Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрайдорф (неміс тілінде "еркін ауыл"; Szabadfalu) – Венгрия Корольдігінің Банат аймағындағы Темес округіндегі ең алғашқы неміс қоныстарының бірі. 1920 жылы ол Румынияның құрамына кірді; 1950 жылдан бері Тимишоара қаласының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан ауданы болып табылады. Фрайдорф тарихи сәулетін, ескі Банат швабиялық үйлерін және көптеген жасыл кеңістіктерін сақтап келеді.
Freidorf (German for "free village"; Szabadfalu) was one of the first German settlements in Temes County in the Banat, Kingdom of Hungary. In 1920, it became part of Romania; since 1950 it is a district of the city of Timișoara, located on the southwest outskirts of the city. Freidorf maintains historic architecture, old Banat Swabian houses, and many green spaces.
Тарих
Бұл жерде 19 ғасырдың екінші жартысынан бері энеолиттік қоныстардың іздері табылды. Жақындағы зерттеулер оларды Тисаполгар және Баден мәдениеттеріне, сондай-ақ Котофени мәдениетінің ықпалына жатқызды. Венгр тарихшысы Цсанки Дезсөнің сөзіне қарағанда, орта ғасырларда осы жерде тағы бір ауыл болған, ол 1369 жылы алғаш рет Забадфалуа деп аталады, ол Дельвидек аймағынан Некса әулеті мен Белинцтен Бесанс әулеттеріне тиесілі болған.
Traces of Eneolithic habitation have been discovered here since the second half of the 19th century. More recent research has attributed them to the Tiszapolgár and Baden cultures with Coțofeni influences. According to Hungarian historian Csánki Dezső, there would have been another village here in the Middle Ages, first mentioned as Zabadfalua in 1369, when it was in the possession of a certain Nexa family from Délvidék and the Bésáns of Belinț.
Неміс отарлауы
Қазіргі Фрайдорф бастапқыда 1723 жылы неміс қонысы ретінде құрылған, салықтан босатылғандықтан "Фрайдорф" ("неміс тілінде "еркін ауыл") деген атқа ие болды. Алғашқы қоныс аударушылар Эльзастан, сондай аталған Фрайдорф ауылынан келді. Олар мұнда шіркеу (1735), мектеп және жел тегершігін салды. Бастапқыда бұл графтың иелігіндегі шағын ауыл болды.
The current Freidorf was originally a German settlement, founded in 1723 and exempt from taxes, which gave it the name Freidorf ("free village" in German). The first settlers came from Alsace, from a village also called Freidorf. They built here a church (1735), a school and a windmill. Initially it was a rather small village, built on the estate of Count de,
1848 жылғы төңкеріс
Фрайдорф 1848-1849 жылдардағы Венгрия революциясында да маңызды рөл атқарды. Тимишоара қаласы венгр әскерлерімен қоршауға алынды, бірақ оның әскери басшылығы Австрия императорына адал болды. Венгрия армиясының басшысы Йозеф Бем Фрайдорфқа лагерь құрды. Ол пасторлық үйге орналасты, ал оның көмекшілері ауылдың басқа үйлерінде тұрды. Олардың арасында венгр ұлттық ақыны, Сандор Петефи де болды, ол Тимишоара мен Фрайдорф арасындағы әскери лагерде майор шеніне көтерілді. 1889 жылы Сандор Петефиге арналған ескерткіш ашылды. Бүгінгі күні оның атымен аталатын саябақта жыл сайын 15 наурызда жүздеген венгрлер ескерткішке гүл шоқтарын қою үшін жиналады.
Freidorf also played an important role during the Hungarian Revolution (1848–1849). The city of Timișoara was besieged by Hungarian troops, but its military leadership remained loyal to the Austrian emperor. The leader of the Hungarian army, Józef Bem, set up camp in Freidorf. He settled in the parish house, while his aides stayed in other houses in the village. Among them was Hungarian national poet, Sándor Petőfi, who was promoted to major in the military camp between Timișoara and Freidorf. In 1889, a monument dedicated to Sándor Petőfi was unveiled. The park that exists today bears his name, and every year, on 15 March, hundreds of Hungarians gather to lay wreaths at the monument.
Демографиялық даму
1741 жылы Фрайдорфта 37 отбасы тұрды. Коммунистік кезеңде аймақта, Утвинге қарай, Қант фабрикасы, Мұнай фабрикасы және Комтимді қоса алғанда, ірі өнеркәсіптік платформа салынды, оның төңірегінде жұмысшыларға арналған бірнеше үйлер бой көтерді. Бұл жерде 1912 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан, сәулетші роның жобасымен салынған, сарқынды суларды тазарту қашырлауы орналасқан.
By 1741, 37 families lived in Freidorf. During the communist period, a large industrial platform was built in the area, towards Utvin, which included the Sugar Factory, the Oil Factory and Comtim, and around it several blocks for workers. Also here is the wastewater treatment plant, which was built according to the plans of architect ro and is still in operation today, since 1912.
Темір жол көлігі
Фрайдорфта темір жол көлігі бір ғасырдан астам уақыттан бері қолданылып келеді. Тимишоара – Модош темір жолы 1897 жылдың 31 шілдесінде ашылды. Ол кезде бұл жол өте маңызды болды, себебі ол Сербия Банатының ең ірі қаласы – Тимишоара мен Зреньянинді байланыстырды. Фрайдорфтың алғашқы вокзалы (1897 жылы, темір жолмен бірге пайдалануға берілген) және қазірге дейін сақталған, жаңа вокзалдан оңтүстік-батысқа қарай 340 метр қашықтықта орналасқан. Ол 1970 жылдары салынған. Қазіргі уақытта Фрайдорф арқылы өтетін темір жол – Тимишоара – Кручени темір жолы (CFR 926 желісі). Уақыт өте келе станцияның атауы саяси-тарихи жағдайға байланысты бірнеше рет өзгерген. Осылайша, желі ашылғанда станция Сабадфалу деп аталған (сол кездегі жергілікті ауылдың ресми атауы осы болған). Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Фрайдорф вокзалы 1921 және 1938 жылғы Румыния темір жолдарының карталарында Самбата станциясы деп көрсетілген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Фрейдорф деп аталды, кейіннен қазіргі атауы – Тимишоара-Запад деп өзгертілді.
Rail transport is over a century old in Freidorf. Timișoara–Modoș railway line was inaugurated on 31 July 1897. At that time, it was very important because it connected Timișoara and Zrenjanin, the largest city in Serbian Banat. The first station that Freidorf had (the one put into use in 1897, in the same year as the railway), and which still exists today, is located 340 m southwest of the new station and was built during the 1970s. Currently, the railway that passes through Freidorf is the Timișoara–Cruceni railway (CFR Line 926). Over time, the station has had several names, depending on the political historical context. Thus, at the time of the inauguration of the line, the station was called Szabadfalu (this being the official name of the locality at that time). In the interwar period, the station in Freidorf was called Sâmbăta Station, as appears in the Romanian Railways Maps of 1921 and 1938. After World War II, it was known as Freidorf; this name was later changed to the current form – Timișoara West.
Теңіз қатынасы
Фрайдорфтағы Бега каналының бөлімі туралы алғашқы мәлімет 1796 жылға дейін барады. Каналдың жағдайы Банат әскери бас қолбасшылығының бұйрығымен жүргізілген тексеруден кейін 1796 жылғы 20 қазанда Тимишоарада жазылған, понтондық капрал Франц Ульрихсбергердің баяндамасында сипатталған: "Темешвардан Фрайдорфқа дейін каналды толық жүкпен жүзуге болады. Фрайдорфтан Дойчсанкт-Михальға дейін толық жүктелген кемелер тек ішінара жүк түсірілген жағдайда ғана өте алады, себебі бірнеше жерде каналдың 86-ға дейін бөгеттері бар, осыдан су деңгейі төмендеген". Теңіз тасымалы, қазіргі уақытта нашар дамыған болса да, Бега каналында әлі де қолданылып келеді. Бұрын Банат қант фабрикасына арналған үлкен қызылша баржалары каналға келіп тұратын. Сондай-ақ, шаруалар Бега арқылы түрлі кемелермен ауылдардан Темішоараға жеміс-жидек пен көкөніс сатуға әкелінетін. Қазіргі уақытта Бега каналында жүргізіліп жатқан жұмыстар кеме қатынасын қайта ашуға бағытталған.
The first record of the Bega Canal section at Freidorf dates back to 1796. The condition of the canal is described by the pontoon corporal, Franz Ulrichsberger, in a report of 20 October 1796, written in Timișoara following an inspection carried out by order of the Banat General Military Command: "From Temeswar to Freidorf you can navigate the canal with full load. From Freidorf to Deutschsanktmichael, the fully loaded vessels cannot pass, only if they will be partially unloaded, the cause of the slightly lower water level being that in several places the canal has up to 86 embankments." Naval transport, although currently very poorly developed, is still practiced on the Bega Canal. In the past, heavy beet barges came to the canal for the Banat Sugar Factory. The peasants were also brought from the villages on the Bega by various ships to trade the fruits and vegetables in Timișoara. Currently, the works that were started at the Bega Canal, aim to reopen the navigation.
Жол көлігі
Автомобиль көлігі өте дамыған, Фрейдорф арқылы 526 аудандық жол өтеді, ол Тимишоараны Утвинмен және Сынмихайу Ромынмен байланыстырады, содан кейін Сербия шекарасына дейін жалғасады. Бұрын қоғамдық көлік 3-ші трамвай маршрутымен қамтамасыз етілген, ол 2009 жылдың қараша айында жойылды. Бүгінде Фрейдорфта E7 және E7b автобус бағыттары бар.
The car transport is very developed, Freidorf being crossed by the county road 526 that connects the Timișoara with Utvin and Sânmihaiu Român, then continuing to the border with Serbia. In the past, public transport was provided by tram line 3, which was dismantled in November 2009. Today, Freidorf has the E7 and E7b bus lines.
Фрейдорф индустриалды паркі
Фрейдорф индустриалды паркі 1999 жылы жергілікті кеңестің шешімімен құрылды. 63 гектарға жуық аумақты қамтитын парк жылдар бойы ContiTech, Kromberg & Schubert, ELBA, Smithfield сияқты компанияларды өз тартанына енгізді.
Freidorf Industrial Park was established in 1999 by a decision of the Local Council. Developed on a total area of 63 ha, the park has attracted over the years companies such as ContiTech, Kromberg & Schubert, ELBA, Smithfield, etc.