Юдифь: Бес әйел операсы (Judif': Bes әyel operası)
Judith (Serov)
«Юдифь» операсы – А. Серовтың 1861-63 ж. жазған 5 акті туындысы. Ескі өсиеттен алынған, либреттосы күрделі тарихқа ие. Санкт-Петербургтегі тұңғыш қойылымы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бес актідегі опера. «Юдифь» (Юдифь – екінші буынға басым түсіріледі) – Александр Серовтың 1861–1863 жылдары жазған бес актідегі операсы. Ескі өсиеттегі Апокрифтерден алынған Юдифь туралы әңгімелер негізінде жазылған орыс либреттосының авторлығы композиторға жатқызылғанмен, тарихы өте күрделі. Премьерасы 1863 жылы Санкт-Петербургте өтті. Бұл сахналық дебюті, сондай-ақ «Рогнеда» операсымен бірге, Серовты 1860-шы жылдардың ең ірі орыс опера композиторы етіп көрсетті.
Opera in five acts
Judith (Юдифь – stress on second syllable) is an opera in five acts, composed by Alexander Serov during 1861–1863. Derived from renditions of the story of Judith from the Old Testament Apocrypha, the Russian libretto, though credited to the composer, has a complicated history. The premiere took place in 1863 in Saint Petersburg. This stage debut, supplemented with his next opera Rogneda, made Serov the most important Russian opera composer of the 1860s.
Құрастыру тарихы
1860 жылы Санкт-Петербургте қойылған Паоло Джакометтидің «Жюдитта» итальяндық пьесасы Серовты Санкт-Петербургтегі итальяндық опера труппасы үшін жобаға кірісуге алғашқы түрткі болды. Серовтың сценарийі негізінде Иван Антонович Джустиниани итальян тілінде либретто жазды. Аталған операны итальян тілінде сахнаға қою заңды түрде мүмкін болмағандықтан, итальяндық либретто Константин Званцов пен Дмитрий Лобановпен орыс тіліне аударылды, ал ақын Аполлон Майков кейбір тармақтарды қосты; осы уақытта композитор әуенді алдын ала мәтінді білмей жазды.
The Italian play Giuditta by Paolo Giacometti, produced in Saint Petersburg in 1860, first inspired the Serov to work on the project as a vehicle for the Italian opera troupe in Saint Petersburg. Using Serov's scenario, Ivan Antonovich Giustiniani wrote a libretto in Italian. When an Italian production of the proposed opera proved legally impossible, the Italian libretto was translated into Russian by Konstantin Zvantsov and Dmitry Lobanov, and some verses were added by the poet Apollon Maykov; in the meantime, the composer was writing the music without having the words ahead of time.
Өнер тарихы
Әлемдік премьера 1863 жылғы 16 мамырда Санкт-Петербург қаласындағы Мариинский театрында Константин Лядовтың дирижерлігімен өтті. Голоферн рөлін Михаил Сариотти, ал Юдит рөлін Валентина Бьянки сомдады. Мәскеудегі премьера 1865 жылы Большой театрында Шрамектің дирижерлігімен болды.
The world premiere was given on 16 May 1863 at the Mariinsky Theatre, St. Petersburg, conducted by Konstantin Lyadov and starring Mikhail Sariotti as Holofernes and Valentina Bianki as Judith. The Moscow premiere took place in 1865 at the Bolshoy Theatre in Moscow conducted by Shramek.
1-ші акті
Күн ортасында Бетулия алаңында, Холоферн мен оның ассириялық әскерлері әлі де қамалда ұстап тұрғанда, халық үмітсіздікке беріліп, шөлден қиналады. Озия мен Шарми ақсақалдары барлық жолдар кесілгенін, судың соңғы көзі құрғап қалғанын хабарлайды. Бірақ бас діни қызметкер Елиахим кереметке үміттенсе, халық азаптарын аяқтау үшін қаланы тапсыруды қалайды. Ақсақалдар олардан тағы бес күн мен бес түн күтуді сұрайды; егер Құдай оларды құтқармаса, қала жауға есігін ашады. Одан кейін яһуди жауынгерлері қақпадан кіріп, Акиорды әкеледі. Ол Холофернді қамалды тоқтатып, яһудилердің Құдайына ілесуге көндіруге тырысқан, бірақ жаза ретінде Холоферн оны байлап, ассириялықтардың яһудилерді қыруына куә болу үшін қаланың жанына тастап кеткен. Барлығы да Құдайдан құтылу тілейді.
At midday in a square in Bethulia, which is still under siege by Holofernes and his Assyrian troops, the people suffer from despair and thirst. The elders Ozias and Charmi report that all the roads are now cut off, and the last source of water has dried up. The high priest Eliachim, however, hopes for a miracle, but the people want to surrender the city to end their suffering. The elders ask them to wait five more days and nights; after that time, if God does not deliver them, the city will let the enemy in. Jewish warriors then come through the gates holding Achior. He tried to persuade Holofernes to stop the siege and follow the God of the Jews; as punishment, Holofernes had him bound and left near the city to share in the Jews' destruction by the Assyrians. Everyone then prays to God for deliverance.
2-ші акті
Бөлмеде жалғыз қалған Джудит бес күн күтудің орнына дереу әлдебір шара қолдану керек деп шешеді. Ол Холофернді алдап, халқын құтқару үшін Құдай оған берген сұлулығын пайдалану жоспарын құрады. Оның шақыруымен ақсақалдар келеді. Ол өз бастамашыл ниеттерін білдіріп, құлы Аврамен бірге жау лагеріне баруға рұқсат сұрайды. Олар рұқсат беріп, кетеді. Авра оны лагерьге барудан қайтармай тырысқанда, Джудит нық қадам жасайды.
Judith, alone in her room, decides that, instead of waiting five days, something must be done now. She devises a plan to use the beauty God gave her in order to trick Holofernes and save her people. To her summons the elders arrive. She expresses her pro active intentions and asks for permission to go to the enemy camp with her slave Avra. They grant permission and leave. When Avra then tries to talk her out of going to the camp, Judith remains steadfast.
3-ші акт
Олоферн лагерінде одалисктер ән шырқап, би билейді. Олоферн оларды ертеңіне Бетулияға толық шабуыл жасау жоспарын іске асыру үшін жібереді. Яһудит лагерьге кіргізіліп, оның сұлулығына тәнті болған Олофернге ұсынылады (барлық ассириялықтар сияқты). Ол мақсатын сұрағанда, ол оған Бетулия мен Иерусалимді жаулап алудың құпия жолын көрсететінін айтады, егер ол оған еркін жүріп-тұруға рұқсат берсе. Олоферн оның алдағанын сеніп, тіпті оны патшайым етуді де сұрайды. Лагерь содан кейін Вавилонның күшін тойлайды.
In Holofernes' camp, odalisques perform songs and dances. Holofernes sends them away, intent on his plan to make a full attack on Bethulia the next day. Judith is let into the camp and presented to Holofernes, who is enchanted by her beauty (as are all the Assyrians). When he inquires as to her purpose, she pretends that she will show him a secret way to enter and take Bethulia and Jerusalem as long as he allows her to move freely. Holofernes believes her ruse, even to the point of asking her to be queen. The camp then celebrates the power of Babylon.
4-ші акт
Лагерьде ән-күй мен билер қайтадан жаңғырып, көтеріледі. Әдемі Юдитті мақтағанда, Асфанес оның салқындығы туралы бақытсыз пікір айтады, және Голоферн оны дереу өлтіріп тастайды. Содан кейін Юдит сыртқа шығып, осы қорқынышты көрініске қорқынышпен қараса да, өз жоспарынан мойын бұрмайды. Голоферн оған ертең қалаға шабуыл болатынын хабарлайды. Мас күйде Голоферн Юдиттің аяқтарына құлап, есінен танып қалады. Оны төсегіне жатқызғаннан кейін, қалғандары кетіп қалғанда, Юдит оның қасында қалады. Ол шатыр ішінде оның қылышын алып, басын кесіп тастайды. Аврадан басын қапқа салып беруін сұраған соң, екеуі дереу кетіп қалады.
Dances and songs once more resound in the camp. Amidst praise of comely Judith, Asfaneses makes an unfortunate remark about her coldness, and is immediately stabbed to death by Holofernes. Just then Judith comes out and is horrified by the grisly act, but remains resolved in her plan. He informs her that the city will be attacked the next day. In a drunken stupor Holofernes falls to the ground unconscious at Judith's feet. After he is placed on his bed, she remains with him as everyone else leaves. Within the tent she takes his sword and decapitates him. After asking Avra to put the head into a sack, the two of them leave quickly.
5-ші акт
Бетулияда халық алтыншы күннің таңы күтіп, жоғары рухани қызметкердің жалбауына қарамастан, қақпаларын ассириялықтарға ашуға дайын тұр. Кенеттен қақпа сыртынан Юдиттің дауысы естіліп, ол оларға Олоферннің басын көрсетеді. Озияның хабарлауынша, қашып бара жатқан ассириялық әскерлердің дауысы да естіледі. Барлығы Құдайға дұғаларына жауап бергені үшін мадақ айтады.
In Bethulia the people, awaiting the dawn of the sixth day, are ready to open the gates to the Assyrians, despite pleadings from the high priest. Suddenly Judith is heard outside the gates, and she shows them the head of Holofernes. The sounds of the fleeing Assyrian troops are confirmed by Ozias' report. All sing praise to God for answering their prayers.
Жазбалар
1991 жылы Андрей Чистяков (дирижер), Большой театр оркестрі, КСРО орыс академиялық хоры, Ирина Удалова (Юдит), Елена Заремба (Авра), Михаил Крутиков (қасымда Светлов ретінде) (Холоферн), Николай Васильев (Багоас), Анатолий Бабихин (Озиас), Владимир Кудряхов (Ачиор), Станислав Сулейманов (Асфанез), Петр Глубокий (Элиахим), Максим Михайлов (Чармис), Ирина Зурина және Марина Шутова (одалискалар), Лев Кузнецов (Хинду әні). "Brilliant Classics" 2011 жылы қайта жарыққа шығарылды.
1991, Andrey Chistyakov (conductor), Bolshoy Theatre Orchestra, Russian Academic Choir of the USSR, Irina Udalova (Judith), Yelena Zaremba (Avra),Mikhail Krutikov (aka Svetlov) (Holofernes), Nikolay Vasilyev (Bagoas), Anatoly Babïkhin (Ozias), Vladimir Kudryachov (Achior), Stanislav Suleimanov (Asfaneses), Pyotr Gluboky (Eliachim), Maksim Mikhaylov (Charmis), Irina Zhurina and Marina Shutova (odalisques), Lev Kuznetsov (Hindu Song). Reissued Brilliant Classics 2011.