Кіріспе
Hazus – географиялық ақпараттық жүйеге негізделген табиғи қауіптерді талдау құралы, оны Федералдық Төтенше Жағдайларды Басқару Агенттігі (FEMA) әзірледі және тегін таратады. 1997 жылы FEMA GIS технологиясына негізделген коммерциялық шығын мен тәуекелді бағалау бағдарламалық жасақтамасының алғашқы нұсқасын шығарды. Бұл өнім HAZUS97 деп аталды. Қазіргі нұсқасы Hazus MH 4.0 (мұнда MH – «Көп қауіптілік» дегенді білдіреді) және 2017 жылы жарияланды. Қазіргі таңда Hazus түрлі қауіптерді модельдей алады: су тасқыны, дауыл, жағалау толқыны, цунами және жер сілкінісі. Модель тәуекелді үш қадаммен бағалайды. Біріншіден, таңдалған аумақтың зиянға ұшырау деңгейін есептейді. Екіншіден, зиянға ұшыраған аумаққа әсер ететін қауіптің деңгейін немесе қарқындылығын сипаттайды. Соңында, зиянға ұшыраған аумақ пен қауіпті экономикалық шығын, құрылымдық зақым және т.б. тұрғысынан ықтимал шығынды есептеу үшін пайдаланады. АҚШ құрлығына бағытталғанмен, Hazus құралдары Сингапур, Канада, Австралия және Пәкістан сияқты әлемдік төтенше жағдайларды басқару ұйымдары тарапынан қабылданды.
Сипаттама
АҚШ-тың жер сілкінісі, су тасқыны және дауылдардан болатын ықтимал шығындарды бағалауға арналған модельдерді қамтитын ұлттық стандартталған әдістемесі. Hazus апаттардың физикалық, экономикалық және әлеуметтік әсерін бағалау үшін географиялық ақпараттық жүйелер (ГИС) технологиясын қолданады. Ол жер сілкінісі, дауыл және су тасқыны қаупі жоғары анықталған аймақтардың шекараларын көрнекті түрде көрсетеді. Пайдаланушылар модельделіп жатқан нақты қауіп-қатер үшін халық пен басқа да тұрақты географиялық активтер немесе ресурстар арасындағы кеңістіктік байланысты визуализациялай алады, бұл апат алдындағы жоспарлау процесінде маңызды функция. Hazus апаттардың салдарын азайту және қалпына келтіру, сондай-ақ дайындық және жауап беру үшін қолданылады. Үкімет жоспарлаушылары, ГИС мамандары және апаттарды басқарушылар Hazus-ты шығындарды анықтау және оларды азайту үшін ең тиімді шараларды анықтау үшін пайдаланады. Hazus апаттарды азайту жоспарлау процесінің бағалау кезеңінде қолданылуы мүмкін, бұл апаттан келген шығындарды азайту және апаттан зардап шегу, қайта құру және қайталану циклын тоқтату үшін қоғамның ұзақ мерзімді стратегиясының негізі болып табылады. Апатқа дайын болу табиғи апаттан кейін қалпына келтіруге көмектеседі. Hazus пайдаланушыларының саны арта келе, оның қолданылу салалары да кеңейеді. Көбінесе Hazus мемлекеттер мен қауымдастықтар тарапынан белгілі бір табиғи апаттарға байланысты экономикалық шығын сценарийлерін жүзеге асыру және дауыл кезіндегі қажеттіліктерді жедел бағалау үшін тәуекелтерді бағалауды қолдау үшін қолданылады. Басқа қауымдастықтар Hazus-ты қауіп-қатер туралы хабардарлықты арттыру үшін пайдаланады. Hazus-ты табысты қолданудың мысалдары "Апаттардың салдарын азайту және қалпына келтіру" және "Дайындық және жауап беру" бөлімдерінде келтірілген. Апаттарды басқарушылар осы карта үлгілерінің апаттың салдарына жедел баға беруге және апатқа жауап етуге көмектесетінін анықтады.
Талаптар
Hazus MH тегін болғанымен, пайдаланушылар ArcView лицензиясы деңгейімен ArcGIS бағдарламасына ие болуы керек. Сонымен қатар, Су тасқыны моделі үшін ArcGIS Spatial Analyst кеңейтуі қажет. Қазіргі уақытта ол тек ArcGIS нұсқасы 10.4-пен (қазіргі нұсқа 10.6) ғана қолданылады. Hazus-ты жаңғырту жөніндегі үлкен жұмыстың бір бөлігі ретінде бірнеше жаңартулар жүргізілуде. 2014 жылдың соңында Hazus-ты ArcGIS 10.2.2 және Windows 8-мен үйлесімді ету үшін жаңарту шығарылды. Hazus жаңғырту процесінің келесі кезеңдерінде су тасқыны модуліне жаңа функционалдық мүмкіндіктер қосылады, ал Hazus-тың негізгі коды қазіргі стандарттарға сәйкес қайта жобаланады, бұл болашақ дамуға мүмкіндік береді.
Жоғары деңгейдегі талдау
Солт-Лейк қауымдастығы үшін жер сілкінісі қауіптерін бағалау бойынша Advanced Engineering Building Module (AEBM) картасының нәтижелері.
Пайдаланушылар қауымдастығы
Hazus-тың пайдаланушылар қауымдастығы бар, оған Hazus-тың LinkedIn тобы және ел бойынша бірнеше Hazus пайдаланушылар тобы кіреді. Олар "HAZUS пайдаланушыларының желісін құрып, апаттарды азайту, жоспарлау, жауап беру және қалпына келтіру үшін FEMA HAZUS бағдарламалық жасақтамасын қолдануды ынталандырады және қолдайды". Бұл қауымдастық HAZUS.org сайтымен қолдалады – HAZUS пайдаланушылар қауымдастығының тәуелсіз онлайн платформасы және HAZUS туралы барлық ақпараттың негізгі көзі. Әр Hazus пайдаланушылар тобы өздерінің оқу курстарын өткізеді, семинарлар ұйымдастырады және кейде бүкіл қауымдастық үшін конференц-байланыс өткізеді.