelius Week, Jalas conducting the Finnish Radio Symphony Orchestra.

Өлімнен кейінгі қайта тірілу

Сибелиус 20 қыркүйек 1957 жылы қайтыс болды. Тоғыз айдан кейін, 12 маусым 1958 жылы «Кульерво» ХХ ғасырдың алғашқы толық қойылымын Финляндия үкіметі Дания королі Фредерик IX-тың мемлекеттік сапары құрметіне Университет залында өткен жеке концертте қабылдады. Финляндия президенті Урхо Кеконен де қатысты. Жалас филармониялық оркестр мен «Лаулу Миехет» хорын баритон Матти Лехтинен мен сопрано Лиза Линко Малмиомен сололық рөлдерде басқарды. Концерт жазылып алынды – «Кульерво» үшін алғашқы жазу, және оның көшірмесі Дания короліне сыйлық ретінде табыс етілді. Келесі күні, Сибелиус апталығы аясында Жалас «Мессухаллиде» концертте «Кульервоны» қайтадан орындады. «Helsingin Sanomat» газетінде жазған мақаласында ол «Кульервоны» «оның алдындағы барлық музыкадан таңғажайып секіріс» деп сипаттап, «темалары сәтті, кейде тіпті тапқыр» екенін айтты; алайда, Сибелиусті «шашыраңқы архитектурасы» үшін сынап, «Кульерводан» үзінділер концерттік репертуарға жарамды болатынын, бірақ шығарма «толығымен тірі өнерге айналмайтынын» болжады. «Кульервоның» тағы екі қойылымы да тарихи маңызы бар. Біріншіден, «Кульервоның» Финляндиядан тыс әлемдік премьерасы 1970 жылдың 19 қарашасында Англияның Борнмут қаласында өтті, дирижерлік жасаған Пааво Берглунд, ал орындаушылар Борнмут симфониялық оркестрі мен YL ерлер хоры болды; солошылар баритон және меццо-сопрано болды. Келесі күні Берглунд Лондонның Корольдік фестиваль залында «Кульервоны» қайтадан орындады. «The Times» газетінде жарияланған мақаласында Уильям Манн «Кульервоны» «драмалық тұрғыдан тартымды» деп бағалап, «хорлық жазуы қатаң және монолитті, көбінесе күшті, ал бауырлас пен қарындасқа арналған сололар көркем» екенін атап өтті; сондай-ақ, ол Сибелиусті «таланты мол музыкалық тәжірибеші, тақырыптық сипаттамасымен қатар, дизайнға да күшті сезімталдық танытқан» деп сипаттады. «The Guardian» газетінде Эдвард Гринфилд «Кульервоны» «көрнекті түпнұсқалық» және «Малердің масштабты» шығармасы деп сипаттады. Екіншіден, 1979 жылдың 10 наурызында «Кульерво» американдық премьерасын Милуокидегі Уайлейн залында өткізді, дирижерлік жасаған Кеннет Шермерхорн, ал орындаушылар Милуоки симфониялық оркестрі мен Висконсин консерваториясының симфониялық хоры болды; солошылар баритон Верн Шинолл мен меццо-сопрано Миньон Данн болды. «The Milwaukee Journal» газетінде жарияланған шолуында Роксана Оргилл Сибелиусті «әңгімеге құмар, ұзақ сөйлейтін» деп сынап, «Кульервоның» «мақсатсыз саяхаттағанын» айтты және «шығарманың ешқашан ойналмауы керек болған» деген пікірді білдірді. 13 сәуірде Шермерхорнның ұжымы (бірақ Вест-Минстер ерлер хорымен алмастырылған) Нью-Йорктегі Карнеги залында «Кульервоны» орындады. «The New York Times» газетінде жарияланған мақаласында Реймонд Эрикссон «Кульервоны» «көп сөйлеуші және өте тегіс емес» деп тапты. Алайда, оның «ерекше Сибелиус дыбысы бар, жарқын түсті, қараңғы дыбысты және әуендік желілерде халықтық бояу бар, бұл оларды өте әдемі етеді» екенін де атап өтті. Бастапқыда Сибелиус алып тастаған, қайта қарастырмаған және жарияламаған шығарманы орындаудың дұрыс еместігі туралы пікірталас болды. 1938-1957 жылдар аралығында Сибелиустің жеке хатшысы болған Сантери Левас Жаластың концерті «жақында қайтыс болған шебердің тікелей тілегіне қарсы» екенін жазды. Бұл көзқарасты растайтын дәлел – Сибелиус үнемі орындау туралы сұрауларды қабылдамады. Мысалы, 1950 жылдың 31 тамызында «The New York Times» газетінің музыка сыншысы Олин Даунс және Сибелиустің «апостолы» композиторға «Кульервоның» американдық премьерасын қамтамасыз ету үшін хат жазғанда, Сибелиус 5 қыркүйекте жауап бергенде бас тартты. «Мен әлі де осы жастық шақтағы туындымды терең сезінемін», - деп түсіндірді Сибелиус. «Бәлкім, бұл менің оны Кульерво бейнелейтін рухтан өте алыс көрінетін дәуірде шетелде орындауға ықыласты болмауымның себебі шығар. Мен қазіргі заманғы жұртшылықтың оны тіпті өз елімде де дұрыс бағалай алатынына сенімді емеспін. Мен оны қоюдан бас тарттым». Алайда, Сибелиустің ең толық өмірбаянын жазған Эрик Тавастстжерна «Кульервоның» өлімнен кейінгі қайта жаңғыруы «әрине, [Сибелиус] соңғы тілектеріне қайшы келмейді», өйткені ол өлер алдында «симфонияның толығымен орындалуы мүмкін деген ойға келісіп, ақыры оны табиғи нәрсе ретінде қабылдады» деп мәлімдеді.

Sibelius died on 20 September 1957. Nine months later, on 12 June 1958, Kullervo received its first complete performance of the twentieth century at a private concert in University Hall, which the Finnish government had organized in honor of the King of Denmark Frederik IX's state visit; the Finnish president Urho Kekkonen was also present. Jalas conducted the Philharmonic Orchestra and Laulu Miehet, with the baritone Matti Lehtinen and soprano Liisa Linko Malmio as soloists. The concert was recorded—a first for Kullervo—and a copy was gifted to the Danish king. The next day, as part of Sibelius Week, Jalas repeated Kullervo for a public concert held at Messuhalli. Writing in Helsingin Sanomat, fi described Kullervo as "an astonishing leap away from all music that preceded it" with "themes [that] are rather successful, sometimes even ingenious"; nevertheless, he faulted Sibelius for a "scattered architecture" and predicted that, while excerpts from Kullervo would be suitable for the concert repertoire, the piece "in its entirety will not become living art". Two additional productions of Kullervo are also of historical significance. First, the world premiere of Kullervo outside of Finland was on 19 November 1970 in Bournemouth, England, with Paavo Berglund conducting the Bournemouth Symphony Orchestra and the YL Male Voice Choir; the soloists were the baritone fi and mezzo soprano fi. The next day, Berglund repeated Kullervo at Royal Festival Hall in London. Writing for The Times, William Mann praised Kullervo as "dramatically gripping", with "choral writing [ that] is stern and monolithic, often powerful, and eloquent solos for brother and sister"; he also described Sibelius as "a gifted musical experimenter, with as strong a sense of design as of thematic character". In The Guardian, Edward Greenfield characterized Kullervo as a work of "striking originality" and "Mahlerian scale". Second, on 10 March 1979, Kullervo received its American premiere at Uihlein Hall in Milwaukee, with Kenneth Schermerhorn conducting the Milwaukee Symphony Orchestra and the Wisconsin Conservatory Symphony Chorus; the baritone Vern Shinall and mezzo soprano Mignon Dunn were the soloists. In a review for The Milwaukee Journal, Roxane Orgill faulted Sibelius as a "longwinded conversationalist" and dismissed Kullervo as having "wander[ed] aimlessly it could be argued that the score should never have been dusted off". On 13 April, Schermerhorn's crew (albeit with the West Minster Men's Choir substituting) played Kullervo at Carnegie Hall in New York. In The New York Times, Raymond Ericson found Kullervo "verbose and very uneven. Yet it has the unique Sibelius sound, starkly colorful, darkly sonorous and the melodic lines have a flavorsome folklike tinge that makes them quite beautiful". Initially, there was some debate as to the propriety of performing a work that Sibelius withdrew, did not revise, and left unpublished. Santeri Levas, Sibelius's private secretary from 1938–1957, wrote that the Jalas concert was "against the expressed wish of the recently deceased master". Evidence in support of this perspective is that Sibelius regularly denied performance requests. For example, when on 31 August 1950 Olin Downes—the music critic for The New York Times and Sibelius 'apostle'—wrote to the composer to secure Kullervo American premiere, Sibelius refused in a 5 September response. "I still feel deeply for this youthful work of mine", Sibelius explained. "Perhaps that accounts for the fact that I would not like to have it performed abroad during an era that seems to me so very remote from the spirit that Kullervo represents I am not certain that the modern public would be able to place it in its proper perspective even in my own country I have declined to have it produced". However, Erik Tawaststjerna, Sibelius's most expansive biographer, argued that the posthumous revival of Kullervo "was certainly not in conflict with [Sibelius's] last wishes", as before his death he "reconciled to the idea that the symphony in its entirety might be taken up and finally accepted it as something quite natural".

Құрылымы

Бес қозғалыстың әрқайсысы Калеваладағы Кульерво циклына негізделген Кульерво өмірінің бір бөлігін көрсетеді. Бірінші, екінші және төртінші қозғалыстар аспаптық. Үшінші және бесінші қозғалыстарда эпостық поэмадан әнмен айтылатын диалогтар бар. Туынды бір сағаттан асады. Кейбір жаңа жазбалар 70-80 минутқа созылады. 1. Кіріспе [Allegro Moderato]
Бұл қозғалыс аңызға толы фин жайлауының батырлық кеңістігін, сондай-ақ күрделі, трагикалық кейіпкер Куллервоны еске салады. 2. Куллервоның жастық шағы [Grave]
Бұл қозғалыс Калеваланың 31-33 руналарының мұңды лебізін көрсетеді. Куллерво туғаннан бастап трагедияға қадалып, жастық шағын көбінесе құлдықта өткізеді. 3. Куллерво мен оның қарындасы [Allegro Vivace]
Баритон мен меццо-сопрано басты кейіпкер мен оның қарындасын бейнелейді, ал ерлер хоры оқиға орнын көрсетеді және түсініктеме береді. Куллерво үш әйелмен кездеседі және оларды сүйікті етуге тырысады, бірақ үшіншісімен сәттілікке жетеді, алайда ол оның ұзақ уақыттан бері жоғалған қарындасы екенін кеш түсінеді. Ол шындықты білген соң, өзенге секіріп, суға батып кетеді. Куллерво жасаған қылмысына және қарындасының өліміне қайғы жетеді. 4. Куллерво шайқасқа барады [Alla Marcia]
Куллерво жасаған қылмысы үшін өлімді іздеу арқылы кешірім сұрауға тырысады. 5. Куллервоның өлімі [Andante]
Ерлер хоры Куллервоның өлімін баяндайды. Ол қарындасын зорлаған жерге келіп қояды, ол жерде құрғаған шөп пен жалаңаш жер бар, онда табиғат қайта жаңартудан бас тартады. Ол қандай да бір кінәлі қанды ішуге дайын екенін сұрап, қылышына жүгінеді. Қылыш жауап береді, ал Куллерво қылышына құлайды.

Кульервоны симфония ретінде қайта санақтау

Сибелиус ХХ ғасырдың басындағы ең маңызды симфонияшылардың біріне айналды: оның жеті нөмірленген симфониясы, 1899 жылы жазылған (No. 1 – ми минорында, Op. 39) және 1924 жылы (No. 7 – до мажорында, Op. 105), оның шығармашылығының ядросы және концерттік репертуардың сүйеніші болып табылады. Дегенмен, стандартты циклға дейін Сибелиус композициялық процесте "симфониялар" деп атаған екі жоба бар. Біріншіден, 1891 жылы Сибелиус ми мажордағы (JS 145) Овертура мен Балет сахнасын (JS 163) жазды, оларды симфонияның алғашқы екі бөлімі ретінде қарастырған, бірақ кейін жоспарынан бас тартты. Екіншіден, 1891 және 1892 жылдың басында Сибелиус Айно Ярнефельт, Каянус және Вегелиусқа жазған хаттарында Кулервоны "симфония" ("symfoni") деп атады, ал сәуірдегі премьераға дейін "симфониялық поэма" ("symfonisk dikt") деп атады. Сибелиус бұрынғы атаудан Кулервоның бағдарламалық сипаты мен оркестр үшін "қалыпты" жұмысты "үзіп" салатын гибридтік құрылымды пайдалануы себепті бас тартқан болуы мүмкін. Дегенмен, зейнетке шыққаннан кейін өмірін сараптап, Сибелиус Кулервоны симфония деп сипаттауға қайта оралды. Мысалы, 1945 жылы Ловиза қаласы оның құрметіне тақташа орнату үшін Сибелиустің батасын сұрады, онда "[осы жерде] Жан Сибелиус өзінің Кулерво сюитасын жазды" деп көрсетілген. 27 ақпанда Сибелиус келесі түзетуді жіберді: "Кулерво симфониясы (суита емес)" (түпнұсқада баса және сызылған). Ол бұл туынды симфониялық поэма деп санаса, оны солай жазған болар еді. Сонымен қатар, өмірінің соңында Сибелиус шындығында тоғыз симфония, Кулерво мен Лемминкяйнен сюитасын (Op. 22) қоса алғанда жазғанын мойындады. Симфониялық поэма атауы көптеген зерттеушілерге дұрыс келмейтіндей көрінеді; мысалы, 1915 жылы Фурухельм Кулервоны екі актіде (III және V бөлімдерімен), екі прелюдиямен (I және II) және интермеццомен (IV) "эпикалық драма" ретінде қайта қарастырды. Алайда, ғалымдар Кулервоны көбінесе хорлы симфония деп санайды, ол Бетховеннің Тоғызыншы (1824), Берлиоздың Ромео мен Джульетта (1839), Листтің Данте (1856) және Фауст (1857) симфонияларының, сондай-ақ Малердің Қайта тірілу симфониясының (1894) замандасы болып табылады. Бұл көзқарас туындының ішкі үйлесімділігін және қалыптасқан симфониялық үрдістерге адалдығын, емес, қашықтығын көрсетеді. Тавастстьерна айтқандай:

Sibelius went on to become one of the most important symphonists of the early twentieth century: his seven numbered symphonies, written between 1899 (the Symphony No. 1 in E minor, Op. 39) and 1924 (the Symphony No. 7 in C major, Op. 105), are the core of his oeuvre and stalwarts of the concert repertoire. However, the standard cycle is predated by two projects that Sibelius, during the compositional process, referred to as "symphonies". First, in 1891, Sibelius wrote the Overture in E major (JS 145) and Scène de ballet (JS 163), which he had intended as the initial two movements of a symphony before abandoning his plan. Second, in 1891 and early 1892, Sibelius continually labeled Kullervo a "symphony" ("symfoni") in letters to Aino Järnefelt, Kajanus, and Wegelius, before settling on "symphonic poem" ("symfonisk dikt") for the April premiere—a title that newspaper advertisements and program shared. Sibelius likely "shrank" from the former classification due both to Kullervo programmatic nature, as well as its deployment of a hybrid structure in which a "quasi operatic scena" essentially 'interrupts' an up to that point 'normal' work for orchestra. Nevertheless, in retirement while reflecting on his career, Sibelius returned to describing Kullervo as a symphony. For instance, in 1945 the City of Loviisa requested Sibelius's blessing for a plaque in his honor that included in its description "[here] Jean Sibelius composed his Kullervo Suite". On 27 February, Sibelius sent the following correction: "Kullervo symphony (not suite)" (emphasis and underlining in the original). Presumably, had he still considered the work a symphonic poem, he could have written so. Also, later in life, Sibelius conceded that in fact he had written nine symphonies, Kullervo and the Lemminkäinen Suite (Op. 22) inclusive. The symphonic poem appellation has struck many commentators as ill fitting; an early example is that, after examining the score in 1915, Furuhjelm re conceptualized Kullervo as an "epic drama" in two acts (Movements III and V), with two preludes (I and II) and an intermezzo (IV). More commonly, however, scholars have categorized Kullervo as a choral symphony, a descendant of Beethoven's Ninth (1824), Berlioz's Roméo et Juliette (1839), and Liszt's Dante (1856) and Faust (1857), as well as a contemporary of Mahler's Resurrection Symphony (1894). This perspective emphasizes the internal cohesion of the work and its faithfulness to, rather than deviation from, established symphonic practice. As Tawaststjerna has argued:

Сонымен қатар, Лейтонның пікірінше, Кулервода Сибелиус "қалыпты классикалық симфония шегінен тыс тұжырымдамаларды қабылдаса да" (мысалы, III бөлімі), симфониялық процестің ерекшелігі болып табылатын "органикалық тәсілдерді" құрбан етпейді. Госс Кулервоның толық басылымының алғы сөзінде: "Композитордың музыка туралы көптеген және нақты айтқан сөздері, сондай-ақ оның ерекше құрылымдық ерекшеліктері Кулерво Сибелиустің алғашқы ірі симфониялық туындысы ғана емес екендігіне күмән қалдырмайды: бұл оның алғашқы симфониясы", немесе Breitkopf & Härtel жарнамалағандай, де-факто "No. 0" симфониясы.