Сибелиус: Саға (En saga)

Кіріспе

Жан Сибелиусдің тондық поэмасы "En saga" (фин тілінде: "Satu"; кейде ағылшын тіліне «Ертегі», «Сага» немесе «Аңыз» деп аударылады), Op. 9 – фин композиторы Жан Сибелиус 1891-1892 жылдары оркестр үшін жазған, бір бөлімді тондық поэма. Бұл туынды бастапқыда флейта, кларнет және скрипкалық квартет үшін септет немесе октет ретінде жазылған, бірақ кейін оркестрлік тондық поэмаға айналды. Алғаш рет 1893 жылдың 16 ақпанында Хельсинкиде Сибелиус Хельсинки оркестрлік қауымдастығын басқарып орындады. Он жыл өткен соң, 1902 жылы Сибелиус Ферруччо Бусонидің Берлинде осы туындыны орындауға шақыруына жауап ретінде "En saga" туындысын қайта жөндеді. Осылайша, ол "Лемминкяйнен сюитасы" (Op. 22), скрипкалық концерт (Op. 47), "Океанидтер" (Op. 73) және Бесінші симфония (Op. 82) сияқты өзінің ең көп өңделген туындыларының біріне айналды. Роберт Каянус 2 қарашада Хельсинкиде қайта жөнделген нұсқасын орындағаннан кейін екі апта өткен соң Берлинде өткен концерт Сибелиуске көптен күткен неміс табысын әкелді. "En saga" ешқандай бағдарламаға немесе әдеби көзіне ие емес. Дегенмен, музыканың құштарлықты, әсерлі мінезі көптеген тыңдаушыларды өз интерпретацияларын ұсынуға ынталандырды, олардың ішінде фантастикалық пейзаж (фин суретшісі Аксели Галлен-Каллеланың туындылары сияқты), аң ауы, жыршының әңгімелеуі және фин халқының мәні болды. Сибелиус бағдарламаны атаудан әрдайым бас тартты, бірақ 1930 жылдары, егер біреу шабыт іздесе, тондық поэманың табиғаты Финляндияның ұлттық эпосы "Калевалаға" емес, Исландияның "Эддаларына" байланысты екенін мойындады. Алайда, 1940 жылдары Сибелиус бұрынғы ұстанымына оралып, туындыны "белгілі бір көңіл күйін білдіру" деп сипаттады, ол "барлық әдеби интерпретациялар мүлдем жат" болатын белгісіз, "ауыр" автобиографиялық компонентке ие. Сыншылар "En saga" туындысын "таңғажайып күш пен түпнұсқалыққа" ие шедевр деп бағалады, ол стильдік тұрғыдан Сибелиус өзінің "музыкалық примитивизмінің ерекше брендін" көрсетеді. Сонымен қатар, тондық поэманың қайта жөнделген нұсқасы, әдетте, оның алдыңғы, жастық шақтағы шикілігіне қарағанда, жоғары шеберлікпен жасалған деп сипатталады. Туындының бастапқы нұсқасының алғашқы (және қазірге дейін жалғыз) жазбасы 1995 жылы Осмо Вянскя мен Лахти симфониялық оркестрі тарапынан жасалды. Туындының соңғы нұсқасының орташа орындалуы шамамен 18 минутқа созылады, бұл алдыңғы нұсқаға қарағанда 4 минутқа кем.

Tone poem by Jean Sibelius

En saga (in Finnish: Satu; occasionally translated to English as, variously, A Fairy Tale, A Saga, or A Legend), Op. 9, is a single movement tone poem for orchestra written from 1891 to 1892 by the Finnish composer Jean Sibelius. The piece, which likely began as a septet or octet for flute, clarinet, and string ensemble before evolving into an orchestral tone poem, premiered on 16 February 1893 in Helsinki with Sibelius conducting the Helsinki Orchestral Association. A decade later in 1902, Sibelius substantially revised En saga in response to an invitation from Ferruccio Busoni to conduct the piece in Berlin. It thus stands alongside The Lemminkäinen Suite (Op. 22), the Violin Concerto (Op. 47), The Oceanides (Op. 73), and the Fifth Symphony (Op. 82) as one of the most overhauled works in his œuvre. The Berlin concert, which occurred a fortnight after Robert Kajanus had premiered the revised version in Helsinki on 2 November, finally brought Sibelius the German breakthrough he had long desired. En saga is without program or literary source. Nevertheless, the adventurous, evocative character of the music has encouraged many listeners to offer their own interpretations, among them a fantasy landscape (such as that by the Finnish painter Akseli Gallen Kallela), a hunting expedition, a bard's storytelling, and the essence of Finnish people. Sibelius routinely declined to state a program, although in the 1930s, he conceded that, if one must find an inspiration, the tone poem owed its nature not to The Kalevala, the national epic of Finland, but rather to Iceland's Eddas. By the 1940s, however, Sibelius had reverted to his previous position, describing the work instead as "the expression of a certain state of mind"—one with an unspecified, "painful" autobiographical component—for which "all literary interpretations [were therefore] totally alien". Critics have largely praised En saga as a masterpiece of "astonishing power and originality" that, stylistically, exhibits Sibelius's "personal brand of musical primitivism". Moreover, the revised version of the tone poem is often described as being of superior craftsmanship relative to the youthful rawness of its predecessor. The first (and to date only) recording of the original version was made in 1995 by Osmo Vänskä and the Lahti Symphony Orchestra. A typical performance of the final version of the piece lasts about 18 minutes, some 4 minutes fewer than its predecessor.

Құрамы

En saga шығармасының шығу тегі біршама белгісіз болғанымен, En saga болып қалыптасқан материал флейта, кларнет және скрипкалық ансамбль үшін септет немесе октет ретінде басталып, кейіннен композитор 1890-91 жылдары қолға алған, сол кезде ол Роберт Фукс пен Карл Голдмарктан Венада оқыған студент болған. (Дегенмен, бұл камералық шығарма ешқашан табылған жоқ.) 1891 жылы «Куллерво» хорлық симфониясының сәттілігінен кейін, Хельсинки оркестрлік қауымдастығының негізін қалаушы және бас дирижері Роберт Каянус Сибелиустен «көпшілікке түсінікті стильде», бірақ «жалпы жұрттың қабылдау және түсіну қабілетіне тым ауыр салмайтын» таза оркестрлік шығарма сұрады; 1930 жылдары Сибелиус өзінің өмірбаянына жазған Карл Экманға, осы шақырудың нәтижесі оркестрлік тон-поэма En saga болғанын айтты. Бірақ, өмірінің кейінгі жылдарында Сибелиус Каянусқа тиетін ықпалды жоққа шығарып, 1950 жылдары екінші өмірбаяны Эрик Рингбомға En saga шын мәнінде Каянус ұсынғаннан тумағанын мәлімдеді: «Одан ештеңе шықпады. Оның орнына, мен бұрын басталған оркестрлік жұмысымды аяқтадым және оған En saga деген ат бердім. Мен оның «қысқа да-капо» шығармасын жазу туралы өтінішін орындамадым». Сибелиус Экман мен Рингбомға берген мәлімдемелерінің үйлесімсіздігі, бәлкім, композитор соңғысының қайтысынан кейін ондаған жылдар өткен соң, дос-жауының ықпалын азайтуға тырысқандығының немесе En saga өзінің басқа шығармаларына қарағанда маңыздырақ емес деген пікірді жоюға ұмтылғандығының белгісі болуы мүмкін. En saga-ның 1892 жылғы түпнұсқа қолжазбасы сақталмаған, бірақ қолжазба мен оркестрлік партиялардың толық жиынтығы Хельсинки филармониясының қорында сақтаулы. Бұл құжаттарды кім көшіргені белгісіз; сақталған шот-фактуралар Сибелиус әдетте қолданған екі көшірмеші, Август Остерберг пен Эрнст Рёллигтің 1895 жылдың шілдесінде және 1898 жылдың желтоқсанында әрқайсысы ноталарды көшіргенін көрсетеді, бірақ сақталған қолжазба мен оркестрлік партиялардың ешқайсысы екі адамның қолымен жазылмаған. Көп болжам бойынша, құжаттар 1901 жылы Ригадағы концерттік турнесі кезінде тон-поэманың түпнұсқа нұсқасын орындаған дирижер Георг Шневойт үшін белгісіз көшірмеші жасаған болуы мүмкін.

Although the creative origins of En saga remain somewhat uncertain, it appears as though the material that would become En saga may have begun as, and thus evolved from, a septet or octet for flute, clarinet, and string ensemble that the composer had begun in 1890–91, during which time he was a student in Vienna under Robert Fuchs and Karl Goldmark. (This chamber piece, however, has never been found.) Following the success of the choral symphony Kullervo in 1891, Robert Kajanus, founder and chief conductor of the Helsinki Orchestral Association, requested from Sibelius a purely orchestral piece, albeit one "in a more popular style" that would not make "too great demands on [the general public's] powers of concentration and comprehension"; in the 1930s, Sibelius told his biographer, Karl Ekman, that the result of this invitation was the orchestral tone poem En saga. Later in life, however, Sibelius dismissed Kajanus's influence, telling a second biographer, Eric Ringbom, in the 1950s that En saga actually had not been the result of Kajanus's offer: " Nothing came of it. Instead I completed the orchestral work I had already started and to which I gave the name En saga I did not comply with his request to write 'a short Da capo piece'". That Sibelius's statements to Ekman and to Ringbom are inconsistent is, perhaps, a sign either that Sibelius wished to downplay the influence of his on again off again friend/rival decades after the latter's death (Kajanus had died in 1933) or that he was eager to dispel any notion that En saga was of less seriousness than his other compositions. The autograph manuscript of the original 1892 version of En saga does not survive, although a manuscript and complete set of orchestral parts are preserved in the Helsinki Philharmonic Orchestra collection. The copyist for these documents remains unknown; although surviving invoices indicate that two copyists Sibelius typically employed, August Österberg and Ernst Röllig, each copied the score, in July 1895 and December 1898, respectively, neither the surviving manuscript nor the orchestral parts are in the hand of either man. Most likely the documents were produced in 1901 by an unidentified copyist for the conductor Georg Schnéevoigt, who conducted the original version of the tone poem during his concert tour of Riga.

Қайта қарау

1902 жылы итальяндық композитор, дирижер және пианист Ферруччо Бусони Берлин филармониясымен бірге Филармонияның Бетховен залында (Бетховен залы) концерттер сериясын бастады (1902 жылдан 1909 жылға дейін барлығы 12 концерт өтті). Бусонидің өмірбаясын жазған Делла Кулингтің сөзіне сәйкес, концерттер бастапқыда-ақ дау тудырды: Бусонидің жаңа, заманауи (көбінесе неміс және австриялық емес) музыканы танымал қаладағы жергілікті таланттарға деген құрметпен әйгілі болған қалада орындау туралы шешімі Берлинде Бусониді «ерекше» адам деп есептеуге себеп болды. Маусым айында Бусони өзінің көп жылдық досы Сибелиусты қараша айының басында «En saga» шығармасын дирижерлеуге шақырды (сондай-ақ, оған екінші симфонияны және «Wood Nymph» тондық поэмасын қолдануды ұсынды): Сибелиус жақында аяқталған «Оттың пайда болуы» кантатасы сияқты хорлық шығармамен жауап берген болуы мүмкін, себебі Бусони кейін «Өкінішке орай, мен әншілердің белгісіздігі мен ыңғайсыздығына бойын жіберуге мүмкін емеспін. Сондықтан, біз «таза» оркестрмен шектеліп қалғанымыз жөн» деді. Сибелиус қазан айына дейін екінші симфония мен «En saga» арасында шешім қабылдамай келсе де, ақырында қайта жөнделген тондық поэманы таңдады. Сибелиус «En saga»ны қайта жөндеу туралы шешімді Тварминнеде (Ханко) жазғы демалыс кезінде қабылдады, бұл туралы 28 шілдеде Сибелиустің досы және демеушісі Аксель Карпелан композиторды Тварминнеде кездескеннен кейін оның туысына жазған хатында айтылған. Дегенмен, кешігу болды: Сибелиус қолжазбаны Тварминнеге (кем дегенде) 24 қыркүйекке дейін алмады. Қараша айының мерзіміне дейін қалған уақытта Сибелиус қайта жөндеуді бір айдың ішінде аяқтауға асықты, және уақытты үнемдеу үшін, ол көп өзгеріс қажет етпеген түпнұсқа қолжазбадан беттерді қайта пайдаланған болуы мүмкін. Виклундтің сөзіне сәйкес, осы техниканың арқасында түпнұсқа нұсқаның қолжазбасы сақталмаған болуы мүмкін.

Өнер көрсетулер

Тональды поэманың түпнұсқасы 1893 жылғы 16 ақпанда Хельсинки университетінің салтанатты залында Сибелиус дирижерлік еткен Хельсинки оркестрлік қауымдастығымен алғаш рет орындалды; концерт бағдарламасына Эдвард Григтің «Пир Гинт» II сюитасы, Роберт Шуманның «Манфред» шығармалары, сондай-ақ түрлі композиторлардың әндері де кірді, олардың барлығын Каянус дирижерлік етті. Жоғарыда айтылғандай, Каянус және Шневойт En saga-ны әртүрлі келесі концерттік турларға қосты.

Неміс жетістігі

Сибелиус «Эн саганы» Бусони концерті үшін қайта жұмыслағанмен, тондық поэманың жаңартылған нұсқасының тұңғыш орындалуы 1902 жылғы 2 қарашада Берлинде емес, Хельсинкиде өтті. Хельсинки фин сыншылары «Эн саганы» мақтағанмен, концертті Берлиндегі маңызды тұсаукесерге дейінгі жалған репетиция деп санады. Берлиндегі концерт Сибелиус үшін маңызды оқиға болды: ол шетелде дирижерлік еткен екінші рет еді, сонымен қатар өзінің өнерін Орталық Еуропаның сарапшы көрермендеріне жеке таныстыру мүмкіндігіне ие болды. Фин сыншылары «Эн саганың» шетелде орындалуға лайықты екенін жазған арқылы Сибелиуске қолдау көрсетті, ал фин баспасөздері алдағы концертті жаппай насихаттады. Бірнеше күннен кейін жағдай одан да анық болды: Берлин сыншылары 8 қарашада Бусонидің алғашқы концертін сынап-жарды, оның бағдарламасына Эдвард Эльгардың «Геронтий арманы», Камиль Сен-Санстың «Барбары» операсының увертюрасы және Кристиан Синдингтің «Шешімсіз Рондосы» енді. Осы ортада Сибелиус 15 қарашада Бусонидің бағдарламасында екінші орын алды, онда Фредерик Делиустың «Париж» оркестрлік түнгі этюді, Теофил Изаидің фортепиано концерті және Одон Михаловичтің «Панның өлімі» балладасы («Менің бәсекелестерім», Сибелиус оларды 12-13 қарашадағы әйелі Айноға жолдаған хатында атады) орындалды. Сибелиус үнемі стресске ұшырады: Германияға сапар кезінде оркестрлік партияларды түзетумен айналысты, олардың көпшілігінде қателер болды; келгеннен кейін бағдарламада екінші орынға қойылғанына ашуланды және уәделенген репетициялардың екеуі де 13 қарашаға белгіленгеніне ренжіді. Дегенмен, репетициялар жақсы өтті және музыканттар тондық поэмаға жағымды реакция білдірді: Сибелиус Айноға: «Бұл өте әдемі, тіпті Бусони мені құшақтады» деді. Алайда, Берлин сыншыларының екінші концертке реакциясы жаулы болды. «Allgemeine Musik Zeitung» газетінің Отто Лессманны қойылымды «азапты» деп сипаттап, «егер өнердегі қадамдар осындай туындылармен көрсетілсе, муза басын иер еді», – деді. Ал Рудольф Бак «Berliner Neueste Nachrichten» газетінде: «Екінші концерттің толық сәтсіздікке ұшырауынан кейін, 1903 жылдың күзінде осы оркестрлік концерттердің жалғасатыны туралы хабарлау құдайға қарсы келуден кем емес» деп мәлімдеді. Дегенмен, Сибелиус көп зардап шекпеген сияқты көрінеді; шын мәнінде, басым пікір бойынша, «Эн сага» бағдарламадағы «бірден-бір құнды туынды» болды. Концерттен кейін жарияланған оң пікірлер Сибелиустің көңілін көтерді. Концерттен кейін сенімді Сибелиус әйеліне өзінің өнері мен дирижерлік шеберлігінің сапасы туралы айтты.

Although Sibelius had overhauled En saga expressly for the Busoni concert, the premiere of the revised version of the tone poem fell not to Berlin but to Helsinki on 2 November 1902, with Kajanus conducting the Helsinki Philharmonic Society; the program also included Svendsen's Second Symphony and Bruch's Violin Concerto No. 1. While Finnish critics praised En saga, there was a palpable sense the Helsinki concert was merely a dress rehearsal for the big Berlin unveiling. The Berlin concert was indeed an important event for Sibelius: not only would it mark just the second time he had conducted abroad, but it would also give him the opportunity to present personally his art to a discerning Central European audience. Finnish critics sought to buoy Sibelius by writing that, in their opinion, En saga was worthy of performance abroad, while the Finnish newspapers promoted the forthcoming concert heavily. A few days later, the stakes became even clearer: the Berlin critics savaged the first of Busoni's concerts on 8 November, the program of which included selections from Edward Elgar's The Dream of Gerontius, the Overture to Camille Saint Saëns's opera Les Barbares, and Christian Sinding's Rondo Infinito. This was the environment into which Sibelius stepped as second on Busoni's 15 November program, which also included Frederick Delius's orchestral nocturne Paris, Théophile Ysaÿe's Piano Concerto, and Ödön Mihalovich's ballad The Death of Pan ("my fellow competitors", as Sibelius referred to them in a 12–13 November letter to his wife, Aino). Sibelius was under constant stress: during the journey to Germany, he labored over the orchestral parts, many of which contained copy errors; upon arrival, he fumed over being second on the program and was annoyed that the promised rehearsals had both been scheduled for 13 November. Nevertheless, the rehearsals went well and the players reacted favorably to the tone poem: as Sibelius told Aino, "It is so beautiful Busoni even embraced me". The Berlin critics' reaction to the second concert, however, was hostile. Otto Lessmann of Allgemeine Musik Zeitung described the performance as "painful", noting acerbically, "If steps forward in art should be illustrated in such works, the muse would viel her head"; while, Rudolph Buck opined in Berliner Neueste Nachrichten, "After the complete fiasco of the second concert, the announcement that these orchestral concerts would be continued in the autumn of 1903 sounded little short of blasphemous". Nonetheless, it appears as though Sibelius emerged more or less unscathed; indeed, the consensus opinion was that En saga was "the only valuable work" on the program. The positive reviews in the wake of the concert clearly lifted Sibelius's spirits. Following the concert, a confident Sibelius recounted for his wife the quality of both his art and his conducting:

Тавастстьерна атап өткендей, «Эн сага» арқасында Германияда Сибелиус үшін «мұз еріді», ол ұзақ уақыт күткен табысқа қол жеткізді. Сибелиус Бусонидің қонағы ретінде «молшылықпен» өткен кешкі асқа қатысты.

Септетке арналған аранжировка

En saga туындысының шығармашылық тамыры әлі толық анықталған жоқ, бірақ Сибелиус Экман мен Фурухельмге берген сұхбаттарында композитордың 1890-91 жылдары бастаған септет немесе октет эскиздерінен дамыған болуы мүмкін екенін айтқан. Дегенмен, бүгінгі күнге дейін зерттеушілер En saga-ға дейінгі камералық туындыны толыққанды қолжазба түрінде немесе аяқталмаған эскиздер ретінде (егер мұндай шығарма болған болса) қайта жаңғыртуға қол жеткізе алмады. Солтүстік Иллинойс университетінің музыка мектебінің кларнет профессоры Грегори Барретт 2003 жылы флейта, кларнет, екі скрипка, альт, виолончель және контрабас үшін 1892 жылғы оркестрлік поэманы жаңадан өңдеп, осы (деген) «жоғалған камералық шедеврді» қайта жандандыруға тырысты. Барретттің септетін «қайта құру» деп сипаттаған заманауи мәліметтер дәл емес; 1890-91 жылдардағы Сибелиус эскиздері сақталмағандықтан, Сибелиус өзінің камералық туындысының En saga-ның алғашқы оркестрлік нұсқасына және, тиісінше, Барретттің камералық өңдеуіне қаншалықты ұқсас болғанын білуге болмайды. Осы себепті Барретттің септеті 13 томдық BIS Complete Sibelius Edition-ға енгізілмеді, бұл 2007-11 жылдар аралығында Сибелиус жазған әрбір нотаны жазбаға түсіру мақсатымен жүзеге асырылған жоба. 2003 жылдың 14 маусымында Лахти симфониялық оркестрінің алты музыканты Барреттке (кларнет) қосылып, Венадағы Музиквериннің Брамссаалында (Брамс залы) септеттің тұңғыш рет орындалуын ұйымдастырды – бұл қала Сибелиус өзінің (жоғалған) En saga септетін/октетін жазғанын мәлімдеген еді. Австрия-Финляндия достық қоғамы осы шараны демеушілік етті, ал Финляндия елшілігі концерттен кейін қабылдау ұйымдастырды. Барретттің септеті алғаш рет 2008 жылдың мамыр айында Финляндияның Турку қаласындағы Сигин залында Турку ансамблімен жазылып, 2011 жылдың 12 шілдесінде Pilfink Records компаниясы арқылы жарық көрді. Көптеген сыншылар поэманың мыс аспаптары мен соққылы аспаптарының айқын жоқтығын атап өтті, бірақ орындаушылардың бірі, флейташы Илари Лехтинен, септет «туындының жекелеген ерекшеліктерін одан да жақын және жүрекке тигізетіндей» ете білгенін айтты. Стивен Риттер Fanfare журналына жазған мақаласында септетті «ерекше» деп бағалап, «көре білген тыңдаушылар Сибелиус туындыларымен байланысты оркестрлік сән-салтанат пен әсемдіктің барлық құлпыратын күйін сағынып қалады, бірақ Барретттің өңдеуі «көптеген мүмкіндіктер ұсынады және атмосферасын жоғалтпайды» деді. Карл Бауман American Record Guide журналына жазған мақаласында музыкалық материалдың «өңдеуге қарағанда оркестрлік нұсқасында жақсы орындалғанын» айтты.

The creative origins of En saga remain somewhat uncertain, although Sibelius's statements to Ekman and Furuhjelm indicate the piece may have evolved from sketches for a septet or octet the composer had begun in 1890–91. To date, however, researchers have been unable to recover the pre En saga chamber piece, either as a completed manuscript or unfinished sketches (again, if such a composition ever existed). Gregory Barrett, professor of clarinet at the Northern Illinois University School of Music, has nonetheless sought to reclaim this (purported) "lost chamber masterpiece", arranging in 2003 the original 1892 orchestral tone poem for flute, clarinet, two violins, viola, cello, and string bass. Contemporary accounts that describe the Barrett septet as a "reconstruction" are inaccurate; because Sibelius's 1890–91 sketches do not survive, there is no way to know how similar Sibelius's own chamber piece was to the first orchestral version of En saga and, by extension, to Barrett's chamber arrangement. It is for this reason that the Barrett septet is not included on the 13 volume BIS Complete Sibelius Edition, a 2007–11 project billed as having recorded every note Sibelius ever penned. On 14 June 2003, six musicians from the Lahti Symphony Orchestra joined Barrett (on clarinet) to premiere the septet at the Brahmssaal (Brahms Hall) of the Musikverein in Vienna, the city where Sibelius claimed to have composed his own (lost) pre En saga septet/octet; the Austrian Finnish Friendship Society sponsored the performance, while the Finnish Embassy hosted a reception after the concert. The Barrett septet was first recorded in May 2008 at the Sigyn Hall in Turku, Finland, by the Turku Ensemble and released on 12 July 2011 by Pilfink Records. Many reviews note the conspicuous absence of the tone poem's brass and percussion, although one of the performers, flautist Ilari Lehtinen, has argued the septet compensates by making "the intimate aspects of the work sound more personal and more heart rending". Writing for Fanfare, Steven Ritter has praised the septet as "remarkable", noting that although "acute listeners will miss the brass and all the pomp and beauty of orchestral majesty that we associate with Sibelius", Barrett's arrangement "has much to offer and loses little atmosphere". Carl Bauman, writing for the American Record Guide, on the other hand, has argued the musical material "doesn’t fare nearly as well here as it does in its orchestration".

Дискография

En saga - Сибелиус туындыларының жиі жазылатын дыбыстық поэмаларының бірі, бірақ ол «Туонеланың аққуы» және «Финляндия» сияқты әйгілі туындылардан кейін қалады. Алғашқы жазба 1938 жылы сэр Томас Бичемнің дирижерлігімен Лондон симфониялық оркестрімен жасалды. Бүгінгі күнге дейін 1892 жылғы түпнұсқа нұсқасының (22:23) жалғыз жазбасы – Осмо Вянскя мен Лахти симфониялық оркестрі BIS лейблімен (BIS CD 800); ол 1995 жылдың мамырында жазылған және Бесінші симфонияның 1915 жылғы түпнұсқа нұсқасымен бірге альбомда жарияланды. Альбомның тұсаукесері үлкен құрметке ие болды. Gramophone журналының Джеймс Маккарти жазбаны көзқарасты өзгертетін деп сипаттады, шығармалардың бастапқы нұсқалары «салыстыру үшін қызықты материал» ұсынғанын және «жасалып жатқан екі таныс шедеврге көрініс» беретінін атап өтті. «Американдық жазбалар нұсқаулығында» жазған Курт Мозес де жазбаны «композитордың шығармашылық процесіне сирек түсінік» беретіні үшін мақтады, бірақ «Сибелиус әуеленушілері оны ұнатады [,] бірақ бұл әркім үшін «міндетті түрде сатып алу керек» емес [және] бұл туындылардың соңғы нұсқаларын алмастырмайды» деп ескертті.

En saga is one of Sibelius's more commonly recorded tone poems, although it trails more famous compositions such as The Swan of Tuonela and Finlandia. The first recording was made in 1938 with Sir Thomas Beecham conducting the London Symphony Orchestra. To date, the only recording of the original 1892 version (22:23) is by Osmo Vänskä and the Lahti Symphony Orchestra under the BIS label (BIS CD 800); it was recorded in May 1995 and appears on the album with the original 1915 version of the Fifth Symphony. The album premiered to considerable acclaim. Gramophone's James McCarthy characterized the record as perspective changing, noting that the original versions of the pieces provided "fascinating material for comparison" and allowed "a glimpse of two familiar masterpieces in the making". Kurt Moses, writing in the American Record Guide, similarly commended the record for providing "rare insight into a composer's creative process", but cautioned that "while Sibelius enthusiasts will love it [,] this is not a 'must buy' for everyone [and] is not a substitute for the final versions of these works". Conductor Orchestra Year Duration Available on Vladimir Ashkenazy Philharmonia Orchestra 1981 19:27 Decca (000121902) William Boughton Royal Philharmonic Orchestra 1990 19:17 Nimbus (7716) Sergiu Comissiona Helsinki Philharmonic Orchestra 1991 20:27 Ondine (ODE767) Andrew Davis Royal Stockholm Philharmonic Orchestra 1996 17:31 Apex (7406202) Mikko Franck Swedish Radio Symphony Orchestra 1999 19:46 Ondine (ODE953) Wilhelm Furtwängler Berlin Philharmonic 1943 20:31 Deutsche Grammophon (471294) Wilhelm Furtwängler Vienna Philharmonic 1950 20:29 Music and Arts (CD 799) Yoel Levi Atlanta Symphony Orchestra 1992 17:47 Telarc (80320) Adrian Leaper Slovak Philharmonic 1989 17:27 Naxos (8.550200) Herbert von Karajan Berlin Philharmonic 1976 18:24 Warner Classics (633619) Lorin Maazel Pittsburgh Symphony Orchestra 1992 17:08 Sony (87882) Alexander Gibson Royal Scottish National Orchestra 1977 18:08 Chandos (CHAN8395) Alexander Gibson Royal Philharmonic Orchestra 17:00 Collins Classics (CC 1093) Tuomas Ollila Hannikainen Tampere Philharmonic Orchestra 1995 18:09 Ondine (ODE871) Petri Sakari Iceland Symphony Orchestra 2000 18:54 Naxos (8.555299) Esa Pekka Salonen Los Angeles Philharmonic 1991 17:26 Sony (48067) Malcolm Sargent Vienna Philharmonic 1961 18:29 Warner Classics (2564 634121) Ole Schmidt Royal Philharmonic Orchestra 1996 17:51 Regis (1216) Horst Stein Suisse Romande Orchestra 1971 16:12 Decca (417 697 2) Arturo Toscanini NBC Symphony Orchestra 1952 18:03 Music & Arts Programs of America (4755) Osmo Vänskä Lahti Symphony Orchestra 2000 18:03 BIS (BIS CD 1225) Vassily Sinaisky Moscow Philharmonic Orchestra 1991 17:49 Brilliant Classics (BC9212) Kurt Sanderling Berlin Symphony Orchestra 1970 19:54 Brilliant Classics (BC9267) Eugene Ormandy Philadelphia Orchestra 1975 RCA Red Seal (38123) Eugene Ormandy Philadelphia Orchestra 1963 16:55 Sony Essential Classics (48271) Eugene Ormandy Philadelphia Orchestra 1955 15:47 Pristine (PASC 205) Neeme Järvi Gothenburg Symphony Orchestra 1992 17:52 Deutsche Grammophon (000459702) Neeme Järvi Gothenburg Symphony Orchestra 1985 18:35 BIS (BIS CD 295) Colin Davis London Symphony Orchestra 1994 18:48 RCA Red Seal (82876557062) Colin Davis Dresden Staatskapelle 2003 19:22 Profil (PH05049) Colin Davis Boston Symphony Orchestra 1980 17:49 Philips Eloquence (47628172) Leif Segerstam Danish National Radio Symphony Orchestra 1991 19:37 Chandos (CHAN8965) Paavo Berglund Bournemouth Symphony Orchestra 1974 19:03 Warner Classics (0094639768950) Antal Doráti London Symphony Orchestra 1969 18:48 EMI Classics (724358578522) Vladimir Fedoseyev Tchaikovsky Symphony Orchestra 1998 19:42 Relief (CR991052) Adrian Boult London Philharmonic Orchestra 1956 17:36 Omega Classics (OCD1027) Anthony Collins Royal Philharmonic Orchestra 1957 Beulah (5PD8) Thomas Beecham London Philharmonic Orchestra 1938 17:32 Naxos Historical (8.110867) Jukka Pekka Saraste Finnish Radio Symphony Orchestra 1987 18:05 RCA Red Seal (74321886852) Eduard van Beinum Royal Concertgebouw Orchestra 1952 19:14 Decca Eloquence (4229487) Santtu Matias Rouvali Gothenburg Symphony Orchestra 2018 19:00 Alpha 440

Дирижер Оркестр Жыл Ұзақтығы Қайда қолжетімді
Владимир Ашкенази Philharmonia Orchestra 1981 19:27 Decca (000121902)
Уильям Бутон Royal Philharmonic Orchestra 1990 19:17 Nimbus (7716)
Серджиу Комиссиона Хельсинки филармониялық оркестрі 1991 20:27 Ondine (ODE767)
Эндрю Дэвис Royal Stockholm Philharmonic Orchestra 1996 17:31 Apex (7406202)
Микко Франк Swedish Radio Symphony Orchestra 1999 19:46 Ondine (ODE953)
Вильгельм Фуртвенглер Берлин филармониясы 1943 20:31 Deutsche Grammophon (471294)
Вильгельм Фуртвенглер Вена филармониясы 1950 20:29 Music and Arts (CD 799)
Йоэль Леви Атланта симфониялық оркестрі 1992 17:47 Telarc (80320)
Эдриан Липер Словак филармониясы 1989 17:27 Naxos (8.550200)
Герберт фон Караян Берлин филармониясы 1976 18:24 Warner Classics (633619)
Лорин Маазел Питтсбург симфониялық оркестрі 1992 17:08 Sony (87882)
Александр Гибсон Royal Scottish National Orchestra 1977 18:08 Chandos (CHAN8395)
Александр Гибсон Royal Philharmonic Orchestra 17:00 Collins Classics (CC 1093)
Туомас Оллила Ханникайнен Тампере филармониялық оркестрі 1995 18:09 Ondine (ODE871)
Петри Сакари Исландия симфониялық оркестрі 2000 18:54 Naxos (8.555299)
Эса Пекка Салонен Лос-Анджелес филармониясы 1991 17:26 Sony (48067)
Малкольм Сарджент Вена филармониясы 1961 18:29 Warner Classics (2564 634121)
Оле Шмидт Royal Philharmonic Orchestra 1996 17:51 Regis (1216)
Хорст Штайн Suisse Romande Orchestra 1971 16:12 Decca (417 697 2)
Артуро Тосканини NBC симфониялық оркестрі 1952 18:03 Music & Arts Programs of America (4755)
Осмо Вянскя Лахти симфониялық оркестрі 2000 18:03 BIS (BIS CD 1225)
Вассилий Синайский Мәскеу филармониялық оркестрі 1991 17:49 Brilliant Classics (BC9212)
Курт Зандерлинг Берлин симфониялық оркестрі 1970 19:54 Brilliant Classics (BC9267)
Юджин Орманди Филадельфия оркестрі 1975 RCA Red Seal (38123)
Юджин Орманди Филадельфия оркестрі 1963 16:55 Sony Essential Classics (48271)
Юджин Орманди Филадельфия оркестрі 1955 15:47 Pristine (PASC 205)
Нееме Ярви Гетеборг симфониялық оркестрі 1992 17:52 Deutsche Grammophon (000459702)
Нееме Ярви Гетеборг симфониялық оркестрі 1985 18:35 BIS (BIS CD 295)
Колин Дэвис Лондон симфониялық оркестрі 1994 18:48 RCA Red Seal (82876557062)
Колин Дэвис Дрезден Staatskapelle 2003 19:22 Profil (PH05049)
Колин Дэвис Бостон симфониялық оркестрі 1980 17:49 Philips Eloquence (47628172)
Лейф Сегерстам Дания ұлттық радио симфониялық оркестрі 1991 19:37 Chandos (CHAN8965)
Пааво Берглунд Бурнемут симфониялық оркестрі 1974 19:03 Warner Classics (0094639768950)
Анталь Дорати Лондон симфониялық оркестрі 1969 18:48 EMI Classics (724358578522)
Владимир Федосеев Чайковский симфониялық оркестрі 1998 19:42 Relief (CR991052)
Эдриан Булт Лондон филармониялық оркестрі 1956 17:36 Omega Classics (OCD1027)
Энтони Коллинз Royal Philharmonic Orchestra 1957 Beulah (5PD8)
Томас Бичем Лондон филармониялық оркестрі 1938 17:32 Naxos Historical (8.110867)
Юкка Пекка Сарасте Финляндия радио симфониялық оркестрі 1987 18:05 RCA Red Seal (74321886852)
Эдуард ван Бейнум Royal Concertgebouw Orchestra 1952 19:14 Decca Eloquence (4229487)
Санту Матиас Рували Гетеборг симфониялық оркестрі 2018 19:00 Alpha 440