Кіріспе

Румыниядағы Чинари ауылы, венгр тілінде Вárхеги деп аталады. Касл төбесі (Вárхеги) – Будапешттің 1-ші ауданындағы төбе. Географиялық тұрғыдан, ол Буда тауларымен және Роза төбесімен (Розадомб) байланысты. Буда қамалының төбесінде, қамалдық аудан (Вárнегид) орналасқан, оның төңірегінде көптеген ескерткіштер бар. Бұл аймақ елорданың ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады және оған автобуспен немесе фуникулердің (Budavári sikló) вагондарымен жетуге болады.

Өмірбаян

Тау Дунай өзенінің оң жағалауында, Буда тауларының бір бөлігі ретінде, Геллерт және Роза тауларының арасында орналасқан. Оның ұзындығы шамамен алғанда, ені болса шамамен . Оған өзен жағынан фуникулермен, ал қала орталығынан автобуспен жетуге болады. Тау негізінен Буда мергелінен тұрады. Плейстоцен дәуірінде эрозиядан қорғайтын қалың травертин қабаты шөгінді. Тұщы су бұлақтары Будай Вар үңгірінің қуыстарын қалыптастырды. Қамал ауданы (Варнегид) – ортағасырлық Буда патшалық қаласына сәйкес Буда қамалының қорғаныс қабырғалары мен бастиондарының ішінде орналасқан аймақ. Бұл Будапешттің ең көне бөлігі, ал ауданның ортасы Корольдік сарай мен Матфиас шіркеуі арасында жатыр.

Тарих

Венгрияның барлық патшалары қамалға немесе сарайға бір нәрсе қосты. Патша Бела IV 1247 және 1265 жылдар аралығында, 1242 жылы Венгрияға жасалған алғашқы моңғол шапқындарынан кейін, Касл төбесінде алғашқы бекіністі салдырды. Бела елді мекенді қоршап, қамал қабырғаларымен қоршады. Осы жерде венгрлер мен немістер саны көбейді және алғашқы патша сарайы салынды. XIV ғасырдың бірінші жартысында Карл I-нің ұлы Степанның есімімен аталған Степан мұнарасы салынды. 1347 жылы Вишеградтан Будаға ордасын көшірген ханзада Степанның ағасы, кейін король Людовик I болды, және патша сарайының құрылысын және оның қорғау жүйесін бастады, ол екі ғасырға созылды. Людовик сарайлары Степан мұнарасының солтүстігінде орналасқан, ал оның сарайы Дунайға қарап тұрды. Рим императоры болған кезінде Зигмунд сарайды кеңейтіп, бекіністерін нығайтты. Жаңа сарайдың (венгр тілінде: Friss palota) құрылысы 1410 жылдары басталды және 1420 жылдары көбінесе аяқталды, бірақ Зигмундтың 1437 жылы қайтыс болғанға дейін кейбір шағын жұмыстар жалғасты. 1458 жылы Матиас Корвин ірі құрылыс жұмыстарының соңғы кезеңіне жетекшілік етті. Билік құрған жылдарының алғашқы онжылдығында ол готикалық сарайды және Корольдік шапельді, сондай-ақ сақталған Төменгі шіркеуді аяқтады. Матиас сарайының құрылысын оның ізбасары Владислав II жалғастырды. Осман билігі тұсында сарай құлдырап кетті. Ортағасырлық сарай 1686 жылы Буда одақтас христиан әскерлерімен басып алынғандағы үлкен қоршауда қирады. Османдықтарды қуғаннан кейін қамалдың қайта құрылысы басталды және келесі 150 жыл бойы жалғасты. Мария Терезияның тұсында венгр ақсүйектерінің өтініші бойынша құрылыс қарқыны үлғайды. 1867 жылғы Аустрия-Мажарстан келісімінен кейін Будада өкілді патша сарайының қажеттігі туды. 1881 жылы сарайды қайта құруға сәулетші Миклош Ибль шақырылды.