Көздің жартылай соқыр болуы (гемианопсия) инсульт, ми ісігі, жарақат салдарынан туындайды. Симптомдар, себептері туралы мақала. Көру қабілетінің бұзылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көздің жартысын жоғалту
Loss of vision in half the visual field
Гемианопсия немесе гемианопия – көру өрісінің жартысын жоғалту, көзі жоқ болу (анопсия), әдетте тік орта сызықтың бір жағында кездеседі. Бұл зақымданудың ең көп таралған себептері инсульт, ми ісігі және жарақат. Осы мақалада тек тұрақты гемианопсия туралы сөз болады, ал 1824 жылы Уильям Волластон анықтағандай, уақытша гемианопсия туралы емес. Уақытша гемианопсия мигреньдің аура фазасында пайда болуы мүмкін.
Hemianopsia, or hemianopia, is a loss of vision or blindness (anopsia) in half the visual field, usually on one side of the vertical midline. The most common causes of this damage are stroke, brain tumor, and trauma. This article deals only with permanent hemianopsia, and not with transitory or temporary hemianopsia, as identified by William Wollaston PRS in 1824. Temporary hemianopsia can occur in the aura phase of migraine.
Түрлері
Патология екі көзді де қамтыса, ол гомонимді немесе гетеронимді болады.
When the pathology involves both eyes, it is either homonymous or heteronymous.
Омонимді гемианопсия
Гомонимді гемианопсия – екі көздің бір-біріне қатысты бір жағындағы көру өрісінің жартысының жоғалуы. Көретін оң жақтан келетін бейнелер екі көзден де мидың сол жағына, ал көретін сол жақтан келетін бейнелер мидың оң жағына жетеді. Сондықтан, мидың артқы бөлігінің оң жағына немесе оң көру жолына келген зақым екі көздің де сол жақ көру өрісінің жоғалуына себеп болуы мүмкін. Сол сияқты, мидың сол жақ артқы бөлігіне немесе сол жақ оптикалық сәулеленуіне зақым келген жағдайда оң жақ көру өрісінің жоғалуы мүмкін.
A homonymous hemianopsia is the loss of half of the visual field on the same side in both eyes. The visual images that we see to the right side travel from both eyes to the left side of the brain, while the visual images we see to the left side in each eye travel to the right side of the brain. Therefore, damage to the right side of the posterior portion of the brain or right optic tract can cause a loss of the left field of view in both eyes. Likewise, damage to the left posterior brain or left optic radiation can cause a loss of the right field of vision.
Басқа нысандар
Жоғары гемианопсия – көру өрісінің жоғарғы жартысы зардап шегеді, себебі шистаманың төменгі бөлігін, әдетте гипофизден бастау алатын ісік қысып бастауы мүмкін. Төменгі гемианопсия – көру өрісінің төменгі жартысы зардап шегеді, себебі шистаманың жоғарғы бөлігін, әдетте краниофарингиома қысып бастауы мүмкін.
Superior hemianopsia – the upper half of the field of vision is affected, possibly because of a tumor beginning to compress the lower part of the chiasma, typically one from the hypophysis. Inferior hemianopsia – the lower half of the field of vision is affected, possibly because of a tumor beginning to compress the upper part of the chiasma, typically a craniopharyngioma.
Квадрантопия
Квадрантонопия (квадрантонопсия немесе квадранттық гемианопсия) – көру қабілетінің төмендеуі немесе көру өрісінің ширегінде соқырлық. Көру өрісінің қай бөлігі жоғалғаны ми зақымдануының уақытша немесе париетталды бөлікте орналасқандығына, сондай-ақ зақымданудың қай жақта екеніне байланысты. Мысалы, оң жақ уақытша лоб зақымданса, әсіресе Мейер циклы зақымдалса, сол жақ жоғарғы (супериорлы) квадрантонопия пайда болады, ал оң жақ париетталды сәулелену зақымданса, әсіресе Баум циклы зақымдалса, сол жақ төменгі (инфериорлы) квадрантонопия пайда болады.
Quadrantanopia (quadrantanopsia or quadrantic hemianopsia) is decreased vision or blindness in one quarter of the visual field. The particular quarter of vision missing depends on whether the location of the brain damage is temporal or parietal, and the side of the lesion. For example, a lesion to the right temporal lobe with damage specifically to Meyer's loop will give rise to a left upper (superior) quadrantanopsia, while a lesion to the right parietal radiation with damage specifically to Baum's loop will result in a left lower (inferior) quadrantanopsia.
Көрнекілікпен қараусыз қалдыру
Көрнекілік назарсыздану (кейде жартылай кеңістіктік назарсыздану немесе бір жақты кеңістіктік назарсыздану деп те аталады) гемианопсиядан зейін тапшылығымен ерекшеленеді, көру қабілетінің бұзылысы емес. Гемианопсиясы бар пациенттер шын мәнінде көрмейтін болса, ал көру назарсыздануы барлардың көру қабілетінде ешқандай қиындық жоқ, бірақ алатын көру ақпаратына назар аудару және оны өңдеу мүмкіндігі бұзылған. Гемианопсияны пациенттерге көздерін көрініс бойынша жылжытуға рұқсат беру арқылы жеңілдетуге болады (көріністің барлық бөлігі олардың сақталынған көру өрісіне енуін қамтамасыз ету), бірақ назарсыздануды жеңілдету мүмкін емес. Назарсыздану есту немесе сезіну арқылы да көрінеді, тіпті пациент өзінің денесінің бір жағын сезбеуі мүмкін. Эллис пен Янг (1998) назарсыздану пациенттердің ойдағы карталарына да әсер ететінін көрсетті, егер олар өздерін таныс жерде тұр деп көзге елестетуді және айналасындағы ғимараттарды атауды сұраса, олар зақымдалған жақтағы ғимараттарды атауды ұмытып кетеді, бірақ кері бағытқа бұрылғанда оларды атауға болады. Кейбір пациенттерде гемианопсия да болуы мүмкін, бірақ бұл екі жағдай көбінесе бір-бірінен тәуелсіз болады.
Visual neglect (also called hemispatial neglect or unilateral spatial neglect) differs from hemianopsia in that it is an attentional deficit rather than a visual one. Unlike patients with hemianopsia who actually don't see, those with visual neglect have no trouble seeing but are impaired in attending to and processing the visual information they receive. Whereas hemianopsia can be assuaged by allowing patients to move their eyes around a visual scene (ensuring that the entire scene makes it into their intact visual field), neglect cannot. Neglect can also apply to auditory or tactile stimuli and can even leave a patient unaware of one side of his or her own body. Ellis and Young (1998) showed that neglect can also affect patients' mental maps such that if they are asked to picture themselves standing in a familiar location and name the buildings around them, they will neglect to name the buildings on their impaired side but will be able to name them when asked to mentally face the opposite direction. Some patients with neglect also have hemianopsia, however the two often occur independent of one another.
Менеджмент
Кейбір гемианопия түрлерін жоғарғы төмпешікте жүретін мультисенсорлық интеграция процесі арқылы көп сезімдік стимулдарды қайталап көрсету арқылы емдеуге болады. Спраг эффекті деп аталатын процеске байланысты ми зақымдануын теңгерлеу нәтижесінде хирургиялық араласулар гемианопияның белгілі бір түрлерін жеңілдетуі де дәлелденді.
Some forms of hemianopia can be treated through repeated presentations of multisensory stimuli due to the process of multisensory integration occurring in the superior colliculus. Surgical interventions have also been shown to ameliorate certain forms of hemianopia due to counterbalancing brain lesions due to a process known as the Sprague effect.