Кіріспе

Жеке электромагниттік өріс акуладан қорғау құрылғысы

Ocean Guardian – Shark Shield акулаларды қорғайтын құрылғылардың өндірушісі. Ocean Guardian электрондық құрылғылары акула шабуылдарын болдырмау үшін электромагниттік өріс жасайды және серфингшілер, суға түсушілер, маскамен жүзушілер, сүңгір балықшылар, мұхит каяктарында балық аулаушылар, қайықтан жүзу аймақтары және мұхит балық аулау үшін қолданылады. Бұл нарықта акула шабуылдарын болдырмау тиімділігін анықтау үшін тәуелсіз сынақтар өткізген сирек электр құрылғыларының бірі болып саналады. Shark Shield технологиясы барлық жағдайда жұмыс істемейтіні де ескеріледі.

Тарих

Акулаларды қорғау технологиясында қолданылатын бастапқы толқын пішіні үш ойлап табушы – Грэм Чартер, Шерман Рипли және Норман Старки тарапынан жасалды. 1995 жылы POD Holdings Ltd компаниясы, Натал акулалар кеңесі мен Оңтүстік Африка үкіметінің бірлескен кәсіпорны, оны шығарды. 1990 жылдардың соңында Квазулу-Натал акулалар кеңесі алғашқы электрлік акуладан қорғау құрылғысын – SharkPOD (қорғаушы мұхиттық құрылғы немесе жай ғана POD) және SURF7-ні жасады, ол серфинг тақтасына немесе тұрып серфинг тақтасына орнатылып, серфингшілерді акулалардан қорғайды. Shark Shield технологиясын австралиялық SeaChange Technology Holdings Pty Ltd компаниясы дамытты және 2006 жылдың қазан айында құрылған Shark Shield Pty Ltd сауда компаниясы коммерцияландырды. SeaChange Technology Holdings Pty Ltd 2018 жылы өзінің атауын Ocean Guardian Holdings Limited деп өзгертті, ал Shark Shield Pty Ltd Ocean Guardian сауда маркасымен жұмыс істейді. 2016 жылы Батыс Австралия үкіметінің ғылыми-зерттеу және даму қаржыландыруымен Ocean Guardian FREEDOM+ Surf өнімін жариялады, ол екі дүркін әлем чемпионы серфингші Том Кэрроллмен серіктестікте серфингшілер үшін арнайы жасалған. Жаңа дизайн ескі SURF7-нің артқы антеннасын алып тастады, оның орнына серфинг тақтасының астыңғы жағында жұқа, стикер сияқты антенна орнатылды, ал қуат модулі толық ауыстырылатын түрінде тақтаның артқы бөлігінде орналасқан. 2019 жылдың қаңтар айында компания Shark Shield технологиясына негізделген әлемдегі алғашқы қолмен ұсталатын электрлік акуладан қорғау құралын – eSPEAR деп жариялады. eSPEAR негізінен шұңғымамен балық аулаушыларға, суға түсушілерге және маскамен суға түсушілерге арналған. Ocean Guardian өнімдерінің қатарына BOAT01, кемелердің айналасында қауіпсіз жүзу аймағын құру үшін, және FISH01, балықшыларға акулалардың шабуылына ұшырамастан аулауларын аяқтауға көмектесу үшін қосылды. 2017 жылдың 26 мамырында Батыс Австралия үкіметі ғылыми тұрғыдан дәлелденген электрлік акуладан қорғау құралдарына 200 долларлық тұтынушыға арналған жеңілдік енгізді. Ocean Guardian FREEDOM7 және FREEDOM+ Surf – бұл мақұлданған жалғыз өнімдер. Дәстүрлі мұхит спортынан басқа, Ocean Guardian өнімдері полиция және теңіз күштері сияқты әртүрлі мемлекеттік органдарда қолданылады және The Shallows және USS Indianapolis: Men of Courage фильмдерін түсіру кезінде түсірілім тобының мүшелері қолданды. Алысқа жүзуші Диана Найад Кубадан Флоридаға дейін қоршаусыз жүзу кезінде Shark Shield қолданды.

Функционалдылығы

Барлық хондрихтиялардың мұрындарында "Лоренцини ампулалары" деп аталатын жоғары сезімтал электрлік рецепторлары бар. Бұл кішкентай гельге толы қаптар, жемтің электр тогын өте жақын қашықтықтан, әдетте бір метрден кем қашықтықта сезеді. Желе өте жақсы өткізгіш, ампулаға тесіктің ашылу жеріндегі электр потенциалын жеткізеді. Олар осы қысқа қашықтықтағы сенсорларды тамақтану немесе тамақ іздеу кезінде пайдаланады. Олар электрлік рецепторларды ұзақ қашықтықта тірі объектілерді іздеу үшін қолданбайды; есту және иіс сезу сияқты басқа сезімдер басты қозғаушы күш болып табылады. Ocean Guardian құрылғылары акуланың Лоренцини ампулаларына жағымсыз әсер ететін электр өрісін жасайды. Акула өріс аумағына кіргенде, қабылдамайтын бұлшық ет спазмдарын сезінеді, бұл оны қашуға мәжбүр етеді. Өріс екі электродтан шығарылады, олар пайдаланушыны қоршаған эллипстік өріс құрайды. Өріс жасалуы үшін екі электрод та суға батырылуы керек. 2012 жылы Оңтүстік Африка Ұлттық Ғарыш агенттігі жүргізген зерттеулер Shark Shield электр өрісінің диаметрі шамамен 4-5 метрге жетеді деп есептеді. Акулалар жемтің шығарған электромагниттік импульстарына тартылса да, Shark Shield шығаратын электрондық өріс акулаларды құрылғыға тартпайды, сондықтан пайдаланушының жанына акулаларды тарту қаупін арттырмайды. Акуланың сезім мүшелері төмен кернеу градиенттеріне (> 5 нВсм) өте сезімтал, бұл оларға 1 мен 8 Гц арасындағы өте төмен жиілікті электрондық өрістерді қысқа қашықтықта анықтауға мүмкіндік береді, содан кейін басқа сезімдер (көру, химиорецепция және механорецепция) акулаға жемті ұстауға көмектеседі. Бұл әсерді модельдеуге арналған ғылыми зерттеулер 3 метр қашықтықтағы шығыс жемнен әлдеқайда жоғары екенін және 6 метр радиустан кейін айтарлықтай төмендейтінін көрсетті, онда ол акуланың қысқа қашықтықтағы анықтау қабілетінен асып түседі. 2003 жылы Претория университетінің Статистика кафедрасының С.Ф. Смит және Дурбан Вествилл университетінің Зоология кафедрасының В. Педдорс (Педдорс сол кезде Наталь акулалар кеңесінде жұмыс істеді) "Электрлік репеллентті пайдаланған кезде акула шабуылының ықтималдығын бағалау" зерттеуін жүргізді. SharkPOD-ті екі рет сынағанда, қуат өшірілген және қосылған (белсенді) жағдайларда жемге шабуыл жасау үшін қажетті уақыт туралы деректер жиналды. Бірінші эксперимент аяқталғаннан кейін (98 минуттық белсенді кезеңде 8 шабуыл сәтті болды) және екінші эксперимент аяқталғаннан кейін (24 минуттық белсенді кезеңде сәтті шабуылдар тіркелмеді) жеке қорытындылар жасалды. Жалпы алғанда, шабуылдың ықтималдығы ең көп дегенде 5 минут ішінде 0,70-тен 0,08-ге дейін, ал ең көп дегенде 10 минут ішінде 0,90-дан 0,16-ға дейін төмендеді. 2010 жылы Оңтүстік Австралиядағы еңбекті қорғау, қауіпсіздік және әл-ауқат заңдарын басқаруға жауапты SafeWork South Australia мемлекеттік агенттігі Shark Shield FREEDOM7 өнімінің тиімділігін зерттеу үшін Оңтүстік Австралия Ғылыми-зерттеу және Даму институтына тапсырыс берді. Зерттеу тобы далалық эксперименттер жүргізді, онда ақ акулалардың статикалық жемге (табиғи жем) және динамикалық сүйретілетін мөрдің имитациясына жауабын сынады. Нептун аралдары, Оңтүстік Австралия және Seal аралы, Оңтүстік Африкадағы нәтижелері "Акула қалқанының ақ акулалардың (Carcharodon carcharias) мінез-құлқына әсері" атты зерттеу есебінде жазылды. Оңтүстік Австралиядағы Нептун аралдарында статикалық жемді пайдаланудың жалпы саны 116 сынақтан тұрды, ал Seal Island, Оңтүстік Африкаға жақын жердегі мөрдің имитациясын сүйреу 189 рет жүргізілді. Статикалық жемді сынау кезінде алынған жемдердің үлесіне қорқыту әсер етпеді. Бұл әсері статикалық жемді ұстауға кететін уақытты және әр жақындаудағы өзара әрекеттесу санын арттырды. Акула қалқанының әсері барлық акулаларда бірдей болған жоқ. Қорқытқыш белсендірілген кезде 2 метрге дейінгі аралықтағы өзара әрекеттесу саны азайды. Динамикалық мөр имитациясын сүйреу кезінде бұзылулар байқалмады және тек екі беткі өзара әрекеттесу тіркелді, ал қорқыту белсендірілмеген кезде 16 бұзылу және 27 беткі өзара әрекеттесу тіркелді. Ақ акулаларды тарту мүмкіндігін бағау үшін жиналған орналасу және болу/болмау туралы деректер бір сапармен шектелгенімен, нәтижелеріміз акулалардың қорқытуға тартылғанын көрсетпеді. Бұл қорқыту ақ акулалардың мінез-құлқына әсер етті, бірақ барлық жағдайларда оларды тоқтатып немесе ығыстырмады. 2016 жылдың шілдесінде Батыс Австралия университетінің Нейроэкология тобы PLOS ONE журналында "Тым жақын қаншалық? Ақ акула мінез-құлқына бейтарап электрлік акула қорқытуының әсері" зерттеуін жариялады. Зерттеу тобы Батыс Австралия үкіметінен қаржыландырылды және UWA Oceans Institute директоры профессор Шон Коллин, қауымдастырылған профессор Натан Харт және доктор Райан Кемпстер кірді. Өңделген стереокамера жүйесін пайдалана отырып, зерттеушілер ақ акулалардың (Carcharodon carcharias) және коммерциялық қолжетімді жеке электрлік акула қорқытуының (Shark Shield Freedom7) арасындағы мінез-құлқылық өзара әрекеттесуді сандық түрде бағалады. Стереокамера жүйесі C. carcharias-тың бейтарап электрлік өріспен кездескендегі мінез-құлқылық жауаптарын бағалауға мүмкіндік берді, бұл олардың табиғатта кездесетінге қарағанда әлдеқайда күшті. Бірінші байқалған кездесуде барлық C. carcharias орташа (± стандартты қате) 131 (± 10,3) см жақындықпен ығыстырылды, бұл орташа кернеу градиенті 9,7 (± 0,9) В/м-ге сәйкес келді. Әр келесі кездесуде олардың жақындығы орташа есеппен 11,6 см-ға төмендеді, бұл электр өрісіне төзімділіктің орташа есеппен 2,6 (± 0,5) В/м-ға артуына сәйкес келді. Төзімділік артуына қарамастан, акулалар әр сынақ кезінде белсенді Shark Shield болғанда өзара әрекеттесуден бас тартуын жалғастырды. Сонымен қатар, нәтижелер электрлік қорқытулар акулаларды тартады деген теорияны қолдамайды. Бұл зерттеудің нәтижелері бейтарап электрлік акула қорқытуының тиімділігі, C. carcharias мінез-құлқына оның әсері және басқа акула қорқыту технологияларын сынау үшін дәл әдіс туралы сандық мәліметтер береді. 2016 жылғы Батыс Австралия университетінің зерттеуін қарастырғанда, Australian Geographic журналы "Ақ акула қорқытуы шамамен 100 пайыз тиімді" атты мақала жариялады. 2016 жылы австралиялық тұтынушылар адвокациялық тобы Choice жүргізген зерттеуде Ocean Guardian (Shark Shield) тәуелсіз сынақтан өткен жалғыз акула репелленті екені анықталды. 2018 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының үкіметі Флиндерс университетіне серферлерге арналған бес жеке акула қорқыту құрылғысының тиімділігін сынау үшін зерттеуді қаржылады. Флиндерс серферлерге арналған бес жеке акула қорқыту құрылғысын сынады (Ocean Guardian FREEDOM+ Surf, Rpela, SharkBanz білезігі, SharkBanz серфинг таспасы және Chillax Wax) жемнің алыну пайызын, жемге қашықтықты, өтулер санын және акула реакциясын байқау мүмкіндігін салыстыру арқылы. Оңтүстік Австралиядағы Нептун аралдары тобының теңіз саябағында 297 сәтті сынақ жүргізілді, оның барысында 44 түрлі ақ акула (Carcharodon carcharias) жеммен өзара әрекеттесті, барлығы 1413 өту жасады. Қорқыту құрылғыларының тиімділігі әртүрлі болды, FREEDOM+ Surf акула мінез-құлқына ең көп әсер етті және жемнің алыну пайызын 96% (бақылау тақтасына қатысты) 40% дейін төмендетті. Акулалардың тақтаға орташа қашықтығы 1,6 ± 0,1 м (бақылау тақтасы) 2,6 ± 0,1 м дейін артты, FREEDOM Surf+ белсенді болғанда. Басқа қорқыту құрылғыларының әсері шектеулі немесе өлшенбеді.

Shark Shield өнімдері қатысатын акулалар шабуылдары

Shark Shield технологиясымен байланысты үш белгілі өлім жағдайы тіркелді: Пол Бакланд (2002), Питер Кларксон (2011) және Гарри Джонсон (2020). Пол Бакланд Оңтүстік Африкада жасалған өнімнің алғашқы нұсқасы болған Shark POD құрылғысын киген. Сот медициналық сарапшысы құрылғы дұрыс киілмегенін анықтап, мынадай ұсыныс жасады: «Осыған байланысты, Сот медициналық сарапшылар туралы заңның 25(2) бабына сәйкес, коммерциялық және демалыс дайверлері акулалардың болу қаупі бар суларда жұмыс істегенде, «Shark Pod» немесе «Shark Shield» типіндегі акулаларды қорғау құрылғысын киюі керек, егер құрал өндірушінің нұсқауларына сәйкес қолданылса және суда жүрген уақыттың бәрінде қосылып тұрса». Питер Кларксон әрқашан акула қалқанын киген, бұл шабуылдан кейін су бетінде құрылғының құйрығынан табылган шағын иінтіректермен расталды. Сот сараптамасының қорытындысында Shark Shield туралы негізгі мәлімет: «Кларксон мырза әрқашан белбеуіне бекітілген Shark Shield киген. Бұл батареямен жұмыс істейтін, қосылып-өшірілетін құрылғы, ол жақындаған акулаларды қайтарады. Мистер Родд мырза Кларксонның кейде судың түбінде жатқанда Shark Shield-ті өшіріп қоятынын, бірақ көбінесе суға түскенде қосып, су бетіне шыққанда қайта өшіріп қоятынын айтты. Мистер Родд 2011 жылдың 17 ақпанында болған оқиға кезінде Кларксон мырзаның Shark Shield-тің қосылған-қосылмағанын білмеді».