Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Демография
1990 жылдан бері қала халқының саны күрт өсті. Көптеген адамдар елорда Будапешттен шығып, Гёделлоға қоныстанды. Британдық фармацевтикалық компания GlaxoSmithKline 2006 жылдан бері қалада вакцина өндіретін зауытын пайдалануда. 2017 жылдан бастап американдық Itron компаниясының өз ғылыми-зерттеу және әзірлеу орталығы (ҒЗО) бар. Гёделлода венгрлік хош иіс және эфир майларын өндіруші FOOD BASE, венгрлік химиялық компания Chemico, итальяндық қан плазмасын таратушы Kedrion, американдық косметика компаниясы Avon және американдық көлік құралдарын өндіруші Caterpillar Inc. өндіріс орындары орналасқан.
The town's population has grown significantly since the 1990s. Many people move away from the capital city, Budapest, and settle in Gödöllő. The British pharmaceutical company GlaxoSmithKline has been operating its vaccine plant in the town since 2006. The American technology company, Itron has its own R&D centre there since 2017. The Hungarian flavour and essential oils manufacturer FOOD BASE, the Hungarian chemical company Chemico, the Italian blood plasma distributor Kedrion, the American cosmetics company Avon and the American vehicle manufacturer Caterpillar Inc. have production facilities in Gödöllő.
Көлік
Гёделле – маңызды көлік түйіні, себебі қала арқылы 3 негізгі жол және М3 тас жолы өтеді, ал М31 тас жолы оларды М0 айналма жолының шығыс бөлігімен байланыстырады. Сонымен қатар, қаладан Вац, Пецель және Ясберениге шағын жолдар салынған. Будапешт – Саторалжауйхелли темір жол бағыты да осы қаладан өтеді, сондай-ақ BKV H8 қала маңы пойыз терминалы да осында орналасқан. Гёделледе тоғыз жергілікті автобус маршруты бар және ол алыс қашыққа жүретін автобустардың жиі тоқтайтын аялдамасы болып табылады.
Gödöllő is a transportation hub, because of the 3 main road and the M3 motorway cuts through the town, and the M31 motorway connects them with the eastern section of the M0 ring road. In addition, there are minor roads running from the town to Vác, Pécel and Jászberény. The Budapest Sátoraljaújhely rail line is also affected, as well as the BKV H8, suburban train terminal is located here. Gödöllő has nine local bus lines and is a common stop for long distance buses.
Әуежай
Гёделлоде шағын спорттық әуежай бар.
Gödöllő has a small sport airport.
Годеллодағы патша сарайы
Гёделлодағы Корольдік сарай – венгр сарай сәулетінің ең маңызды және ірі ескерткіштерінің бірі. Ол 1700 м² ауданы бар барокко стиліндегі ғимарат, және 28 гектарлық саябақпен қоршалған. Бұл сарай Венгрияның Елизавета патшайымының сүйікті орны болғандықтан әйгілі.
The Royal Palace of Gödöllő is one of the most important, largest monuments of Hungarian palace architecture. it is a Baroque building on the area of 1,700 m2 with a park of 28 ha. It is famous for being a favourite place of Queen Elisabeth of Hungary.
Негізгі алаң
Гёделлоның басты алаңы, Сабадсыг Тэр (Тәуелсіздік алаңы), сол атпен аталатын қала маңындағы пойыздың (HEV) аялдамасынан қысқа жаяу жүру арқылы қол жеткізіледі. Оның көрікті жерлері: Дожа Дьердь жолынан бастап: Королева Елизавета қонақ үйі, Реформат шіркеуі (9 Сабадсыг алаңы), қала әкімдігі (7 Сабадсыг алаңы), Әлемдік бейбітшілік қоңырауы (қала әкімдігінің оң жағында), Хамвай сарайы (5 Сабадсыг алаңы), Гёделло қалалық мұражайы (5 Сабадсыг алаңы), қала базары және Пеликан құдығы (5 Сабадсыг алаңы). Жаңа Венгрия даму жоспарының аясында қаланың басты алаңы толығымен қайта жаңартылды, жұмыс 2011 жылы аяқталды. Бұл қаланың атмосферасын Социалистік партияның құрылыс бағдарламасынан бұрынғы күйіне қайтару мақсатында жасалды, себебі ол бағдарлама қала орталығының көп бөлігін бұзып, оның орнына көп қабатты үйлер салды. Қайта жаңарту аясында алаң жаяу жүргіншілерге арналған, Сецессия стилінде 46 көше шамдары орнатылды және Реформат шіркеуінің алдына музыкалық су тасқыны салынды.
Gödöllő's main square, Szabadság Tér (Liberty Square), is reached with a short walk from the suburban train (HEV) stop of the same name. Its sights are: right from Dózsa György Road: the Queen Elizabeth Hotel, Reformed Church (9 Szabadság Square), town hall (7 Szabadság Square), the World Peace Gong (right side of the town hall), Hamvay Mansion (5 Szabadság Square), Gödöllő Town Museum (5 Szabadság Square), town market and the Pelican Well (5 Szabadság Square). As a part of the New Hungary Development Plan, the town's main square has been completely renovated, with work completed in 2011, in an attempt to restore the atmosphere of the town to that of the time prior to the Socialist Party's building programme, which demolished much of the town centre to make way for blocks of flats. As part of the renovation, the square has been pedestrianised, 46 Secession era style street lights added, and a singing fountain built in front of the Reformed Church.
Реформация шіркеуі
1745 жылы салынған барокко стиліндегі реформациялық шіркеу – әдемі әрі қарапайым қасбеті бар пияз тәрізді күмбезді шіркеу. Ғимараттың құрылысына демеушілік жасалды; шіркеу үшін қаржы мен жерді Антал Грассалькович I сыйлады, ол бұл жерде 1657 жылы салынған, ал қазіргі Корольдік сарай орнында тұрған реформациялық шіркеуді бұзған болатын. Жаңа шіркеу 1745 жылы киеленді. Ол бірнеше рет жөнделді: 1912 жылы толығымен боялған және ою-өрнектелген ағаш төбесі мен ғибадатхана бетонмен ауыстырылды. 1945 жылғы қирату шіркеуге ауыр зиян келтірді және жөндеу жұмыстары ұзаққа созылды. Мұнараның жөнделуі 1993 жылы аяқталды.
The baroque style Reformed Church, built in 1745, is an onion dome church with a beautifully simple façade. The building process was patronized; the money and the plot for the church were donated by Antal Grassalkovich I who had demolished a Reformed Church built in 1657 at the site of the present Royal Castle. The new church was consecrated in 1745. It was renovated several times: in 1912, the complete painted and carved wooden ceiling and the chancel were changed into concrete. The prang in 1945 affected the church seriously and the renovation processes took very long. The renovation of the tower was finished in 1993.
Әлемдік бейбітшілік
Szabadság (Азаттық) алаңындағы Дүниежүзілік бейбітшілік Гонгы – Индонезияның Гёделло қаласына сыйлық ретінде және әлемдік достық пен бауырластықтың символы ретінде табыс еткен әлемдегі бесінші және Еуропадағы алғашқы және жалғыз бейбітшілік Гонгы. Гонгтың бетінде барлық елдердің тулары, барлық діндердің символдары мен Жердің мұхиттарының карталары бейнеленген. Ол 2002 жылы Балиде болған бомбалық шабуылды еске алу үшін Дүниежүзілік бейбітшілік комитетімен жасалған. Гонг 2007 жылы Гёделло қаласының өркениет, технология және экономикадағы жетістіктерін, сондай-ақ қаладағы бейбітшілік пен тұрақты әлеуметтік ортаны мойындау нысаны ретінде ұсынылды. Гонгтың салмағы 150 кг, диаметрі 2 метрлік қоладан жасалған ескерткіш, ол индонезиялық мүсінші Джуйото Сунтанидің туындысы. Гонг 2007 жылдың 2 мамырында салтанатты түрде ашылды. Гонгтың тарихы оның алдына орнатылған кішкентай тақтада жазылған, ал оның төңірегінде тропиктік аймақтарға тән бұталармен көмкерілген бақ бар. 2009 жылға дейін Израильдің туы сырып тасталғаннан басқа, Гонг өте жақсы жағдайда сақталған.
The World Peace Gong on the Szabadság (Liberty) Square is the fifth in the world and the first and only European peace gong which was given by Indonesia as a present and a symbol of worldwide friendship and fraternity to the town of Gödöllő. The gong shows the flags of all the countries, the symbols of all the religions and the maps of the oceans of the Earth. It was created by the World Peace Committee as a memento for the bomb attack in Bali in 2002. The gong was offered to Gödöllő in 2007 as an acknowledgement of advances in civilization, technology and economy as well as the peaceful social circumstances in Gödöllő. The gong weighs 150 kg; it is a 2m diameter bronze circle relic, the work of Djuyoto Suntani, an Indonesian sculptor. The gong was inaugurated on 2 May 2007. The story of the gong is engraved in the small plaque in front and the park around it is populated with shrub species typically found in the Tropics. The gong remains in excellent condition, apart from the scratching out, prior to 2009, of the Israeli flag.
Хамвай сарайы
Қала орталығында орналасқан, ерекше барокко стиліндегі бір қабатты ғимарат, оның мінелі сары түсі мен темірден құйылған шамдарымен Гёделлоның барокко дәуірін еске түсіреді. Бұл үйді 1662 жылы Гёделлоның жер иесі Ференц Хамвай салған (сол кезде бір қабатты ғимарат болған). 18-шы ғасырда Антал Грасалкович I оны қонақ үйге айналдырған кезде қайта жаңартылып, бір қабатты ғимаратқа айналды. Содан кейін ол көптеген қызметтерді атқарды, соның ішінде 1814 жылы Гёделлоның алғашқы дәріханасы болды. Бірінші қабаттағы интерьердегі төбе безендірілімдерінің бір бөлігі сол кезден қалған болуы мүмкін. 19-шы ғасырда ол Венгрияның Елизавета патшайымының атымен аталатын қонақ үйге айналды. Осы уақыттан бастап қонақ үйде театрлық қойылымдар сияқты көптеген мәдени және өнерлік шаралар өтті, сондай-ақ оның балуан залында казино мен бірнеше мәнерлеп билеу кештері ұйымдастырылды. 1927 жылы ғимараттағы мектепте 1988 жылға дейін жұмыс істеген Еске алу бөлмесінде Гёделлоның тарихы мен мәдени өміріне арналған естеліктер жинағы орналасқан. 1978 жылы жергілікті тарихқа арналған тағы бір коллекция қойылды, оның жалғасы Гёделло қалалық мұражайы болды. Хамвай сарайы мен оның бағындағы базар 1998–99 жылдары жаңартылды; бұл жұмыстар көптеген ұлттық және халықаралық сыйлықтармен марапатталды.
The mansion, a one story characteristic baroque building in the town centre, recalls Gödöllő's baroque era with its typical yellow color, wrought iron lamps. Ferenc Hamvay, landed lord of Gödöllő, built this mansion (a ground level building at the time) in 1662. In the 18th century, it was rebuilt and became a one storey building when Antal Grassalkovich I made it a guest house. Then it fulfilled a number of functions, including Gödöllő's first pharmacy in 1814. Some of the ceiling decorations in the interiors of the ground floor are probably left from that time. In the 19th century, it became the hotel bearing the name of Queen Elizabeth of Hungary. From this time on, the hotel was the venue for numerous cultural and artistic events like theatre performances, and it hosted a casino and a number of balls in its ballroom. The Commemorative Room arranged in 1927 in the school operating in the building until 1988 is home to a collection of souvenirs of Gödöllő's history and cultural life. In 1978, another collection on local history was exhibited, the successor of which came to be the Town Museum Gödöllő. The Hamvay Mansion and the market in its garden were renovated in 1998–99; the works were awarded numerous national and international prizes.
Қалалық базар
Қазіргі заманғы қалалық базар көңілді, жанданды жер. Апта ішіндегі таңдардан бастап түске дейін ашық, онда ашық және жабық сауда орындарында таза өнімдер, гүлдер мен жергілікті қолөнер бұйымдары сатылады, кейбір сатушылар дәстүрлі киім киеді. Базарда бірнеше кафе және бар бар.
The modern town market is a lively place. Open on weekday mornings through the early afternoon, it includes outdoor and indoor stands selling fresh produce, flowers, and local craft work, with some stall holders wearing traditional dress. The market has several cafes and a bar.
Пеликан құдығы
Қалалық базардың басты кіреберісінде Пеликан құдығы тұр. Оның дизайнында пеликан өз қанынан баласына тамақ берген суреті бейнеленген.
At the main entrance to the town market stands the Pelican Well; it includes a design featuring a pelican feeding its young with its own blood.
Szent István университеті
Университеттің бас кеңсесі көркем Годелло қаласында орналасқан, бірақ барлығы тоғыз факультет және бір институт Будапешт, Ясберень, Бекешчаба, Сарвас және Гюла қалаларында студенттерді қабылдайды. Szent István университетінің көптеген мектептерінің бір немесе тіпті екі ғасырлық тарихы бар. SZIU – Венгриядағы ең ірі ауыл шаруашылығы жоғары білім беру мекемесі. Университеттің жеті кампусында 18 мыңнан астам студент оқиды. Szent István университеті дәстүрлі ауыл шаруашылығы және экология ғылымдарынан өзге, ветеринария, қоршаған ортаны қорғау ғылымдары, машина жасау, экономика және әлеуметтік ғылымдар, сәулет, сумен жабдықтауды басқару, медицина ғылымдары және қолданбалы өнер салаларында курстар ұсынады.
The university headquarters are located in the picturesque Gödöllő, but altogether nine faculties and an institution accept students in Budapest, Jászberény, Békéscsaba, Szarvas, and Gyula. Most of the schools in Szent István University have one or even two century long histories. SZIU is Hungary's largest agricultural higher educational institution. More than 18,000 students study in the seven campuses of the university. In addition to conventional agricultural and environmental sciences, Szent István University offers courses in veterinary medicine, environmental sciences, mechanical engineering, economy and social sciences, architecture, water supply management, medical sciences, and applied arts.
Америго Тоттың "Нуклеостың апофеозы"
Америго Тот – венгр тегінен таралған мүсінші. Оның 120 шаршы метрді құрайтын, "Ядроның қадір-қасиеті" деп аталатын мыс рельефін Техникалық зерттеулер факультетінің университет залында көруге болады. "Мен ядроның мыс арқылы қадір-қасиетін көрсетуді қаладым. Ядро – жалпылама ой. Өсімдік үшін дән, ал биология үшін бастама," деді ол. "Теориялық тұрғыдан алғанда, дән, топырақ және әйел бірге келеді," деді Тот рельефтің теориялық негізі туралы. Оның бұл жұмысы бастапқыда Римдегі Әулие Петр базиликасының қақпасына арналған еді. Алғашқы эскиз 1970 жылы дайын болды, бірақ бірқатар тарихи оқиғаларға байланысты ол 1983 жылы ғана суретшінің қатысуымен ашылды, ол кезде суретшінің денсаулығы нашарлаған еді.
Amerigo Tot is a sculptor of Hungarian origin. His copper relief created on an imposing 120 square metres entitled "The Apotheosis of the Nucleus" can be seen in the University Hall of the Faculty of Technical Studies. "I wanted to show the apotheosis of the nucleus in copper The nucleus, he said, is a general thought. It is the grain for the plant and the beginning for biology as well.' Theoretically grain and soil and woman go together " said Tot about the theoretical background of the relief. His work was originally designed for the gate of Saint Peter's Basilica in Rome. The first design was ready in 1970 but, due to a series of historical events it was only inaugurated in 1983 in the presence of the artist, who was by then seriously ill.
Ауыл шаруашылығы техникасы мұражайы
Мұражайда әлемдегі екінші ірі ауыл шаруашылығы техникасы коллекциясы орналасқан. Оның 6000 шаршы метрінде әлі де жұмыс істеп тұрған 2000-нан астам ауыл шаруашылығы машиналары жинақталған. Алты көрме ауыл шаруашылығы техникасын және ауыл шаруашылығы тарихындағы қызықты деректерді ұсынады. Келушілерге 2,5 миллион жылдық тағамды алу және өндіру тарихымен танысу үшін, түпнұсқа жобалар мен машиналардың көмегімен қайта құрылған модельдер көрсетіледі. Адамзаттың күнделікті наны үшін күресі – нағыз ерлік. Көрмелерде жел, су және бумен жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы машиналары сияқты ерте заманғы техникадан бастап, қазіргі заманғы машиналарына дейінгі даму жолы көрсетіледі. 200-ге жуық ауыл шаруашылығы модельдері тағам өндіру машиналарын дамуын, сондай-ақ сол кездің техникалық тарихына қатысты құжаттаманы көрсетеді. Мұнда венгр тағамдары (Hungaricums) ұсынылады: 300-ден астам тағам түрлері аймақтық принцип бойынша тақырыптық тәртіппен орналастырылған венгрлердің дәстүрлі тағамдарын көрсетеді. Венгрияның ауыл шаруашылығы өндірісінің толық тарихы көрмеде түсіндіріледі, онда келушілер ертедегі шаруалардың қолданған топырақ өңдеу машиналарын, өсімдік өсіру машиналарын, мал шаруашылығына арналған техниканы, сондай-ақ қазіргі заманғы машиналарын көре алады.
The museum hosts the second largest collection of agricultural machinery in the world. On its 6,000 square meters, it is home to a collection of more than 2,000 agricultural machines that are still working. Six exhibitions introduce agricultural machinery and curiosities in the history of agricultural techniques. The visitor will be introduced to the 2.5 million year old history of food acquisition and production, through models reconstructed with the help of original designs and machines. It is a true adventure of understanding mankind's tough fight for the daily bread. The exhibitions show the development of the machines from very early times like wind, water and steam powered agricultural machines, to modern ones used today. Some 200 agricultural models show the development of food producing machinery together with documentation on the technical history of the respective time. Hungaricums (traditional Hungarian food types) are on display here: more than 300 types of food introduce the traditional food of Hungarians arranged in a thematic order according to region. The complete history of Hungarian agricultural production is explained in an exhibition in which the visitor can see soil cultivating machines, plant cultivating machines and those for animal husbandry used by ploughmen in earlier times, as well as modern machines used today.