Кіріспе

Вальдепенас – Испаниядағы Кастилия-Ла-Манча автономды облысының Сиудад-Реал провинциясындағы муниципалитет. Бұл сонымен қатар Мораль-де-Калатрава, Санта-Крус-де-Мудела, Висо-дель-Маркес, Торренуева, Кастеллар-де-Сантьяго және Альмурадиел елді мекендерін қамтитын сот округінің орталығы болып табылады.

География

Оның атауы "Тастар аңғары" дегенді білдіреді, себебі ол Жабалон өзенінің иірімдерімен қоршалған кең төбелі аймақта орналасқан, Ла-Манча жазығының оңтүстік шетімен шектеседі, ал жер асты әктас тастарға толы. Ол Кампо-де-Калатрава аймағында, Сьерра-Моренаның солтүстігіндегі кең жазықта орналасқан және Гуадиана өзенінің саласы – Жабалон өзенінің сол жағасында жатыр. Consolación кенті (pedanía) Valdepeñas қаласының құрамындағы бөлімше болып табылады және A4 автожолы (Autovia del Sur) мен CR 5214 тас жолының қиылысында орналасқан. Ол 1949 жылы Instituto Nacional de Colonización институтымен салынған.

Тарихқа дейінгі дәуір

Муниципальдік аумақта көптеген тарихқа дейінгі қалдықтар, төбелердегі платформалар мен қарау мұнаралары орналасқан. Бұл ормандар қола дәуірінде өмір сүрген, Мотилья мәдениеті деп аталатын көшпенділерге қатысты, б.з.д. 10-13 ғасырлармен даталанады. Васко Мерло өзінің «Вальдепенас тарихында» бұл құрылыстарды кельтиберлік елді мекендер деп жаңылыстырып сипаттаған, олардың одан гөрі әлдеқайда көне болғанына және ықтимал Аргар мәдениетіне жататынына қарамастан.

Ежелгі тарих

Қаланың оңтүстігіне қарай сегіз шақырым жерде "Cerro de las Cabezas" (Бастар төбесі) Иберия қаласы орналасқан. Бұл қала 7-2 ғасырлар аралығында тұрғызылған, төбесінде нағыз қамалмен бекітілген үлкен оппидум немесе қала. Бұл Орэтана мәдениетінің маңызды археологиялық ескерткіші және аймақта жүзімнің алғашқы қалдықтарын көрсетеді. 16 ғасырда және одан кейін визиготтар кезеңінде де сақталған б.з.д. 1 ғасырға жататын рим вилласынан қабірлер, монеталар және басқа да ежелгі римдік заттар сияқты артефакттар табылған.

Орта ғасырлар

Орта ғасырларда бұл аймақ Мори тайфасының Толедо құрамына кірді. Успеніе шіркеуінің қабырғаларындағы араб жазулары мен күн сағаты осы кезеңге дейін сақталған. Ауызша дәстүрге сәйкес, Халифат тұрғындарына жүзімдіктер өсіруге және шарап жасауға рұқсат берілді, бұл Құранда тыйым салынған нәрсе. XV ғасырдың соңында маврлар Вальдепенастан қуылды. Кастилия королевасы Беренгеланың бұйрығымен және 1212 жылғы Лас-Навас-де-Толоса шайқасынан кейін Абертурас, Коррал Рубио-де-Жабалон, Санта-Мария-де-лас-Флорес және Кастильнуэво сияқты бірнеше ауылдың тұрғындары қазіргі Успеніе шіркеуі орналасқан жерге, бұрынғы қамалға көшіп келді. Осыдан бастап Вальдепенас Калатрава әскери орденіне қарасты және алғаш рет 1243 жылы Калатрава орденінің тізімінде есімдері тіркелді. Жаңа қоныстанғандар Кастилия, Леон (негізінен Галисия) және Арагон корольдіктерінен келді. Орден қоныстану шарттарын және азаматтық құқықтарды, сондай-ақ жүзімдіктерге күтім жасауды талап етті. Орта ғасырларда еврей қауымы маңызға ие болды, бұл кем дегенде екі синагоганың болуында көрініс тапты. Олардың бірі кейін Веракрус шіркеуіне, екіншісі болса қазіргі орналасқан жерінің артындағы Мәсіх шіркеуі орналасқан ескі ғимаратқа айналдырылды.

Ерте заманауи дәуір

Католик монархтары Фердинанд және Изабелла Кастильдіктер 1488 жылғы 18 ақпанда Альфонсо де Мерлоның анасының үйінде Вальдепеньяста орналасып, Гранаданы жаулап алу кезеңінде балаларын жесірге қамқорлыққа қалдырды. Сол Альфонсо де Мерло капитан болып тағайындалды және екі жүзден астам адамымен бірге Гранаданы жаулап алуға қатысты, науқанды өз қаражатымен қаржыландырды. Католик монархтары оны рыцарь атағымен марапаттап, мойындады. Оның кейбір ұрпақтары Жаңа әлемге көшіп, Перу мен Чилиде маңызды лауазымдарға ие болды. Қалада 16 ғасылға тән Троица монастығы сияқты әртүрлі діни және азаматтық құрылыстарды кездестіруге болады. Католик король Фердинанд әскери ордендердің билігін бақылауға тырысты, ал Папа Адриан VI Кастилия Корольдігіне бұйрық берді, осы арқылы маңызды мүлік Патшалық соттарына өтті: екі қала, екі жүз вилла (соның ішінде Вальдепенас) және жүздей ауыл, кең аумаққа таралып жатқан. Король Филипп II 1575 жылғы 22 сәуірде вилланы Д. Альваро де Базанға, Санта-Крус маркизіне сатты, ол Вальдепенасқа ие болды. Вальдепенас Калатрава орденінен тәуелсіз "Сеньорио" атанды. Кезекті маркиздер Вальдепенас шараптарын Австриялық Испан сарайында насихаттап, оның даңқы елдің түкпір-түкпіріне тарады. Осы кезде Вальдепенастың "кларете" шарабы "алоке" деп белгілі болды.

Қазіргі заманғы тарих

Вальдепенас 1808 жылдың 6 маусымына дейін тыныш өмір сүрді, сол жылы 2 мамырда Мадридте болған оқиғалардан кейін Наполеонның Испанияны басып алуы мәселесі туындады. Наполеон әскерлері Андалусияға күш түсіру үшін барып, қаланы басып өтуге тырысты; барлық халық (ерлер, әйелдер және көршілес елді мекендердің де азаматтары) әскерлердің өтуіне кедергі келтіру үшін қаруға көтерілді. Нәтижесінде көптеген адам қаза тауып, ірі өрт шықты. Бұл шайқаста Хуана Галан, "Ла Галана" атты әйел ерекше көзге түсті. Осыдан кейін әскерлер Ла-Манча провинциясынан шегінуге мәжбүр болды, бұл Байлен шайқасындағы испандық жеңіске, кем дегенде, жартылай себеп болды. Фернандо VII патша қалаға "Батырлық" атағын берді. Осы оқиғалардан кейін Вальдепенастың бір бөлігі "Guerra de la Independencia" – Наполеон әскерлеріне қарсы партизандық соғысқа қатысты. Франсиско Абад, "Чалеко" әйгілі партизанға айналды. 20-ғасырдың басында филлоксераның пайда болуы американдық, қарсы тұратын жүзімнің енгізілуіне әкелді, бірақ бұл экономикаға көп әсер етпеді. Испания Азамат соғысы осы дамуды тоқтатты және қала халқы азайды. 1940-1970 жылдар аралығында экономикалық қызмет тек ауыл шаруашылығы және дәстүрлі отбасылық шарап өндірісі болды, бұл сол кездегі Орталық Испания үшін кең таралған құбылыс еді. 1980-жылдары Вальдепенаста шарап секторы жаңартылды, жаңа жүзім сорттары енгізіліп, шарап өндірісінде жаңа технологиялар пайдаланылды.

Мәдениет

Валдепенас қаласында тарих, өнер және шарапқа арналған бірнеше музей бар. Жыл сайын тамыз айының бірінші аптасында "жазғы жәрмеңке" және қыркүйек айында "Fiesta de la Vendimia" (Шаршық жинау мерекесі) екі жәрмеңке өтеді.

Адамдар

Бернардо де Балбуена, 1620 жылы Пуэрто-Риконың епископы болып тағайындалды, Мексиканың сұлулығын дәріптеген барокко стиліндегі өлеңдер жазды. Луис Мерло де ла Фуэнте Руис де Бетета, 1610-1611 жылдары Чилидің Корольдік губернаторы қызметін қысқа мерзімге атқарған отарлық шенеунік. Грегорио Прието, суретші, ақын және иллюстратор, портреттерімен, китч коллаждарымен, сондай-ақ Англия, Грекия және Ла-Манчаның ауылдық пейзаждарымен танымал. Испания азамат соғысынан кейін эмиграцияда Лондонда BBC үшін жұмыс істеді. Оның есімімен аталған қоры Вальдепенаста оның көптеген туындыларын көрсетеді. Франсиско Абад Морено "Чалеко" Испанияның Тәуелсіздік соғысында көзге түскен испан партизандарының бірі болды. Хуан Луис Родригес Вигиль – Испан социалистік жұмысшы партиясының (PSOE) саясаткері. 1991-1993 жылдары Астурия князьдығының президенті болды. Ана де Кастро Эгас – испан ақыны және Испан алтын ғасырының биографы. Кастро Эгастың белгілі жалғыз туындысы – 1629 жылы жарық көрген «Eternidad del rey nuestro señor don Felipe III» («Біздің мырзамыз Дон Фелипе III патшаға мәңгілік»). [1]
Алонсо де Кордова Сантьяго, Чилидегі жергілікті тұрғындарға сенімді тұлға (encomendero) болып тағайындалды және 1548, 1568 және 1580 жылдары қаланың регidorы қызметін атқарды. 1559, 1562 және 1581 жылдары Сантьягоның мэрі (alcalde) болды. Ол жерді сатып алып, Эль-Кискода испандық елді мекенін құрды. 1589 жылы Сантьягода қайтыс болды. Хуана Галан, «Ла Галана» лақап атымен белгілі, Пенисула соғысының (1808-1814) партизаны, Вальдепенас қаласынан өтуге тырысқан француз кавалериясына қарсы күресу үшін көшеге шықты. Франсиско Ниева «Постизм» деп аталатын авангардты әдеби қозғалыстың мүшесі болды. 1948-1963 жылдары Парижде тұрды, ол Ионеско және Бекет сияқты модернистермен таныс болды. Оның алғашқы жарияланған туындысы «Es bueno no tener cabeza» 1971 жылы жарық көрді. Астурия сыйлығының иегері, ол Сервантес сыйлығына басты үміткер саналды. Ниева 1986 жылдың 17 сәуірінде Испания Корольдік академиясының J орындығына сайланды және 1990 жылдың 29 сәуірінде орын алды. [3]
Кармен Гарсия де Мерло – испан заңгері, медбикесі және Мадрид қалалық кеңесінің мемлекеттік қызметкері. 2018 жылы ол COGAM (Мадридтегі лесбиянка, гей, трансгендер және бисексуалдар ұжымы) президенті болды, бұл ұйымға тұңғыш рет трансгендер әйел жетекші болды.