Кіріспе

Сеговия (Segovia) – Испанияның Кастилия және Леон автономды облысындағы қала. Бұл Сеговия провинциясының астанасы және ең көп халқы бар муниципалитет. Сеговия Ішкі үстіртте (Meseta Central), Система Центра тауларының солтүстік беткейлеріне жақын және Эресма өзенінің иілісінде орналасқан. Қаласы тарихи ғимараттарымен, оның ішінде үш маңызды ескерткішімен әйгілі: қала орталығындағы римдік су құбыры, готикалық стильде Еуропада соңғылардың бірі болып салынған кафедраль соборы және Уолт Диснейдің "Күлшегі" сарайының прототипі болған ортағасырлық қамал. Қаланың тарихи орталығы 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

Этимология

Сеговия атауы келт-ибериялық тектес. Тарихшылар оның ескі атын Сегобригамен байланыстырғанмен, жақын маңдағы Саэлисес ауылында түпнұсқа рим қаласының жақында табылуы бұл мүмкіндікті жоққа шығарды. "Сеговия" атауы Серториан соғысы туралы айтылғанда Ливий еңбектерінде кездеседі. Римдіктер мен маврлар кезінде қала Сego([u])via (Σεγουβία, Птолемей II. 6. § 56) және Šiqūbiyyah (شقوبية) деп аталған.

Орналасқан жері

Сеговия Эресма өзенінің арнасына жақын орналасқан (Дуроның екінші дәрежелі саласы), Орталық жүйенің бөлігі – Сьерра-де-Гуадаррама тауларының солтүстік-батыс еңісіне жақын. Мадридтен Сантьягоға қарайтын Сантьяго жолының басты бағыты қаладан өтеді.

Климат

Сеговияда жаз айларында ыстық Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі бойынша Csa) және суық жартылай шөлейт климаты (BSk) басым. Бұл жағдай биік орналасуынан және теңіз жағалауынан алыс болуынан туындайды. Жылдық орташа температура , қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура және шілде айындағы орташа ең жоғары температура . Жылдық жауын-шашын мөлшері төменгі жазықтарда жылына 400-500 мм аралығында, ал жақын орналасқан Сьерра-де-Гуадаррама таулы аймағында 1000 мм-ден асып түсуі мүмкін, себебі тауларда жаңбыр мен қар жиі жауады. Жазғы дауылдардан құйылған нөсерлер провинцияның таулы аймағын Испанияның орталық платосының көп бөлігінен гөрі жаңбырлырақ етеді, бұл аймаққа жасыл өсімдіктерге толы көрініс береді. Бұл факторлардың барлығы провинцияны аймақ бойынша ылғалды аймаққа айналдырады. Таулы аймақтардағы өсімдіктердің басты түрлері – қарағай, мәңгі жасыл, емен, шыршы және арша.

Тарих

Қазіргі Сеговиядағы елді мекеннің алғашқы жазбадағы айрығы кельттерге тиесілі болған. Кейін билік римдіктердің қолына өтті. Қала б.з.д. 75 жылы Квинт Цецилий Метелл Пийдің Квинт Серторий мен Хиртулейге қарсы жеңіске жеткен шайқасының болуы мүмкін жері саналады. Хиртулей шайқаста қаза тапты. Рим кезеңінде елді мекен сол кездегі көптеген латын монастырларының біріне қарасты. Испанияны мұсылмандар басып алғаннан кейін бірнеше ғасыр өткен соң қала тасталып қалған деп есептеледі. Леон және Кастилия королі Альфонсо VI-ның ұлы Альфонсо VI Толедоны басып алғаннан кейін, Сеговия Иберия түбегінің солтүстігінен және Пиреней тауларының ар жағынан христиандармен қайта қоныстандырылды, бұл оған Сиерра-де-Гуадаррама мен Тахо өзендерін кесіп өтетін маңызды ықпал аймағын сыйлады. Сеговияның сауда жолдарындағы орны оны жүн және тоқыма тауары саудасының маңызды орталығына айналдырды. Орта ғасырдың соңы Сеговия үшін өркендеу дәуірі болды, еврей халқының саны өсті және қуатты мата өнеркәсібінің негізі қаланды. Осы кезеңде готикалық сәулет өнерінің бірнеше көрнекті туындылары аяқталды. Айта кетейік, 1474 жылдың 13 желтоқсанында Изабелла I Сан-Мигель шіркеуінде Кастилия патшайымы деп жарияланды. Сеговьен – 14-17 ғасырларда жиһазды безендіруге қолданылатын жергілікті фланель мата. Ол испан жұнынан жасалған, түкті беті бар, тоқыма құрылымы ерекшеленеді. Кастилияның көптеген тоқыма орталықтары сияқты, Сеговия Хуан Браво басшылығымен Коммунерос көтерілісіне қосылды. Қоғамдардың жеңіліске ұшырауына қарамастан, қаланың экономикалық өрлеуі 16 ғасырға дейін жалғасты, 1594 жылы халқы 27 000-ға жетті. Содан кейін, Кастилияның көптеген қалалары сияқты, Сеговия да құлдырау кезеңіне түсті. Бір ғасырдан кейін, 1694 жылы, халық саны 8000-ға дейін азайды. 18 ғасырдың басында Сеговия тоқыма өнеркәсібін жандандыруға тырысты, бірақ үлкен табысқа жете алмады. Ғасырдың екінші жартысында Карл III аймақтың саудасын қайта жандандыруға тағы бір әрекет жасады, ол Корольдік Сеговия жүн өндіріс компаниясы (1763) түрінде жүзеге асты. Алайда өндірістің бәсекеге қабілетсіздігінен патшалық қолдауы 1779 жылы тоқтатылды. 1764 жылы Испаниядағы алғашқы әскери академия – Корольдік артиллерия мектебі ашылды. Бұл академия бүгінгі күнге дейін қалада сақталып қалған. 1808 жылы Сеговия Тәуелсіздік соғысы кезінде француз әскерлері тарапынан тоналанды. Бірінші Карл соғысы кезінде Молина графы Дон Карлос басқарған әскерлер қалаға сәтті шабуыл жасай алмады. 19 және 20 ғасырдың бірінші жартысында Сеговия салыстырмалы экономикалық тұрақтылықтың нәтижесінде демографиялық жаңаруды бастан өткерді.

Демография

XIX ғасырда халық санының өсуі 1920 жылға қарай бірте-бірте үдеді: сол жылы 16 013 тұрғын, 1960 жылы 33 360 тұрғын, 1981 жылы 53 237 тұрғын болды. 1980-ші жылдардан бастап өсім айтарлықтай баяулады: 2004 жылы 55 586, 2007 жылы 56 047 тұрғын тіркелді. 2019 жылдың 1 қаңтарына қарай тұрғындардың 11% шетелдіктерді құрады – оның 4,478% Еуропаның басқа елдерінен келгендер, 2,37% африкалықтар, 3,7% американдықтар және 0,435% азиялықтар.

Ғибадатханалар мен шіркеулер

Қалада тас және кірпіштен салынған романдық шіркеулердің маңызды жинағы сақталып қалған, олардың ішінде Сан-Эстебан, Сан-Милан, Сан-Мартин, Сантисима-Тринидад, Сан-Андрес, Сан-Клементе, Сантос-Юсто-и-Пастор, Иглесиа-де-ла-Вера-Круз (Мальта ордені) және Сан-Сальвадор шіркеулері бар. Ескі бас синагога – еврейлер 1492 жылы Испаниядан қуылғаннан кейін монастырьға айналған бұрынғы синагога.

Қалалық мүсін

Сеговиядағы қалалық мүсіндер қаламен байланысты көрнекті тұлғаларды бейнелейтін туындыларды басты орынға қояды, олар осылайша құрмет көрсетуді қалады, бірақ діни сипаттағы бірнеше мүсіндерді де кездестіруге болады. Капитолий қасқасының ең танымал мүсіндерінің бірі акведуктың алдында орналасқан. Капитолий мұражайында Капитолий қасқасының көшірмесі сақталады, бұл Римнің 1974 жылы акведуктың екі мың жылдық мерейтойына қалаға сыйға бергені. Бірнеше онжылдыққа дейін Мерсед алаңында суретші Даниэль Зулоагаға арналған, 1924 жылы орнатылған ескерткішті көруге болады, бірақ ол Колменарес алаңына көшірілді. Қазіргі уақытта Мерсед алаңының ортасында, Сан-Андрес шіркеуіне қарай орналасқан Никарагуа үкіметінің 1973 жылы қалаға сыйға тартқан ақын Рубен Дарионың бюсті, мүсінші Сантьяго де Сантьягоның туындысы. Бұл әдеби топқа Антонио Мачадоға құрмет көрсету де орынды, Сеговия ақыны 1919 жылдан 1932 жылға дейін осы қалада паналаған, мүсін оның үй-музейінің бағында орналасқан, ал оны Эмилиано Баррал жасаған. Доминго де Сото, Пий XII, Сент-Антони Мария Кларрет, Кресттік Иоанн сияқты діни тұлғалар қалалық мүсіндердің құрамына кіреді, бұл Ортеганың алғашқы жұмысы, ал қалғаны Хосе Мария Гарсия Мороның туындылары, ол Сеговияның дара мүсіншісі және Конде де Честе алаңындағы Жастарға арналған ескерткіштің авторы. Оның еңбегіне құрмет көрсеткен басқа да шеберлер, соның ішінде шаруалар да, кез келген көшеде немесе алаңда танылды, мысалы, 1943 жылы өзінің досы және әріптесі Мариано Бенльюреге ескерткіш орнатқан Анисето Маринас. Қару-жарақ алаңында Даоиз мен Велардеге арналған ескерткішті табуға болады, бұл Анисето Маринаның жұмысы. Сол автордың туындысы – коммунеро Хуан Бравоға арналған мүсін, ол 1921 жылы жасалып, қаланың орталығындағы Сиреналар алаңында орналасқан. Алаңның аты екі мүсіннен шыққан, олар баспалдақтардың басында тұрып, осы мифологиялық жандарды бейнелейді, оларды Франсиско Беллвер 1852 жылы жасаған. Қаладағы басқа мүсіндер медициналық Андрес Лагунаға арналған, оны Сеговиялық Флорентино Траперо жасаған және Марина Хуэртос алаңында орналасқан, провинциялық кеңестің президенті Лоп де ла Кале Мартиннің бюсті, оны Эмилиано Баррал жасаған, оны Сан-Факундо алаңында немесе 20 ғасырдың басында Торибио Гарсия де Андрес жасаған "El Favorito" ескерткішінде көруге болады. Осы ескерткіштер мен мүсіндерден басқа, қаланың бұрыштарында тағы да бірнеше діни мүсіндер жасырынып жатыр, оларды атап өтуге болады. Олардың ең маңыздысы – Акваэдукттің Анасы, ол ескерткіштің орталық нишасында орналасқан, ол Азогехо алаңында орналасқан және ол 16 ғасырда-ақ болған, делінгендей, Кольменарес Сеговия тарихында айтқандай. Фуэнцисла Веларде көшесінде, Los Remedios Сан-Хуан қақпасының алдында, Сокорро Сан-Андрес қақпасында немесе дель Кармен өз атымен аталатын көшедегі Аналар да осы құрамына кіреді.

Экономика

Сеговия экономикасы металлургия, ауыл шаруашылығы, жиһаз өндірісі, құрылыс және ең бастысы – туризм салаларына негізделген. Қала жыл сайын өзінің танымал көрікті жерлеріне тартылып, Мадридтен мыңдаған күндізгі саяхатшыларды қабылдайды.

Көлік

Сеговия қаласына 2004 жылы ашылған AP 61 тас жолы қызмет көрсетеді. Сеговия Гиомар теміржол станциясы AVE желісі арқылы Madrid Chamartín және Valladolid Campo Grande қалаларымен теміржол байланысын қамтамасыз етеді, бұл Madrid–León жоғары жылдамдықты теміржол желісі арқылы жүзеге асырылады.

Білім

Сеговия қаласында көптеген бастауыш және орта мектептер бар, олардың ең көнесі (1841 жылы құрылған IES Andrés Laguna) ресми түрде «мәдени маңызы бар» деп жарияланды. Студенттердің көп бөлігі мемлекеттік бастауыш және орта мектептерде оқиды, ал Сеговиядағы жеке мектептердің көпшілігі діни бағытты. Жоғары білім беруге келетін болсақ, Сеговияның жетекші оқу орны IE университеті болып табылады – бизнеске бағытталған бакалавриат университеті, ол Мадридтегі IE Business School-дың Instituto Empresa-ның сәтті MBA бағдарламасын дамытады. Сонымен қатар, Сеговияда Валладолид университетінің кампусы бар, ол компьютерлік инженерия, құқық, журналистика, жарнама және педагогика мамандықтарына жол ашады.

МҮКІР

MUCES (Muestra de Cine Europeo Ciudad de Segovia) – бұл Испанияның Сеговия қаласының Еуропа кинофестивалі, 2006 жылдан бері қалада жыл сайын, әдетте қараша айында өтеді. Ол көпшілікке еуропалық киноның сапалы туындыларымен танысуға мүмкіндік береді және, ең бастысы, Испанияда коммерциялық көрсетілімге шықпаған, бірақ өз елдерінде сыншылар мен көрермендер арасында сәтті болған еуропалық фильмдерді көруге жағдай жасайды. "Менің мысығым Сеговияда тұрады" – фестивальде көрсетілген фильмдердің бірі.

Мерекелік шаралар

Сан-Лоренцо (10 тамыз шамамен). Бұл қаланың бір ауданындағы мереке. Сан-Хуан және Сан-Педро жәрмеңкелері мен фестивальдары (маусымның соңында). Бұл мерекелер 15 ғасырдан бері өткізіліп келеді. Сан Фрутос (25 қазан): Сеговияның қасиетті покровительі. Таңның ортасында Сан-Фрутостың қаруы соборда орындалады, содан кейін Плаза-Майорда түрлі шаралар жиі өтеді, мысалы, жариялау, Сеговия музыкалық одағының оркестрінің концерті, микология көрмесі және т.б. Соңғы жылдары, ұршықтардың дәстүрлі өрнектерін сақтап, Сеговияның кондитерлері қасиеттіге арналған десерт ойлап тапты. Сан-Фрутостың соңғы түні сеговиялықтар собор есігіндегі қасиеттінің бейнесіне жиналады, оның қолындағы кітаптың беттерін аударып жатқанын көру үшін. Фуэнцисланың Әзіресі (25 қыркүйек): Сеговияның қасиетті покровительі. Ең үлкен мереке күні айдың соңғы жексенбісінде өтеді. Мәриям мерекеге дейін екі бейсенбіде Фуэнцисла алаңындағы қасиетті орнынан соборға дейін Новенаны бастау үшін келеді (оның Плаза-Майорға келуі Сеговиядағы ең ерекше оқиғалардың бірі, ол әдетте қалалық әкімшіліктің сағаты соққанда жасалады). Келесі тоғыз күн бойы соборда Новена тойланады, онда Фуэнцисла гимні орындалады, ал соңғы жексенбіде Мәриям өз ғибадатханасына оралады. Әзіре артиллерияның бас капитаны (оның аяғындағы таяқ пен белбеу осыны көрсетеді) 1916 жылдың 24 қыркүйегінен бастап соборлық ғибадатханадан жолға шығып, артиллерия академиясының курсанттары мен оркестр (жергілікті оркестр жойылғандықтан Толедо академиясынан әкелінеді) сүйемелдейді. Қасиетті орыннан соборға дейінгі сапарында курсанттар Азогухо алаңына барады, онда олар Сальве әнін орындайды. Бірнеше жылға дейін Фуэнцисла алаңында Виргиннің келуіне орай Кастилиялық Хоталар көрмелері өткізілді; бірақ соңғы кезде Кастилиялық Хоталар Азогухо алаңында биленеді.

Антипод

Сеговия Жаңа Зеландияның Мастертон қаласының антоподы болып табылады.