Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карно – Орталық Африка Республикасының оңтүстік-батысында, Мамбере префектурасында орналасқан қала. 2012 жылғы халық санауы бойынша халқы 54 551 адамды құрайды, бұл оны халық саны бойынша Орталық Африка Республикасының төртінші ірі қаласы етеді. Қала Францияның қаза тапқан президенті Сади Карноның құрметіне аталған. Қала Мамбере өзенінің шығыс жағасында орналасқан және Карно әуежайымен қамтамасыз етілген. Аймақта ямс, маниок және мақта өсіріледі, сондай-ақ мал шаруашылығы дамыған. Аймақта қолжетімді денсаулық сақтау жүйесі жоқ, өлім-жітім көрсеткіші өте жоғары, ал безгек, ЖИТС және туберкулез сияқты аурулар кең таралған.
Carnot is a city located in the south west of the Central African Republic (CAR), in the prefecture of Mambéré. It has a population of 54,551 (2012 census), making it the fourth largest city in CAR by population. The city takes its name as a tribute to the assassinated French President Sadi Carnot. The city is situated on the eastern bank of the Mambéré river, and is served by Carnot Airport. Yams, cassava, and cotton are cultivated, and cattle are reared in the area. The region lacks a functioning health service and is affected by an extremely high mortality rate and a high disease burden of malaria, HIV and tuberculosis.
Тарих
1894 жылы Франсуа Жозеф Клозель Тендира ауылының жанында француз әскери бекетін құрды. Бұл жерге 1894 жылы қайтыс болған француз президенті Сади Карноның (1837-1894) құрметіне Карно деген ат берілді. 1902 жылы қала француз армиясының отарлық жаяу әскер корпусы – 1-ші RTS (Сенегалдық атқыштар полкі) 5-ші ротасына орналасқан еді. 1911 жылғы 4 қарашада, Агадир дағдарысын аяқтаған Франко-неміс келісімі аясында Карно неміс Камерунына (Камерун) өткізілді. Германия бұл аймаққа талап етуімен қатар, ол Неукамерун деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914 жылғы Камерун науқаны) неміс басқыншылары шығып кетті. Осының нәтижесінде Франция аймақты қайта иеленді. 1920 жылғы 12 желтоқсандағы жарлық бойынша Карно Жоғарғы Санга округінің бөлімшесінің орталығы болды, кейіннен француз Конгосындағы (Колония ду Моен Конго) Мамбере-Лобай округінің орталығына айналды. Қала резеңке саудасымен айналысқан. 1920 жылдардың ортасынан бастап аймаққа автомобильдер мен жолдар енгізілді. 1926 жылы Мамбере өзені арқылы жүретін паром іске қосылды. 1934 жылы аймақты жер сілкінісі шалды. Келесі жылы Карнода протестант миссиясы салынды. 1937 жылы француз әскері қаладан кетіп қалды. 1938 жылы Солтүстік Африкадан берберлер мен фуланилер келіп, аймақта қоныстанды. 1940 жылы Карнода алғашқы мешіт, ал 1944 жылы Мамбере өзені үстінен көпір салынды. Қала 1945 жылы құрылған Рим-католик шіркеуі – Нотр-Дам де ла Мамбере де Карноның орталығы болып табылады және Берберати епархиясына бағынады. 2009 жылы кен өнеркәсібінің құлдырауы және Карно халқының көп бөлігінің кедейлігі, денсаулық сақтаудың нашар жағдайына және жоғары деңгейдегі нашар тамақтану мен өлім-жітімге себеп болды.
In 1894, François Joseph Clozel founded a French military post near the village of Tendira. The locality was given the name Carnot in homage to the French president assassinated in 1894: Sadi Carnot (1837 1894). In 1902, the town became home to the 5th company of the 1st RTS (Senegalese Rifle Regiment), a corps of colonial infantry in the French army. On 4 November 1911, as part of the Franco German Accord, an agreement that ended the Agadir Crisis, Carnot was ceded to the German Cameroon (Kamerun). While claimed by Germany, the region became known as Neukamerun. During the First World War, the Kamerun campaign (1914), saw the departure of the German occupiers. As a result of this, France then re claimed the region. By decree on 12 December 1920, Carnot became the capital of a subdivision of the district of Haute Sangha, then the capital of the district of Mambéré Lobaye, in French Congo (Colonie du Moyen Congo). The city was involved in the rubber trade. From the middle of the 1920s onward, cars and roads were introduced to the area. A ferry across the Mambéré was commissioned in 1926. The region was struck by an earthquake in 1934. The following year a Protestant mission was built in Carnot. French soldiers departed from the city in 1937. In 1938, Berbers and Fulani peoples arrived from North Africa and settled in the area. The first mosque was built in Carnot in 1940, and a bridge over the river Mambéré was constructed in 1944. The city is the seat of the Roman Catholic parish of Notre Dame de la Mambéré de Carnot founded in 1945; it depends on the diocese of Berbérati. The collapse of the mining industry in 2009, and resulting impoverishment of much of the population in Carnot, exacerbated the already poor health situation resulting in high levels of malnutrition and mortality.
Азаматтық соғыс
2014 жылдың 1 ақпанында Селека Карнодан шығып кетті, қала Анти-балаканың бақылауында қалды. Жергілікті мұсылмандар қорқыту мен шабуылға ұшырады. 8 ақпанға дейін 18-нен астам адам қаза тапты. 2017 жылдың шілдесінде қала қауіпсіздік күштерінің бақылауында екені хабарланды. 2020 жылдың 27 желтоқсанында Өзгеріс үшін патриоттар коалициясының көтерілісшілері Карноны басып алды. Олар мемлекеттік ғимараттарды тонап, дауыс беру карточкаларын өртеп, 30 желтоқсанда қаладан шығып кетті. 2020 жылдың желтоқсанында Карно Мамбере префектурасының орталығы болды.
On 1 February 2014 Seleka withdrew from Carnot leaving city under Anti balaka control. Local Muslims were subject to threats and attacks. More than 18 people were killed until 8 February. In July 2017 it was reported to be under control of security forces. On 27 December 2020 rebels from Coalition of Patriots for Change took control of Carnot. They withdrew from the town on 30 December after looting public buildings and burning voting cards. In December 2020, Carnot became the capital Mambéré Prefecture.