Кіріспе

Бадахос (baðaˈxoθ; бұрын ағылшын тілінде Badajos деп жазылатын) – Испанияның Эстремадура автономды бірлестігіндегі Бадахос провинциясының астанасы. Ол Португалия шекарасына жақын, Гуадиана өзенінің сол жағалауында орналасқан. 2011 жылы халық саны 151 565 адамды құрады. Бұл жерге римдіктер мен вестготтар сияқты тайпалар қоныстанған, ал бұрынғы атауы Civitas Pacensis болған. Бадахос 8 ғасырда морилер тарапынан басып алынып, Батальяус деп қайта құрылды. 11 ғасырда қала жеке мори патшалығы – Бадахос тайфасының орталығына айналды. Реконкистадан кейін бұл аймақ бірнеше ғасыр бойы Испания мен Португалия арасында даулы болып, Испания мұрагерлік соғысы (1705), Пиреней соғысы (1808–1811), Бадахостың қамалға шабуылы (1812) және Испания азаматтық соғысы (1936) сияқты бірнеше соғыстарға себеп болды. Қаланың тарихы Испания тарихымен тығыз байланысты. Бадахос – Рим-католик архиепископиясының орталығы. Мерида және Бадахос диоцездерінің бірігуіне дейін Бадахос диоцезі 1255 жылы құрылғаннан бастап Бадахос диоцезінің орталығы болды. Қаланың мәртебелі болуына себеп – оның басында морилік қамал Алкасабаның қираған қалдықтары мен қамал төбесінің арасында ағатын Гуадиана өзені және Сан-Кристобаль бекінісінің мықты қорғанысы. Бадахостың архитектурасы оның қырлы тарихын көрсетеді. Тіпті 1238 жылы салынған Бадахос соборы да қалың қабырғаларымен бекініске ұқсайды. Қалаға Бадахос теміржол станциясы және Бадахос әуежайы қызмет көрсетеді.

Ежелгі заман

Бадахоз аймағында қазба жұмыстарынан табылған археологиялық жәдірелер қола дәуіріне жатқызылды. Мегалиттік мазарлар б.з.д. 4000 жылға дейін сона толған, ал табылған стелалардың көпшілігі соңғы қола дәуірінен. Баска да табылған заттардың ішінде балталар, қылыштар, күнделікті қолданыстағы керамикалық ыдыстар мен құрал-жарақтар, білезіктер сияқты әртүрлі әшекей бұйымдары бар. Археологиялық қазбалар төменгі палеолит кезеңіне жататын қалдықтарды ашты. Артефакттар Бадахоз аймағындағы Colonia Civitas Pacensis римдік қаласынан да табылды, бірақ ірі артефакттардың көп бөлігі Меридада табылған. Римдіктердің б.з.д. 218 жылы Екінші Пуникалық соғысы кезінде басып кіруімен Бадахоз және Экстремадура бастапқыда Hispania Ulterior (Алыс Испания) деп аталған әкімшілік аймақтың бір бөлігіне айналды, кейіннен император Август оны Hispania Ulterior Baetica және Hispania Ulterior Lusitania деп екіге бөлді; Бадахоз Лузитанияның құрамына кірді. Рим тарихында осы елді мекен туралы мәлімет болмаса да, аймақта Ла Кокоса вилласы сияқты римдік виллалар табылды, сондай-ақ жақын жерде вестготтардың құрылыстары да анықталды.

Құрылтайдан орта ғасырға дейін

Бадахоз Кордованың Омейяд халифалары, Солтүстік Африканың Альморавидтер мен Альмохадтар сияқты морей билеушілерінің тұсында маңыздылыққа ие болды. 8 ғасырдан бастап Умаядтар әулеті 11 ғасырдың басына дейін аймақты басқарады. Бадахоздың ресми негізін Мулади дворяны Ибн Марван 875 жылы Меридадан қуылғаннан кейін қалады. Ибн Марванның тұсында қала тек 10 ғасырда ғана басылған тиімді тәуелсіз бүлікші мемлекеттің орталығы болды. 1021 (немесе мүмкін 1031) жылы ол 25 000 тұрғыны бар шағын мұсылман мемлекеті – Бадахоз тайфасының астанасы болды. Мұсылмандық билік кезінде Бадахоз Батальяус (بَطَلْيَوْس) деп аталды, одан қазіргі атауы біртіндеп қалыптасты. 1086 жылы Леон королі Альфонсо VI басқарған христиан билеушілерінің Бадахозға шабуылы маврлардың үстемдігін құлатты. 1067 жылы Мароккодан Альморавидтердің шабуылынан кейін, 1147 жылы Бадахозға Альмохадтар шапты. Бадахоз 1230 жылдың 19 наурызында Леон королі Альфонсо IX қолға түсірді. Оны бағындырғаннан кейін, Кастилияның Данасы Альфонсо X тұсында епископтық құрылып, Сан-Хуан Баутиста соборының құрылысы басталды. 1336 жылы Кастилия королі Альфонсо XI тұсында Португалия королі Афонсу IV әскерлері қаланы қоршады. Бірақ көп ұзамай, Педро Понсе де Леон Үлкен және Хуан Алонсо Перес де Гусман и Коронель, Санлукар де Баррамеданың екінші иелері және Алонсо Перес де Гусманның ұлы басқарған Кастилия-Леондық әскерлер Вильянуэва де Баркарота шайқасында Афонсу IV әскерлерін жеңді. Олардың жеңісі Португалия королін қаладан кетуге мәжбүр етті, және ол тоқырап қалды. Орта ғасырларда Санчес де Бадахоз әулеті Бадахоз маңындағы Баркаротаның иелері ретінде аймаққа үстемдік етті, 1369 жылы Энрике II Фернан Санчес де Бадахозға оны бергенде ол жерді иеленді. Олар Баркаротаны португалдықтарға уақытша жоғалтты, бірақ көп ұзамай қайтадан бақылауға алды. Фернан Санчестің сол есімді немересі, Гарси Санчес де Бадахоздың ұлы, 1434 жылы Баркаротаның иесі және Бадахоз қаласының мэрі болды. Гарси Санчес де Бадахоз, оның ұлы, белгілі жазушы болды, ал оның ұрпақтарының бірі, Диего Санчес де Бадахоз, сонымен қатар белгілі драматург болды; оның Recopilación en metro шығармасы 1554 жылы, өлімінен кейін жарық көрді. Бірінші аурухана қалада 1485 жылы епископ Фрай Педро де Сильва құрды. 1506 жылы осы жерде оба эпидемиясынан зардап шеккендер емделді. 16 ғасырда қалада суретші Луис де Моралес, композитор Хуан Васкес, гуманист Родриго Досма, ақын Хоакин Ромеро де Сепеда, драматург Диего Санчес де Бадахос, доминикандық мистик Фрай Луис де Гранада және сәулетші Гаспар Мендес сияқты тұлғалардың арқасында мәдени жаңару болды. 1524 жылы Испания мен Португалия өкілдерінің кеңес отырысы қаланың Ескі қалалық сарайында олардың аумақтық келісімдерінің мәртебесін анықтау үшін өтті. Оған Эрнандо Колон, Хуан Веспусио, Себастьян Кабото, Хуан Себастьян Элькано, Диего Рибейро және Эстебан Гомес қатысты. Португалия тажына құқығын дәлелдеу үшін 1580 жылдың тамызында Испания королі Филипп II корольдік сарайын Бадахозға уақытша көшірді. Австрия королевасы Анна екі айдан кейін қалада қайтыс болды, ал 5 желтоқсан 1580 жылы Филипп қаладан көшіп кетті. 1580 жылдан 1640 жылға дейін соғыстың болмауының нәтижесінде қала қайтадан гүлденді. Тарихшы Висенте Наварро дель Кастильоның айтуынша, Бадахоздың 428 тұрғыны Американы жаулап алуға қатысқан, оның ішінде конкистадорлар Диего де Валадес, Педро де Альварадо, Луис де Москосо және Себастьян Гарсиласо де ла Вега и Варгас (Инка Гарсиласоның әкесі). 1640 жылы португалдықтардың қалпына келтіру соғысы кезінде қалаға шабуыл жасалды.

16601811

Қала мен оның бекінісін басып алу үшін күрес 1660 жылы португалдықтардың шабуылдарымен жалғасты. 1705 жылы Испания мұрагерлік соғысы кезінде Бадахоз, мұрагерсіз қалған король Карл II қайтыс болғаннан кейін одақтастардың бақылауында болды. Испания оны қайта басып алып, Францияның Людовик XIV-нің немересі Филипп V Испанияның тағына отыруына себеп болды. 1715 жылы Португалия Испаниямен бейбіт келісімге қол қойып, Оңтүстік Америкадағы Ла-Плата аймағындағы Сакраменто аумағын Испанияға беруінің орнына Бадахозға қатысты талаптарынан бас тарды. Испания мен Португалия арасында 1801 жылғы 6 маусымда Бадахоз бейбіт шартына қол қойылды. Португалиялықтар Сиудад-Родригода орналасқан француз әскерлерінің шабуыл жасауы мүмкін екенін сезіп, Оливензаны Испанияға беруге келісті және өз порттарын британдық кемелерге жапқанын мәлімдеді. Олар қабырғаларға шабуыл жасады. 6 сәуірде екі британдық дивизия шабуылдады, бұл "Веллингтонның ең қанды қоршауы" деп белгіленді, нәтижесінде 15 мың британдық сарбаздың 5 мыңы қаза тапты. Бес сағаттық шабуылдан кейін бұзылыстарды басып алу сәтсіз аяқталды. Француздар да шайқаста 5 мың сарбазының 1200-ін жоғалтты. Бұзылыстарда сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, қамал мен зақымдалмаған қабырғаның тағы бір бөлігіне шабуыл жасалып, қала британдықтар тарапынан сәтті басып алынды. Қаланы басып алғаннан кейін жеңіске жеткен әскерлер (басып алынған спирттік ішімдіктерден мас болғаннан кейін) қаланы тонап, көптеген бейбіт тұрғындарды өлтіріп, зорлады. Британдық тарихшы Рональд Фрейзердің пікірінше, бұл Пиреней соғысының ең қорқынышты түні болды. Әскерлерді тәртіпке келтіруге үш күн кетті. Тәртіп орнағаннан кейін шамамен 200-300 бейбіт тұрғын қаза тапқан немесе жарақат алған болуы мүмкін. Веллингтон Лорд Ливерпульге: "Бадахосты басып алу біздің әскерлеріміздің батырлығының ең көрнекті мысалы болды, бірақ мен оларды өткен түндегідей сынаққа салмауға тырысамын" деп жазды. Педро Каро, Ла-Романаның 3-ші маркизі, 1811 жылғы 23 қаңтарда Бадахозда, Лорд Веллингтонмен әскери операциялар жоспарын келісу үшін үйінен шығып бара жатқанда инсульттан қайтыс болды. Бадахоз қоршауында 45-ші жаяу полкі (кейін 95-ші полкпен бірігіп, Шервуд орманшылары полкін құрды) қамалға бірінші болып кіре алды және 45-ші полктің лейтенанты Джеймс Макферсонның қызыл киімі француз туының орнына қамалдың құлауын білдіру үшін көтерілді. Бұл ерлік жыл сайын 6 сәуірде еске алынады, сол күні полк туларында және Ноттингем замкісінде қызыл жакеттер желбірейді. 1833 жылы жарық көрген "Шетел әдебиеті, ғылым және өнер мұражайының" 23-томы Бадахозды "Испанияның оңтүстігіндегі ең бай және ең әдемі қалалардың бірі" деп сипаттады, оның тұрғындары жиырма бір күн бойы үнсіз қоршауды қорқынышпен бақылаған және қорқынышты қырғынды көріп қалған. 1883 жылғы 5 тамызда Испания қарулы күштерінің бір бөлігі бүлікке тырысты, осы кезде жағдай шатас және хаостық болды.

Қазіргі тарих

Соғыстан кейін қала өсіп-дамыды, бірақ 1960 жылдан бері Испанияның басқа аймақтарына және Еуропаның басқа елдеріне айтарлықтай көші-қондар болды. Келесі онжылдықтарда қаланың басым экономикалық қызметі көбінесе үшінші секторға көшті, ал қазір Бадахос Испанияның оңтүстік-батысындағы маңызды сауда орталығы және Испания мен Португалия арасындағы сауда-экономикалық және мәдени қатынастар үшін маңызды байланыс құралы болып табылады. 1997 жылғы 6 қарашада ауыр су тасқыны қаланың бірнеше аудандарын қиратты, нәтижесінде 21 адам қаза тауып, жүздеген адамның мүлкі зардап шекті. Апаттың себебі – Атлант мұхитының тропикалық емес циклының Иберия түбегінен өтіп, әдетте құрғақ болатын Ривилья және Каламон арналарын су басуы болды. ), қысы жұмсақ, бірақ температурасы көбінесе нөлден төмен түсіп, жазы кейде 40°C немесе одан да жоғары температураны көрсетеді. Сонымен қатар, жауын-шашын мөлшері жартылай шөлді климатқа жақын. Бадахостың климаты жаз бен қыс арасында күрт өзгерістерге ұшырайды, бұл төмендегі кестеде көрсетілген. Өлшеу станциясының биіктігі – . Орташа жылдық температура – . Шілдедегі орташа ең жоғары температура – , ал қаңтардағы ең төменгі орташа температура – . Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері – , желтоқсан айында ең көп жауын-шашын – түседі, ал шілде айы ең құрғақ ай болып табылады, жауын-шашын мөлшері – . Ауаның ылғалдылығының орташа жылдық деңгейі 64% құрайды. Қалаға жылына орташа есеппен 2860 сағат күн сәулесі түседі.

Әкімшілік

Бадахоз мемлекет қайраткері Мануэль де Годойдың, Алькудия герцогының (1767–1851) туған жері. Бадахоста провинциялық басқару ғимараттарының көп бөлігі, сондай-ақ қалалық басқару ғимараттары орналасқан. Саяси жағынан Бадахоз Испания Конгресінің Бадахоз сайлау округіне кіреді, ол географиялық аумағы бойынша Испания Конгресінің 52 округінің ішіндегі ең ірісі болып табылады және Экстремадура аймағының маңызды бөлігін қамтиды. Бұл сайлау округіндегі алғашқы сайлау 1977 жылғы жалпы сайлауда өтті. 2011 жылғы сайлауда Бадахоз округінен конгреске алты депутат сайланды, олардың төртеуі Халық партиясының Біріккен Эстремадура партиясынан (PP EU), ал екеуі Испания Социалистік жұмысшы партиясынан (PSOE) өкілдік етті.

Аудандар

Атауы Түрі Халқының саны Алкасаба Аудан 254 Альварадо Аудан 389 Балбоа Аудан 532 Гевора Аудан 2308 Гуадиана дель Каудильо 2012 жылдың 17 ақпанында тәуелсіздік алды 2543 Новельда дель Гуадиана Аудан 909 Саграхас Аудан 631 Вальдеботоа Аудан 1.294 Виллафранко дель Гуадиана Аудан 1.544 БАРЛЫҚ АУДАНДАР 7861

Экономика

Тарихи тұрғыдан қарағанда, Бадахоз экономикасын жиі соғыстар қиратты және халқы кедейлікте өмір сүрді. Ауыл шаруашылығы жерлері құнарлы болмады, ал аумағында маңызды өнеркәсіп саласы да болған жоқ. Дегенмен, қаладағы және Меридадағы тарихи ескерткіштер келушілерді қызықтыратын маңызды тартымдылықтарға айналды, бұл туризмнің дамуына әкелді, ал соңғы жылдары өнеркәсіптік өсім де байқалды. Бадахоз қазіргі кезде негізінен сауда қаласы болып табылады және 2007 жылғы Испанияның экономикалық жылнамасы, Servicio de Estudios de La Caixa баспасы бойынша Испанияда экономикалық маңыздылығы бойынша 25-орынды иеленеді. Географиялық орнының арқасында қала Португалиямен айтарлықтай транзиттік сауда байланыстарын қолдайды. Қызмет көрсету секторы қалада басымдық құрайды. Басты сауда көшесі – Меначо, онда көптеген ұлттық және халықаралық желілер орналасқан. Centro Comercial Abierto Menacho – Экстремадурадағы ең ірі ашық сауда орталығы, оған жүз мыңдаған еуро инвестиция салынды және оны жыл сайын мыңдаған португалдықтар бағалайды. Маңызды өнеркәсіп салаларына зығыр, жүн және былғары тауарларын, бас киімдерді, керамикалық бұйымдарды және сабынды жасау кіреді. Сауда провинция және Португалия тұрғындарының сұранысына жауап береді. Осындай сауда қатынастарының маңыздылығын ескере отырып, 2006 жылы Кая өзенінің жағасында, қала сыртында Institución Ferial de Badajoz (IFEBA) жаңа көрме орталығы ашылды. Бұл экономикалық және мәдени орталық, онда балық және түрлі азық-түлік стендтерінен бастап денсаулық сақтау дүкендеріне дейін кең ауқымды тауарлар ұсынылады. Ескі қала ауданы осы көрмеге байланысты әсер көрді, бірақ жаңа дүкендер ашылуының арқасында бірте-бірте қалпына келіп жатыр. Қаланың өнеркәсіптік аймағы өзеннің батыс жағында, негізінен ірі өнеркәсіптік аймақ – Эль Неверода шоғырланған, ол А 5 тас жолының (Испаниядағы А 1 және А 6 нөмірлерімен бес радиалды тас жолдың бірі) қасында орналасқан және үнемі кеңейіп келеді, онда түрлі компаниялар жұмыс істейді. Сонымен қатар, Сан-Роке сияқты қала маңындағы аудандарда да өнеркәсіптік аймақтар мен шағын кәсіпорындар бар. 2007 жылдың жазында 38 миллион еуроға "Caja de Badajoz" жаңа бас кеңсесінің құрылысы жобасы жарияланды, ол 2008 жылдың қазанында басталып, қазір пайдалануға берілді. Torre Caja Badajoz – бұл қаржы орталығы, оның биіктігі 17 қабатты және қазір Экстремадурадағы ең биік ғимарат. Қала сонымен қатар қала орталығынан шамалы қашықтықта орналасқан, 2009 жылы кеңейтілген әуежайға және конференц-орталыққа ие.

Белгілі жерлер

Қала мавр және ортағасырлық сәулетпен толы, бірақ римдік және вестготтар сәулетінің қалдықтары жақын орналасқан Меридадағыдай айқын емес. Алкасаба бекінісі – Бадахостағы мавр мәдениетіне куәлік ететін қаланың ең танымал құрылысы. 17-18 ғасырларда ол Португалияның оңтүстік шебіндегі маңызды бекініс болып саналды, Португалияның оңтүстігі мен Андалусия аймандарына қарайтын жолдарды бақылап, Португалияға қарсы жорықтарға бағытталған орталық болды. Христиандық кезеңде Ла Рока герцогтары осы бекіністе орналасқан. Бүгінде ол Бадахоз археологиялық мұражайы қызметін атқарады. Бадахоздың көптеген тарихи ескерткіштері, қирағаннан кейін қайта жаңартылды. Оның мейрамханалары, пабтары және түнгі өмірі көрші Португалиядан келгендер үшін басты тартымдылықтардың бірі болып табылады. 13 ғасырда салынған Бадахоз соборы (1238 жылы мешіттен айналдырылған) ескі қалада орналасқан және оның сәулеті Бадахоздың күрделі тарихын көрсетеді, қабырғалары мықты, қамалға ұқсайды. Собордың үш терезесі ерекше – біреуі готикалық стильде, екіншісі Ренессанс стилінде, ал үшіншісі платереско стилінде.

Муниципальді ғимараттар

Паласио де Конгресс де Бадахос, конгресс сарайы, архитекторлар Хосе Сельгас және Люсия Каноның еңбегі. Паласио Муниципальде қала әкімдігі орналасқан. Алғашқы қала әкімдігі ғимаратының қалдықтары қираған. Қазіргі ғимарат 1852 жылы салынған, ал сағаты 1889 жылы орнатылған. 1937 жылы муниципалды сәулетші Родольфо Мартинес ғимаратты қайта жаңартып, әсіресе стильдік үйлесімділікке ерекше назар аударды, мұнараларын кеңейтіп, сәндік элементтерін өзгертті. Онда балюстрада, орталық балкон және колонналар бар. Бадахоста қаланың және облыстың тұрғындарына қызмет ететін бірнеше муниципалды кітапханалар бар, олардың ішінде Biblioteca Pública Municipal A. Dominguez, Biblioteca Pública Municipal Bda. de Llera, Biblioteca Pública Municipal Cerro de Reyes, Biblioteca Pública Municipal Pardaleras және Biblioteca Pública Municipal San Roque кіретін кітапханалар бар.

Алқасаба

Алькасаба – 9 ғасырда Ибн Марван салған мавр қамалы. 1169 жылы әлмохад халифасы Әбу Якуб Юсуф оны нығайтқан, алайда 913 және 1030 жылдарға дейінгі ертерек жұмыстардың іздері де бар. Алькасаба 11 және 12 ғасырларда Бадахоз тайфасының билеушілерінің негізгі тұрағы болды. 13 ғасырда Леон патшасы Альфонсо IX әлмохад билеушілерін қуғынға түсірді. Torre de Espantaperros мұнарасының биіктігі – 6 метр, ол саз бен шығардан салынған. Оның сегізбұрышты пішінді, төртбұрышты құрылымы бар, ол бұрын айналағы жерлердің әдемі көрінісін ұсынып тұрған. Атауы, мұнараға орнатылған қоңыраудың керемет дыбысына байланысты берілген. Оған іргелес, 16 ғасырда салынған Ла Галера ғимараты бұрын қалалық әкімшілік, содан кейін түрме болып пайдаланылған, ал қазір археологиялық музей ретінде қызмет етеді. Бұл ескерткіштің төңірегінде мұқият күтілген бақ орналасқан, онда вестготтар, римдіктер және басқа да кезеңдерге жататын археологиялық жәдігерлер табылған.

Вобан бекінісі

Вобан әскери бекінісі 17 ғасырда Испания мен Португалия арасындағы 1640 жылдан 1668 жылға дейінгі соғыс кезінде қалаға солтүстік-батыстан және оңтүстік-шығыстан шабуыл жасайтын күштерге қарсы қорғаныс шарасы ретінде салынған. Ол тас, кірпіш және әк бетоннан тұрғызылған. Бекіністің солтүстік бөлігінде сегіз бастион орналасқан, ал оңтүстіктегі Гуадиана және Ривилья өзендері қосымша қорғаныс қызметін атқарды. Бастиондардың аттары: Сан-Педро, Ла-Тринидад, Санта-Мария, Сан-Роке, Сан-Хуан, Сантьяго, Сан-Хосе және Сан-Висенте.

Ла Жиральда

Ла Жиральда, Плаза де ла Соледад маңында орналасқан, Севильядағы Жиральданың көшірмесі. Құрылысы 1930 жылы жергілікті кәсіпкер коммерциялық мақсатта аяқтады. Жаңа арабтық-андалузиялық стильде салынған, керамикалық плиткалармен және металл өңдеумен әсемделген, сондай-ақ сауда символы ретінде Меркурийдің бейнесі бар. 1978 жылы Telefónica ғимаратты сатып алып, жаңартып, кеңселерін орналастырды. 1998 жылы Telefónica ғимаратты босатты, ал төрт жылдан кейін оны 4,2 миллион евроға сатуға ұсынды. Бірақ сатып алушы табылған жоқ, содан кейін Telefónica ғимаратта жергілікті кеңселерін қайта ашуды жоспарлады, бірақ кейіннен бұл жоспардан бас тартты. Жергілікті билік ғимаратты сатып алу бойынша бірнеше ұсыныс жасады, оның ішінде Көркемсурет мұражайын кеңейту, өңірлік мәдени орталық құру және Пасхаға арналған мұражай ашу жоспарлары қарастырылды, өйткені Пасха қаланың маңызды туристік орталығы болып табылады.

Пуаре де Пальмас

Пуэрта-де-Пальмас 1551 жылы салынды.

Санта-Ананың шынайы монастыры

Бұл Бадахостағы христиан монастыры, 1988 жылы мәдени маңызы бар объект деп жарияланды. Мазар тасында жазылғандай, Фигероа 1558 жылғы 17 сәуірде қайтыс болғанға дейін қырық жыл бойы монастырьдің әйелі болды. Ол Эль Эскориал монастырының Крипта Реал-ына көшірілгенге дейін монастырь аумағында жерленген. Монастырь 18 ғасырда үлкен өзгерістерге ұшырады, бірақ бастапқы құрылымының бір бөлігі сақталған. Басқа да саябақтар мен бақтардың ішінде Кастелар бар, онда орталық көл және романтик ақын Каролина Коронадо мен Луис Чамизо Тригуэросқа, "Легионға", Ривильяс-и-Каламонға, Сан-Фернандоға және Ла Виньяға арналған бірнеше ескерткіштер орналасқан. Қалада сондай-ақ Лузиберия деп аталатын су және демалыс паркі бар. Экстремадураның жетекші галереясы – Museo Provincial de Bellas Artes (Облыстық Көркемөнер мұражайы) Пласа-де-ла-Соледаддың жанындағы 19 ғасырға жататын екі сарайда орналасқан. Оның ауданы кең, 16-20 ғасырларға жататын 1200-ден астам картина мен мүсін бар, олар Зурбаран, Луис де Моралес, Караваджо, фламанд суретшілері, Франсиско де Гоя, Фелипе Чека, Торре Исунса, Эухенио Эрмосо, Аделард Коварси, Антонио Хуэс Нието, Франсиско Педраха Муньос, Пабло Пикассо және Сальвадор Дали сияқты 350-ден астам суретшінің туындыларын көрсетеді. "Луис де Моралес" қалалық мұражайы Ренессанс суретшісі Луис де Моралестің үйі болған жерде салынған және оның көптеген картиналарын қамтиды. Облыстық археологиялық мұражай (Museo Arqueológico Provincial) бекініс ішінде орналасқан және Бадахоз провинциясының барлық аймақтарынан әкелінген заттарды қамтиды. Ғимаратта 16 ғасырға жататын Ферия герцогтарының сарайы орналасқан. Жинақ алты негізгі бөлімге бөлінген: тарихқа дейінгі кезең, ерте тарих, римдік, вестгот, ортағасырлық ислам және христиандық. Бұл әсем ғимарат тас пен кірпіштен салынған, бұрыштарында төрт мұнарасы бар және террасалы қасбеті бар. Ішкі кеңістігі сегізбұрышты бағаналарға тірелетін мудехар стиліндегі кірпіш аркалардан тұрады. Кафедральдік мұражай (Museo Catedralicio) кафедраль аумағында орналасқан. Ол ғимараттың құрылысының әртүрлі кезеңдерінен өткен тарихи саяхатты ұсынады. Сонымен қатар, архиепископтық епархияның құрылуынан бастап қазіргі күнге дейінгі жәдігерлер де бар. Жинақтарға филиппин сүйектерінен жасалған бұйымдар, ою-өрнектер және фламандтық гобелендер, Альфонсо Суарес де Фигероаның қабір тасы және 1558 жылғы "Корпус процессиялық күзеті" кіреді. Луис де Моралес пен Зурбаранның туындылары да бар. Музей Таурино (Museo Taurino) қала орталығында орналасқан және Экстремадура бұқа күресі клубымен ұйымдастырылған. Онда афишалар, фотосуреттер және бұқа күресі әлемінен алынған заттар бар. Карнавал мұражайы (Museo del Carnaval) 2007 жылы Меначо орталығында ашылды. Музейде қалалық карнавалға жылдар бойы қатысқан топтардың костюмдері қойылған. 2008 жылы ол Экстремадура мұражайлар желісіне қосылды.

Плазалар

Плаза де Испания қаланың орталығында орналасқан, оның жоспарын 1917 жылы қала архитектор Родольфо Мартинес жасаған және 1920 жылы аяқталған. Үлкен кафедралық собор тарихи ауданның ортасында орналасқан. Плаза де Сервантес Бадахоз тарихы үшін маңызды орын саналады. Аумақтың бір бөлігі бұрын Әулие Андрей шіркеуі мен оның зиратына тиесілі болған. Ол 1888 жылға дейін салынған сүйір жұлдыздардан тұратын концентрлі мозаикасы бар ақ мрамормен әсемделген. Жақында қайта жаңартылған Плаза-Альта ғасырлар бойы қаланың орталығы болды, себебі ол мұсылман цитаделінің шегінен асып түсті; бұрын ол жай ғана "алаң" деп аталатын. Испандық фламенко гитарисі Пако де Лусия 2013 жылдың 10 шілдесінде Плаза-Альтада концерт берді. Ла Жиральда Плаза де ла Соледадға жақын жерде орналасқан.

Тұрғын үй ғимараттары

Каса Альварес Буиза, жеке үй және коммерциялық кешен, Сан-Хуан ауданында Адель Франко Пинна 1918 және 1921 жылдар аралығында салған. Пласа-де-ла-Соледадта орналасқан ғимарат бұрын Испания банкінің кеңсесі болған. Көркемдік элементтеріне әк, кірпіш және андалусиялық ықпалмен жасалған түрлі-түсті керамикалар кіреді. Каса-дель-Кордон – 16 ғасырдың басындағы кейінгі готика стилінде салынған жеке үй, оның терезелері сәндік бөлінген. Қазіргі уақытта мұнда Архиепископтық орналасқан. 1921 жылы салынған Каса Пуэбла – Бадахоз және айналасындағы көптеген ғимараттарды жобалаған Пиннаның тағы бір жобасы. Бұл Андалусия стиліндегі аймақтық сәулет өнерінің ең жақсы үлгілерінің бірі және мүлік екі фасадына ие, негізгі фасадында жаңа Ренессанс элементтері бар.

Зираттар

Визиготтар дәуірінде археологиялық қазбалар көрсеткендей, жерлеу орындары Пикуринья, Пардалера және Серро-де-Реес жерлерінің жанында орналасқан. Араб кезеңінде жерлеулер жолдар бойында, Цитадельдің шығыс жағында, Серро-де-ла-Муэлаға жақын және Сантьяго бастионы аумағында болған; бұл орындар жақындағы қазба жұмыстары кезінде анықталды. Бадахос христиандары ең алғашқы ғасырлардан бастап 19 ғасырдың соңына дейін қайтыс болғандарын шіркеулерде немесе олардың маңында жерлеген. Бадахостың ең көне екі зираты – Сан-Хуан зираты және Нуэстра-Сеньора-де-ла-Соледад зираты. Қазіргі таңда қолданыстағы зираттар: Сан-Хуан зираты, Бальбоадағы Вирхен-де-лас-Ньевес зираты, Геворадағы Безуартты Консепсьон зираты, Новельдадағы Сан-Исидро зираты, Вальдеботоадағы Таза Жүрек Мария зираты және Виллафранкодағы Сантьяго Апостол зираты. Сан-Хуан зираты әлі де қызмет ететін ең көне зират болып табылады және ол 1839 жылға дейінгі кезеңге жатады.

Көпірлер

Бадахоз қаласында бес көпір бар, оның төртеуі Гуадиана өзенімен өтеді. Пуэнте де Палмас, сондай-ақ Пуэнте Вьехо деп те аталады, Бадахостағы ең көне көпір; құрылысы алғаш рет 1460 жылы басталды, бірақ 1545 жылы өзен суының күрт көтерілуі салдарынан құрылыс қирады. Ол Испанияның Филипп II патшалығы тұсында Бадахоз губернаторы Диего Хуртадо де Мендоса басшылығымен қайта салынды. 1603 жылы су тасқыны оның 24 қабатының 16-сын бұзды, ал 1609 және 1612 жылдар аралығында олар қалпына келтірілді. Көпір 1833 жылы үшінші рет қайта салынды; инженері – Жозе Мария Отеро, сәулетшісі – Валентин Фалькато. Пуэнте де ла Автономія Экстременья 1990 жылы аяқталды және Пуэнте де Палмас көпірінен жоғары орналасқан, Мадридке және N 435 Badajoz Fregenal de la Sierra тас жолына қарайтын басты жолдарға қосылады. Пуэнте Реал – Гуадиана өзені арқылы салынған аспалы көпір, қаладағы төртінші көпір, ол 1994 жылы аяқталды. 1992 жылы Испания королі негізгі тасын салды. Оның жалпы ұзындығы 6 метрді құрайды. Көпірде велосипед жолы бар және ол Португалияға және көптеген басқа қала орталықтарына апаратын Эльвас даңғылымен байланысады.

Мәдениет және білім беру

Мәдениет пен өнерге аса танымал қала болмаса да, қалада көптеген белгілі суретшілер, музыканттар мен жазушылар дүниеге келген. Өнер саласында қаладан шыққандардың қатарында актерлер Луис Алкориса, Мануэль де Блас, жазушылар Артуро Бареа, Висенте Баррантес Морено, Хосе Лопес Пруденсио, Эмилио Мороте Эскивель, Хесус Гарсия Кальдерон, әншілер Антонио Хормиго, Роза Морена, Федерико Кабо, Гуадиана Альмена, Ла Каита, Поррина де Бадахос және пианистер Кристобал Одрид, Эстебан Санчес, сондай-ақ суретшілер Луис де Моралес, Антонио Вакеро Побладор, Фелипе Чека, Аделардо Коварси Юстас және тағы да басқалар бар. 2006 жылы құрылған Бадахоз жәрмеңке институты (IFEBA) маңызды экономикалық орталыққа ғана емес, сонымен қатар көрнекті аймақтық мәдени орталыққа айналды. Саудадан бөлек, мұнда ат жарысынан бастап брейк-денс пен пейнтболға, Кариб теңізі билеріне дейін түрлі мәдени шаралар тұрақты түрде өткізіледі. Театр қойылымдары, опера, концерттер мен көрмелер де ұйымдастырылады. Испанияның оңтүстігіндегі көптеген қалалар сияқты, Бадахоста да фламенко өте танымал, Пласа-Альта және басқа да орындарда жиі қойылымдар көрсетіледі. Бадахозбен байланысты фламенконың ерекше түрлері – Экстремадуран халеолары мен Экстремадуран танголары. 1867 жылы құрылған Banda Municipal de Música классикалық музыка тобы Бадахоз және оның аймағындағы осындай шараларда өнер көрсетеді; 2013 жылы құрамында 33 музыкант болған. 1998 жылы қалалық әкімдік Бадахозда Музыка мектебін (Escuelas Municipales de Música de Badajoz) ашты. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, сабақтар Энрике Сегура Коваси, Луис де Моралес, Санто-Томас-де-Акино және Нюстра-Сеньора-де-ла-Соледад мектептеріндегі төрт орында өткізіліп, шамамен 600 студент білім алады. Мектепте кларнет, флейта, гитара, соққы аспаптар, фортепиано, саксофон, труба, скрипка және ән сабақтары беріледі. Испан музыкалық ұлтшылдығының негізін қалаушылардың бірі Кристобал Одрид (1825–1877) Бадахоста дүниеге келген. 1970-ші жылдары танымал болған фламенко поп-әншісі Роза Морена осы қалада туып өсті және қазір де сонда тұрады; оның ең танымал әні – Échale guindas al pavo. "Feria de San Juan" фестивалі жыл сайын 23 маусымнан 1 шілдеге дейін осы шекаралық қалада өткізіледі, бұл Испания халқына ғана емес, сонымен қатар бір апталық фестивальге қатысу үшін Португалиядан келетін қонақтар үшін де тартымды оқиға. Фестиваль барысында бұқалар жекпе-жегі де ұйымдастырылады. Бадахоз Португалиямен шекаралас орналасқандықтан, оның мәдениетіне португалиялық ықпал көрінеді. Қалада португалиялық мейрамханалар мен кондитерлік дүкендерді кездестіруге болады, ал тұрғындар тамақтанып немесе демалысқа Португалияға жиі барады. Бадахоздың батыс жағында орналасқан Экстремадура университетінің (UNEX) Бадахоз кампусы бар. Университет 1968 жылдың 4 қарашасында Севилья университетіне қарасты Бадахоз факультеті құрылған кезде іргесі қаланды. Бүгінде Экстремадура университетінің Бадахоз, Касерес, Мерида және Пласенсия қалаларында филиалдары бар. 1971 жылы Министрлер кеңесі Саламанка университетінің жанындағы Касерес өнер колледжін құруды бекітті. 1970 жылғы Білім туралы жалпы заңға сәйкес, 1972 жылы Касерес пен Бадахоздың педагогикалық училищтері университет құрамына енді. 1827 жылы Ричард Альфред Давенпорт Бадахоз соборының деканы туралы әсерлі пікір жазды, оның "Саламанка, Коимбра және Алкаланың барлық ғалымдарынан артық білімді, барлық тілдерді – тірі де, өлі де – білетін, барлық рухани ғылымдарды жақсы меңгерген" екенін айтты. Adoratrices – бұл Леон королі Альфонсо IX-пен бірге христиандардың келгенін еске алу үшін киелі Иосифке арналған шағын шіркеу. 1556 жылы құрылған Иосиф қауымдастығы осы шіркеуден жұмыс істеді. 19 ғасырғы Тәуелсіздік соғысы кезінде шіркеу бомбаға ұшырап, кейінгі жылдары маңызы төмендеді. Алайда, 1917 жылы ол нео-готика стилінде қайта жаңартылды және қазір мұнда Madres Adoratrices Esclavas del Santísimo y de la Caridad монастыры орналасқан. Сан-Андрес және Ла-Консепсьон шіркеулері 13 ғасырға дейін сақталып қалған. Басқа діни ғимараттарға Санта-Ананың королевалық монастыры, Лакларисас-Дескальзас монастыры, Кармелита монастыры, Паджаритос шіркеуі, Солидад шіркеуі, Консепсия, Сан-Агустин, Сан-Андрес, Сан-Хуан Баутиста және Санто-Доминго епархиясы кіреді. Солидад шіркеуі – готика стиліндегі шіркеу, ол бастапқыда 1664 жылы Сан-Герман герцогы Франсиско де Тутавилья и дель Руфоның қаржыландыруымен басқа жерде салынған. Уақыт өте келе қирап, 1931 жылдан бастап қазіргі орнында қайта тұрғызылды. Сан-Хуан Баутиста епархиясы, үлкен қызғылт және ақ түсті күмбезді ғимарат 18 ғасырға дейін сақталып қалған, бастапқыда Португалия королі Жоан V қаржылаған францискан монастыры болған.

Футбол

Қала бұрын CD Badajoz клубына үй иесі болған, ол 2012 жылы Segunda División B Group 1 тобында маусымын аяқтағаннан кейін таратылды. Қазір қаланың басты футбол клубы – 2012 жылы тараған CD Badajoz клубының жанкүйерлері құрған CD Badajoz 1905 клубы. Бұл клуб қазір Испания футбол лигасының бесінші деңгейі саналатын Экстремадура аймақтық лигасының (Regional Preferente) жоғары тобында ойнап жатыр, және 2012–13 маусымында плей-офф арқылы көтерілді. Олардың стадионы – Estadio Nuevo Vivero. Cerro Reyes клубы қазіргі уақытта ешқандай лигаға мүше емес. Бұрын бұл клуб Segunda División B тобында ойнаған, тіпті 2010–11 маусымын осы дивизионда өткізген. Клуб Estadio José Pache стадионында өнер көрсетеді. Бадахос қаласындағы тағы бір футбол клубы – Badajoz CF, ол Tercera División – Group 14 тобының мүшесі. UD Badajoz клубы өз алаңындағы ойындарын Estadio Nuevo Vivero стадионында өткізеді.

Баскетбол

Бадахоз қаласының баскетбол клубы – AB Pacense, 2005 жылы Бадахоздың таратылған баскетбол клубтарының – CajaBadajoz, Círculo Badajoz және Habitacle сияқты клубтардың қалдықтарынан құрылған. Клуб Liga EBA лигасында өнер көрсетті, ал Polideportivo La Granadilla аренасын өз үйі деп санайды. Клуб 2013 жылдың жазында таратылды.

Гольф

Бадахоз екі гольф алаңына ие. Олардың бірі – Дон Телло гольф алаңы (lang es) – 1994 жылы салынған 9 ойықтан тұратын алаң. Алаң Гуадиана өзенінің жағасында орналасқан, "жайлы және көлбеу" деп сипатталады. Екіншісі – Гуадиана гольф алаңы (lang es) – 1992 жылы салынған 18 ойықтан тұратын алаң. Алаң 14 көлдік нысан мен көптеген ағаштардың болуына байланысты қиын деп сипатталады.

Көлік

Бадахос теміржол станциясы (IATA: BQZ) қаланың солтүстігінде орналасқан және Бадахостағы жалғыз теміржол станциясы болып табылады. Станция алыс және орта қашықтықтағы пойыздарды қабылдайды, олардың барлығы Renfe мемлекеттік компаниясымен басқарылады. Бұл португалдық теміржол жүйесіне дейінгі Испанияның соңғы теміржол станциясы. Станцияның Оңтүстік-Батыс – Португалия дәлізі және Мадрид – Лиссабон желісі арқылы жоғары жылдамдықты қызметтерді ұсынатын Португалиямен шекарада орналасқан жаңа нысанмен алмастырылуы күтілуде. 2017 жылдың тамызында Португалияның ұлттық теміржол компаниясы Comboios de Portugal Бадахостан Энтронкаментоға күнделікті қатынас ашты, одан Лиссабон және Порто қалаларына қосылыс бар. Бадахос әуежайы (lang es) қала орталығынан 13 км шығысқа қарай орналасқан. Азаматтық әуежай ұшу-қону жолағы мен басқару мұнарасын испан әуе күштеріне қарасты Талавера-ла-Реал әуе базасымен (lang es) бөліседі, ол Талавера-ла-Реал муниципалитетінің атымен аталады. Екі әуе кемесін қабылдау орны 2852 метрлік асфальт ұшу-қону жолағын пайдаланады. Қазіргі уақытта әуежайда екі азаматтық бағыт бар: бірі Барселонаға, екіншісі Мадридке, оларды Air Nostrum компаниясы орындайды.

Денсаулық сақтау

Бадахоста 1694 жылы салынған алғашқы аурухана – Сан-Себастьян ауруханасы. Бадахоз қаласы Área de Salud de Badajoz денсаулық сақтау аймағына қарасты, сонымен қатар Альбуркерке, Альконшель, Баркаррота, Гевора, Херес-де-лос-Кабальерос, Ла-Рока-де-ла-Сьерра, Монтихо, Олива-де-ла-Фронтера, Оливенца, Пуэблонуэво-дель-Гуадиана, Сан-Висенте-де-Алькантара, Санта-Марта, Талавера-ла-Реаль және Вильянуэва-дель-Фресно муниципалитеттерін қамтиды. Бұл аймақ 17 бөлікке бөлінген, оның ішінде жетісі Бадахоз қаласының өзінде орналасқан. Бадахоздағы ауруханалар: Бадахоз Университет ауруханасы, Перпетуо Сокорро ауруханасы, Ана мен бала ауруханасы. Ал клиникалар: "Клидеба" де Капио, "Казер" де Капио және Экстременья де Салюд клиникасы. Бадахоз Университет ауруханасы Пуэнте Реалдан тыс, өзеннің сол жағында, Экстремадура университетіне жақын орналасқан.