Кіріспе

Жоғарғы коды = 40
Пошталық код түрі = Канадалық пошталық код
Пошталық код = X0C 0J0
Аудақтық коды = 867
Сайт = http://www.whalecove.ca/

Кит-Коув (ᑎᑭᕋᕐᔪᐊᖅ Inuktitut әліпбисімен) (Тикиракуақ, "ұзын мүйіс" деген мағынаны білдіреді) – Канаданың Нунавут аймағындағы Киваллик аймағында, Хадсон шығанағының батыс жағалауында, Рэнкин-Инглеттен оңтүстік-батысқа қарай, Арвиаттан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан шағын елді мекен. Бұл қауым жағалауға жиналатын көптеген белуга киттерінің құрметіне аталған. Көптеген тұрғындары осы киттерді әр күзде аулап, май және тамақ үшін олардың қосалқы өнімдерін пайдаланады. Кит-Коув бастапқыда үш түрлі инуит тобымен (біреуі ішкі аймақта, екеуі жағалауда) қоныстанған, салыстырмалы түрде дәстүрлі қауым: 95% инуиттер, олар тері киімдерін киеді, аң аулайды, балық аулайды, шикі ет пен балық жейді. Бұл аймақта бірнеше баубалық киттер де кездесуі мүмкін. Кит-Коув полярлық аюлардың көшіп өтетін жолында орналасқан. Жергілікті инуиттер қыс айларында қар көлігімен немесе жаз айларында қайықпен Рэнкин-Инглет және Кит-Коув арасында үнемі саяхаттайды. Жер бедері Арктикалық тундра, ол негізінен тау жыныстарынан, мүктер мен лишайниктерден тұрады.

Тарих

Кит шығанағы аймағындағы инуиттер 18 ғасырдың ортасынан бері Хадсон шығанағы компаниясымен (HBC) кит майы, балет, түк, тері және морждың азу тістерімен сауда жасады, осы кезде HBC Манитобадағы Черчилльде сауда бекетін құрған болатын.

1950 жылдардағы көшірулер

1950-1960 жылдары инуиттер бір ауылдан екіншісіне көшірілді, олардың кейбіреулері федералды үкімет осы инуиттер үшін құрған Уэйл-Коув ауылына жетті. Кейбіреулері Эннадай көлінен Арвиат арқылы Уэйл-Коувке, ал басқалары Бек-Риверден Гарри көлінен, содан кейін Бейкер көлі аймағынан Уэйл-Коувке келді. 1970 жылдары Уэйл-Коувте тұратын инуиттер Ранкин шығанағы мен Арвиаттың жағалау инуиттерінен, сондай-ақ Хадсон шығанағының батысындағы құнарсыз жерлердегі карибуды аулайтын әртүрлі Карибу инуиттерінен – Ахиармиут ("алыс тұрғындар") немесе Ихалмиут ("шеттен келгендер"), Казан өзенінің жағалауында, Эннадай көлінде, Кіші Дубаунт көлінде (Камиликуак) және Кугжуактың (ресми түрде Тхлевияза; "Үлкен өзен") солтүстігінде тұрғандарды қамтыды. Олардың бәрі 1950 жылдары Солтүстік істер және табиғи ресурстар департаменті (қазіргі Crown–Indigenous Relations and Northern Affairs Canada) тарапынан Уэйл-Коув пен Хенник көліне көшірілді. Олардың аң аулау тәжірибесі негізінен 1950 жылдары азайып, көптеген отбасыларды ашты қалдырған ішкі карибу қорына негізделген. Ранкин шығанағы мен Арвиаттан келген жағалауда тұратын инуиттер теңіз шаруашылығына бейімделуге көмектесу үшін жақын маңдағы жағалау қауымдарынан Уэйл-Коувке көшірілді.

Енадай көлінің көшірілуі 1950-1960 жылдар

1960 жылдардың аяғында елді аштық шарлады. Инуиттер қатты ашаршылықтан қашу үшін Арвиат сияқты жерлерге қарай баруға мәжбүр болды. Жайдарман бола алмағандар тікұшақпен Уайл-Коув, Бейкер-Лейк және Рэнкин-Инлетке жеткізілді.

Демография

Канада статистикасы жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Уэйл-Коувтағы 128 жеке тұрғын үйдің 116-сында 470 адам тұрады, бұл 2016 жылғы 435 адамнан өзгеше. Жер аумағы - 154,5 км², 2021 жылғы халық тығыздығы - 78,5 адам/км².

Өзін-өзі басқару

1973 жылы Канаданың Инуит Тапирисаты (қазіргі Инуит Тапириит Канатами) Инуиттердің жерді пайдалану және қоныстану жобасын бастады. Антрополог Дэвид Хоффман осы жобаға үлес қосатын сарапшылар тобының құрамында Кит-Коувта далалық зерттеулер жүргізді. Милтон Фримен басқарған жоба Солтүстік-Батыс территорияларындағы Инуиттердің пайдаланған жер аумағын тіркеді, ол Маккензи өзенінен басталып, шығыс Баффин аралына дейін созылды. Бұл жоба Инуиттердің осы алып солтүстік жерді ежелгі заманнан бері пайдаланып, қоныстанғанын және олар оны бүгінге дейін пайдаланып, қоныстандырып келе жатқанын дәлелдейтін мәліметтер беру мақсатында жүзеге асырылды.

Экономикалық даму

Whale Cove компаниялары мен ұйымдары, қоғамдық және мемлекеттік қызметтер, Kivalliq Inuit Association, Issatik Co op, Nunavut Arctic College, Calm Air, Nolinor Aviation, Service Canada, Royal Canadian Mounted Police, Sakku Development Corp., Nunavut Development Corp, Agnico Eagle, The North West Company, Kivalliq Partners in Development және ED&T. 2011 жылдың 20 қыркүйегінде Whale Cove қаласындағы Inuglak мектебінің спорт залында өткен бірінші экономикалық даму күнінде таныстырылымдар жасады. Нунавут жоспарлау комиссиясының мәліметтері бойынша, Whale Cove аймағының жаңартылмайтын ресурстарына "алтын, алмаз, уран, базалық металдар және никель-мыс-платина тобына жататын элементтер (PGE)" кіреді.

Кең жолақты байланыс

2005 жылдан бері бұл қауымдастық Qiniq желісімен қамтамасыз етілуде. Qiniq – үйлер мен кәсіпорындарға арналған, сыртқы әлеммен спутниктік байланыс арқылы қосылатын тұрақты сымсыз қызмет. Qiniq желісі SSi Canada компаниясымен жобаланып, басқарылады. 2017 жылы желі 4G LTE технологиясына және ұялы дауыс үшін 2G GSM стандартына жаңартылды. 2019 жылдың қыркүйегінде Bell Mobility дерек мұнарасын орнатып, қауымдастық ішінде жоғары жылдамдықты ұялы және интернет байланысын қамтамасыз етеді. Bell/TELUS ұялы байланыс серіктестігінің арқасында Telus қолданушылары да байланыс аймағына кіреді.

Климат

Кит шығанағында суық тундралық климат (ET) орналасқан, бұл Кёппен климаттық жіктелімі бойынша полярлық климаттың бір түрі; оңтүстік Нунавуттың көп бөлігінен (көбінесе субарктикалық климатқа ие) өзгеше. Мұндағы қыстар орташа есеппен шамамен , ал жаздар салқын, ылғалды және жаңбырлы, орташа температурасы шамамен . Бірақ температурасы немесе одан да жоғары болуы мүмкін. Қыс қазан/қараша айларынан сәуір/мамыр айларына дейін созылады, орташа температурасы аралығында болады. Жаз маусымнан қыркүйекке дейін жалғасады, ал орташа температурасы аралығында өзгереді. Жаздар көбінесе салқын, ылғалды және жаңбырлы болады, бірақ жылы күндер де кездеседі, жаздың ең жоғары температурасы тіркелген. Әдетте жаз төрт айға созылады.

Уэйл-Коувтың танымал адамдары

Джон Аджук (1913 жылы Бак Риверде дүниеге келген, 2006 жылы Уайл Ковта қайтыс болған) 1964 жылғы наурыз айында Бейкер көлі аймағынан отбасымен бірге Уайл Ковқа көшіп келді. Бейкер көлінің солтүстігіндегі Бэк Ривер аймағынан (Шантрей сағасы) шыққан, дәстүрлі тіршілік салтын сақтап, ол Гарри көлі аймағына қоныс аударды. Гарри көлінде аштық болғандықтан, 1955 жылы Бейкерге (Каманиттуак көлі) эвакуацияланды. 1955 жылы олар Гарри көліне қайтып оралды, бірақ 1958 жылдың басында бес адамнан тұратын отбасы аштық кезінде Бейкер-Лейк қауымына көшірілді. Ханнингажурмиут, немесе Ханнингарукмиут, немесе Ханнингажулинмиут ("арғы беттегі жердің халқы") Гарри көлінде, Уткухиксалингмиуттан оңтүстікке қарай тұрды. 1958 жылы карибулар дәстүрлі аң ауру жерлерін айналып өткен кезде көптеген Ханнингаюрмиут аштықтан қайтыс болды, бірақ аман қалған 31 адам Бейкерге көшірілді. Олардың көпшілігі Гарри көліне қайта оралмады. 1964 жылғы наурыз айында алты қызы бар Аджук отбасы аң аулау мен балық аулаудың жақсырақ екендігіне сеніп, Уайл Ковқа көшіп келді.

Білім

Нунавут Арктикалық колледжінің Уэйл Ковта филиалы бар.