Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джозеф Фрэнсис Энтони Соза (1919 – 8 сәуір 2013) – Шри-Ланка Жоғарғы Сотының бұрынғы судьясы. Ол "ерекше тәуелсіз судья" деп сипатталған, сондай-ақ "құрбан болған адамдардың құқықтарын батыл және дауыстап қорғаған" адам ретінде танылған.
Joseph Francis Anthony Soza (1919 – 8 April 2013) was a former judge of the Supreme Court of Sri Lanka. He has been described as "an outstandingly independent judge" who "turned out to be a fearless and vocal defender of the rights of victimized people."
Білім
Соза Негомбодағы Марис Стелла колледжінде білім алған. Ол Бандаравеладағы Сент-Джозеф колледжінде, Цейлон техникалық колледжінде және Коломбодағы Ананда колледжінде ағылшын тілі мен таза математиканы оқытқан.
Soza was educated at Maris Stella College, Negombo. He taught English and Pure Mathematics at St. Joseph's College, Bandarawela, Ceylon Technical College and Ananda College, Colombo.
Сот мансабы
Соза қысқа ғана уақыт адвокат болып жұмыс істегеннен кейін, Балапитияда судья болып әйгілі соттық мансабын бастады. Бастапқы соттарда судья, аудандық судья және жоғары сот судьясы қызметтерін атқарғаннан кейін, 1978 жылы ол Апелляциялық сот судьясы болып тағайындалды. 1982 жылғы қаңтарда президент Ж.Р. Джаявардене оны Жоғарғы сот судьясы етіп тағайындады. 1984 жылғы ақпанда сот қызметінен зейнетке шықты.
Following a brief stint as a lawyer, Soza commenced his distinguished judicial career as a magistrate in Balapitiya. After serving the original courts as magistrate, district judge and high court judge he was appointed a judge of the Court of Appeal in 1978. In January 1982, President J. R. Jayawardene appointed him as judge of the Supreme Court. He retired from judicial service in February 1984.
Басқа қызмет түрлері
Соза 25 жылдан астам уақыт бойы (1979-2005) «Sri Lanka Law Reports» журналының бас редакторы болды. Шри-Ланка судьялары институтының негізін қалаушы директоры ретінде ол елдегі сот қызметкерлерін оқытуда маңызды рөл атқарды. 1991-1994 жылдардағы көтерілістен кейінгі кезеңде Адам құқықтары жөніндегі арнайы топтың (қазір Адам құқықтары жөніндегі комиссия) алғашқы төрағасы ретінде ол мемлекеттік органдардың адам құқықтарын бұзу фактілерін тергеуге жауапты болды. Оның танымал болған жариялымдарының бірі – «Эмбилипития» студенттерінің жоғалып кету ісі. Брукингс институтының баяндамасына сәйкес, «HRTF елдің ұлттық қауіпсіздік заңдары бойынша ұсталғандардың жағдайын бақылау мақсатымен құрылды: Терроризмді алдын алу заңы (PTA) және Президенттің Қоғамдық қауіпсіздік заңы бойынша енгізген Төтенше жағдай ережелері. Заңдық негізі нашар болғанымен, HRTF маңызды функция атқарды, бұл негізінен оның белсенді төрағасының, бұрынғы Жоғарғы сот судьясының еңбегінің арқасы болды. Ол бұрынғы сот қызметкері ретіндегі беделін пайдаланып, ұстау орындарына кіруге және әскери командирлермен тұрақты байланыс орнатуға қол жеткізді». Ол Шри-Ланка қорының төрағасы және бірнеше президенттік сауалнама комиссияларының мүшесі болды. 1992 жылы Президент Премадаса оған елге қызмет еткені үшін «Дешабанду» ұлттық құрметін берді.
Soza was the editor in chief of the Sri Lanka Law Reports for more than 25 years (1979 2005). As the founding director of the Sri Lanka Judges' Institute, he played a major role in the training of judicial officers in the country. As the first chairman of the Human Rights Task Force (now known as the Human Rights Commission) during the post insurgency period 1991 1994, he was responsible for investigating cases of human rights abuse by state authorities. Among his celebrated disclosures was the Embilipitiya Students' Disappearance case. According to a report by the Brookings Institution, "the HRTF was set up to oversee the conditions of those detained under the country’s national security laws: the Prevention of Terrorism Act (PTA) and the Emergency Regulations introduced by the President under the Public Security Ordinance. Although its legal foundations were weak, the HRTF performed an important function due mainly to its dynamic chair, a former Supreme Court judge, who used his stature as a former judicial officer to gain access to detention centers and to engage with military commanders on a regular basis." He was chairman of the Sri Lanka Foundation and a member of several presidential commissions of inquiry. In 1992, President Premadasa conferred on him the national honour Deshabandu in recognition of his distinguished service to the country.
Тарихи маңызды шешімдер
Коломбоның жоғары сотының судьясы және ТҮЛФ көшбасшысы Аппапиллаи Амирталингам ісінің сот отырысын төрағалық еткен Соза 1976 жылдың 10 қыркүйегінде іс қозғалған төтенше жағдай ережелерін жарамсыз деп танып, "қуаныш толқынына" себепкер болды. Жоғарғы сотта ол, әсіресе негізгі құқықтарға қатысты, ақылға қонымды шешімдерімен кеңінен танымал болды. Ол Вивьен Гуневарденаға жасалған шабуыл ісі бойынша маңызды шешім жазды, онда полиция өтініш берушінің сөз бостандығын шектегені айтылды. Сот шешіміне наразы болған полиция тарапынан қолдау білдірген наразылар Соза мен іс бойынша шешім шығарған тағы екі судьяның үйлеріне тас лақтырды.
As a high court judge of Colombo and chairman of the trial at bar of TULF Leader Appapillai Amirthalingam, on 10 September 1976, Soza created "an explosion of jubilation" by holding invalid the emergency regulations under which the case was filed. In the Supreme Court he was widely known for his illuminating judgments, especially concerning fundamental rights. He wrote the landmark opinion in the Vivienne Goonewardena assault case, in which it was declared that the police infringed the petitioner's freedom of expression. Incensed by the judgment, pro police demonstrators stoned the residences of Soza and the other two judges who had tried the case.