Кіріспе

Саламанка соборы, Испания

Бейбимұхаммедтің Көтерілуі соборы (Catedral de la Asunción de la Virgen), көбінесе Жаңа собор (lang es) деп аталады, Ескі собормен бірге Испанияның Кастилия және Леон аймағындағы Саламанканың екі соборының бірі. Ол Саламанка епархиясының тақтасы болып табылады. 1533 және 1733 жылдар аралығында кеш готика, платереск және барокко стильдерін үйлестіре отырып салынған. Бұл соборды Кастилияның Фердинанд V бұйрық берген. Ол Испаниядағы ең ірі соборлардың бірі, ал оның 92 метрлік зыңғырауы да ең биіктердің қатарында.

Тарих

Жаңа собор 1513 және 1733 жылдар аралығында Ескі соборды сақтап тұрды. Бастапқыда оны бұзуды жоспарлаған, алайда жаңа собор салынып жатқанда Ескі соборды адалдарға ашық қалдыру шарты қойылды. 18 ғасырда құрылыс аяқталған соң, оны жою туралы ойдан бас тартылып, осы себепті ол бүгінгі күнге дейін сақталған. Дегенмен, Жаңа собордың оңтүстік қабырғасы Ескі собордың солтүстік қабырғасына тіреледі, сондықтан Ескі ғибадатхананың ішкі жағына қарай нығайту қажет болды, нәтижесінде оның бүйірлік бөлігі жаңа құрылыспен салыстырғанда азайды. Жаңа собордың мұнарасы Ескі собордың қоңырау мұнарасының үстіне салынды. Жаңа собор салу идеясы 15 ғасырда қала халқының өсіп келуіне және әсіресе Университеттің үлкен тартымдылығына байланысты туындады. Сондықтан, Ескі собор сол кезде "кішкентай, қараңғы және төмен" болып көрінген. Олар 1509 жылы Толедо мен Севильяда жұмыс істеген архитекторлар Антон Эгас пен Алонсо Родригеске жаңа ғибадатхананың жобасын жасау үшін Саламанкаға келуді тапсырған Католик Фердинанд II (Арагонның Фердинанды) қолдауын алды. Көптеген талқылардан кейін собор Ескі соборға параллель, Вилламайор тасынан салынды және готикалық стильде жасалды. Оның тіктөртбұрышты жоспары бар, үш негізгі бөлімі және екі қосымша шағын ғибадатханасы бар. Алғашқы жоспар бойынша, апсида амбулаторий және көпбұрышты апсидерлермен аяқталуы керек еді, бірақ ақырында жоба өзгертіліп, зал тәрізді жоспары бар тіктөртбұрышты апсидамен аяқталды. Бірінші тас 1512 жылы Саламанка епископы Франсиско де Бобадилла қатысуымен қаланды. 17 ғасырдың көп бөлігінде құрылыс тоқтатылып, 18 ғасырда қайта басталды және 1733 жылы аяқталды. Собор 1755 жылғы 1 қарашадағы Лиссабон жер сілкінісінен ауыр зақымдар алды, жарықтар мен сынған витраждар осының куәсі. Жер сілкінісінен кейін күмбезді (Хуан де Сагарвинага салған) қайта жаңарту қажет болды, ал қоңырау мұнарасын нығайту қажет болды, ол Сеговия соборының мұнарасына ұқсас, арық болды. Қоңырау мұнарасы жер сілкінісі кезінде қатты зақымданып, еңкейіп, құлау қаупі туды. Бірнеше архитекторлармен кеңескеннен кейін, оны бұзуды ұсынған Балтасар Древетон ақырында оны 8 мықты тізбекпен байлап, қоңыраулар орналасқан жерге дейін (жерден шамамен 40 метр биіктікте) еңіспен тас қаптауды ұсынды. Бұл жұмыстың басшылығын Джеронимо Гарсия де Киньонес Мануэль де Лос Риоспен бірге жүзеге асырды. Бүгінде собор осы күйінде сақталған, таспен қапталған және Лиссабон жер сілкінісінен кейін бір жағына қарай еңкейген. Қазіргі уақытта бұл оқиға 31 қазан күні "Марикело" дәстүрімен еске алынады. 1812 жыл шамасында Наполеонның француз әскері собордың солтүстігіндегі үйлерді бұзып, қазіргі Плаза де Анаяны құрды, соның нәтижесінде солтүстік фасады ерекше көзге түсті, бірақ ол көрмеге дайындалмаған және өте тартымды емес еді. Осы себепті собордың ең танымал суреттері осы жағынан түсірілді, бізді әлдеқайда қызықтырақ, бірақ тар көшеде орналасқан және жақсы суреттерге мүмкіндік бермейтін басты фасадынан ұмыттырып жіберді. 1887 жылы патша жарлығымен ұлттық ескерткіш деп жарияланды және 1999 жылы қорғалатын аймақ ретінде бекітілді.

Сипаттамалары

Собор Сеговия соборымен бірге Испанияда салынған готика стиліндегі соңғы екі собордың бірі. Жаңа собор 16-18 ғасырлар аралығында өзінің бастапқы кезеңінің кейінгі готикасын жалғастыра отырып салынды, бірақ 16 ғасырдың соңында готикалық амбулаториямен жоспарланған апсидасы тегіс етіп өзгертілді және 18 ғасырда ғибадатхананың басым стилімен күрт өзгешеленетін екі элемент қосылды: трансепт үстіндегі барокколық күмбез және қоңырау мұнарасының жоғарғы бөлігі. Бұл қоңырау мұнарасының биіктігі 93 метрді құрайды. Ғимараттың жоспары мен биіктігі готикалық біркелкілікті сақтайды, ал сыртқы ұшқыш тіреулер мен тіреулер, сондай-ақ кемелердің ішкі биіктігі осыны куәландырады. Собордың ішкі құрылысы Севилья соборына өте ұқсас. Дегенмен, бүйірлік кемелер орталық кемемен бірдей биіктікте болмаса да, готикалық сәулетке тән "ad triangulum" схемасын ұстанғандықтан, шіркеу биіктіктегі өтемақы мен ішкі кеңістіктің жетістігіне байланысты зор кеңдік және жарықтық әсерін береді. Романдық кезеңнің соңғы ғимараттарына тән трифорий, собор периметрі бойынша және екі биіктікте орналасқан екі трибунамен алмастырылды, бұл науқандарды одан да жоғары көтеруге мүмкіндік берді. Бағандар қақпақтардың салмағын қабылдайды, онда қақпақтардың әр қабырғасы жұқа бағана арқылы еденге түседі, ол салмақты жеңілдетуге көмектеседі. Қақпалар қабырғалардың, кемпіршіктердің және терцелеттердің әртүрлі комбинацияларын қамтиды, бұл оларды әртүрлілігі мен жұмыстың күрделілігімен тартымды етеді. Жаңа собор үш кемеден және тағы екі шатырлы бұрыштардан тұрады, оларды 1520 жылы Хуан Гил де Хонтаньон сол жақтағыларын және Хуан де Алава оң жақтағыларын аяқтады. 1538 жылы әкесі Хуан Гил де Хонтаньон қайтыс болғаннан кейін Родриго Гил де Хонтаньон собордың бас құрылысшысы болды. Бастапқыда апсида үшін амбулатория және көпбұрышты апсидтер жоспарланған, бірақ жұмыстың кешігуі өлшемдерді тегіс апсидаға өзгертуге әкелді, бұл шешімді 1584 жылы сол кездегі құрылыс шебері Хуан Риберо де Рада қабылдады, ол Вальядолид соборындағы Хуан де Эррера жасаған апсида үлгісіне сүйенді. 1588 жылы жұмысты жалғастыру үшін Кантабриялық шебер Хуан де Натес шақырылды. Бастапқы күмбезді Жоакин де Чурригуера тұрғызды, ол 17 ғасырдың басынан аяғына дейін тоқтатылғаннан кейін, бюджет тапшылығына байланысты жұмыстар қайта басталды. Ол 1725 жылы аяқталды және Бургос соборының күмбезімен және барокколық әшекейлерімен ұқсас болған сияқты. 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісі орталық күмбезді жарып, оны архитектор Хуан де Сагарвинага салған жаңа неоклассикалық күмбезбен алмастыруға мәжбүр етті, ол бүгінгі күні көрінеді.

Бас шіркеу

Негізгі шапелдің тіктөртбұрышты жоспары бар, ол орталық нефтің қалған бөліктерімен бірдей суреттемедегі жұлдызды күмбезбен жабылған, бірақ ерекшелігі – бұрышты және көп түсті. Шапелде алтарь болмайды, себебі Альберто де Чурригера жасаған, бар болғаны 11 жыл бұрын аяқталған алтарь 1743 жылы бөлшектелді. Оны Вентура Родригес жобалаған мәрмәр киотпен ауыстыру жоспарланған, ол күмбез астындағы трансептте орналасатын еді. Жобаның жоғары құнына байланысты оны жүзеге асыру мүмкін болмады. Роман Браво Риеско жобалаған Кафедральдық мұражайда оның моделі сақтаулы. Тас қабырғасында қызыл қызылбарқыттан жасалған шатыр және түсірме бар, онда Эстебан де Руэданың 1624 жылы салған, Антонио Гонсалес бояған Көтеріліс Анасының суреті бейнеленген. Онымен бірге бейнеленген періштелер Франсиско Санчестің туындылары. Пресвитерия қабырғаларын безендіретін антаблетурада жойылған алтарьдан Дін, періштелер және шіркеу әкелерінің суреттері көрсетілген. Симон Гавиланның (1750) мәрмәр және жаспирден жасалған киоты және әулие Иоанн Сахагун мен әулие Томас Вилланованың қалдықтары сақталған күміс құмыралары ерекше көзге түседі.

Хор

Оны 1730-1740 жылдары Хоакин де Чурригера салып бітірген. Екі бөлімнен – жоғары және төменгі – тұратын хор орындықтары бірнеше суретшінің жұмысы. Хорды және Бас шіркеуді бөліп тұратын торлар Дюпериердің еңбегі.

Сан-Клементтің шіркеуі

Алтарьда Сокорро Кудайының және Әулие Клементтің суреттері бейнеленген. Осы капелладан негізгі кіреберістің үстіндегі сыртқы террасаға өтуге болады.

Диего де Нейла шіркеуі

Бұл қатысты шіркеу емес, себебі ол Puerta de Ramos сыртқы бөлігінде орналасқан. Онда 1577 жылы қайтыс болған канон Диего де Нейланың қабірі ерекше көзге түседі, ол Ренессанс кезеңінің туындысы. Оның құрамында Мәриям, Бала және Сан-Хуанито бейнеленген панель, айналасында періштелер мен Құдай Әке суреттелген. Готикалық арканың үстінде Ғасыр қайыру (Ренессанс) стиліндегі әдемі фреска бар. Оң жақта Архидиакон Рок де Вергастың қабірі орналасқан.

Сантьяго және Санта-Тереза немесе де Алманса часовнясы

Алтарь Испанияның екі қасиетті покровительіне арналған, ол Антонио Гонсалес Рамироның 1628 жылы Антонио де Пас жасаған мүсіндерімен бірге салынған. Капеллада соңғы кезде қаланың ең беделді екі епископының мазарлары да бар: 1904 жылы қайтыс болған Томас де Камера и Кастро және 1933 жылы қайтыс болған Франсиско Фрутос Валиенте.

Нуастра-де-ла-Верда шіркеуі

Епископ Антонио Коррионеро құрған Антонио де Пастың қабірлері ерекше көзге түседі. Оның аты христиан мен яһуди арасындағы даудан шыққан, сол кезде ол Құдай анасының бейнесін көрген. XII ғасырдан бастап Барокко стилінде қайта жасалған және түрлі түстермен боялған бұл бейне, басын сәл қимылдатып тұрады.

Сан-Антонио шіркеуі

Ол 18 ғасырдағы жергілікті суретшілердің алтарьдық суреттері мен титулдық бейнелерін ұсынады, сонымен қатар, шатырда орналасқан Алессандро Аллоридің түпнұсқасынан жасалған Магдаленаның көшірмесі де бар. 1621 жылы Сантьяго Джеронимо Эспиноса қол қойған Жақынның шейіт болуын бейнелейтін картина ерекше назар аударады.

Құтқарушы Агония Мәсіхінің құрбандық үстелі

Ол трансепттің солтүстік жағында орналасқан. Бұл Жаңа собордағы ең таңғажайып және әдемі бейнелердің бірі. Бұл 15 ғасырдағы авторсыз туынды, үш шегемен айқышталған Мәсіхтің бейнесі. Оның түрлі түсті болуы денеге жасалған өте нақты бейнелеуді және оның ішіндегі тамырлардың егжей-тегжейін көрсетеді. Ол көздері ашық, аузы сәл ашылған күйі қайтыс болған. Оның табиғи шашы бар, бұл бейнеге шынайылық қосады. Ол Саламанкадағы Ұлы аптада, Қасиетті бейсенбі күні түнгі сағат 12-де Real Cofradía Penitencial del Santísimo Cristo Yacente de la Misericordia y de la Agonía Redentora процессиясында қатысады. Айқыштың астында сүйектер мен бас сүйек жатыр, дәстүр бойынша ол Адамды бейнелейді. Осы алдыңғы жертөледе собордың бірінші тасын салған епископ Франсиско де Бобадилла жерленген.

Ла-Кебезаның Мәриям шіркеуі

Онда баласын құшақтаған отырған готикалық Діңгек бейнеленген. Сонымен қатар, ол Ла Боррикилья тобын қорғайды, ол Пальма жексенбісінде Jesús Amigo de los Niños бауырластығымен бірге шеру тартады.

Лурдес немесе Сан-Тирсоның Қасиетті Анасының шіркеуі (10)

Онда бас алтарьдың ескі киелі орындағы шіркеу әкелерінің суреттері және бұл шапельдің қадірленген бейнесі бейнеленген.

Басты діни қызметкердің шіркеуі

Онда Сарагосаға Құдай ананың келуін бейнелейтін 18 ғасырғы картина және Пиларлық Құдай ананың готикалық мүсіні сақталған.

Нюстра-Сеньора-де-ла-Соледад шіркеуі

Жоакин де Чурригераның барокко стиліндегі алтарьлық құрылысында Қайғылы Марияның мүсіні орналасқан. Бұл мүсінге киім кигізілген, оны Мариано Бенльюре (1941) жасаған. Бұл мүсін Nuestra Señora de la Soledad бауырластығының титулы болып табылады және Саламанкадағы Ұлы апта кезінде көшелермен жүріс етіледі.

Соғыс Мәсіхінің шіркеуі

Бұл шапельде XII ғасырдың бірінші жартысына жататын, төрт шегесі бар, дене түсіндегі, роман стиліндегі шайқастағы Мәсіхтің бейнесі орналасқан. Дәстүр бойынша, бұл бейнені Перигор епископы Жером, қала халқы қайтадан қоныстанғаннан кейін Саламанканың алғашқы епископы, Эль-Сидпен бірге мұсылмандарға қарсы шайқастарында алып жүрген. Мәсіхтің бейнесі орналасқан алтарь XVIII ғасырдың бірінші жартысында Альберто де Чурригера жасаған, ал 1734 жылы епископ Хосе Санчо Гранадо бұл алтарды сыйға тартқан. Шапельде епископ Жеромның қалдықтары салынған құмыра және Антонио де Паздың Кармельдік Құдай анасының бейнесі де табылды.

Сан-Хосе шіркеуі

Онда португал стилін еске түсіретін рокайль өрнегімен безендірілген барокколық құрбандық алтарі, Киелі Жүсіп пен Баласының әдемі бейнесі, сондай-ақ Киелі Иоанн, Магдалина және Сантьяго Матаморос суреттері бар.

Долорес немесе дель Сантисиме шіркеуі

Ол хорға арналған мұнаралардың бірінің бастауында, Сан-Хосе капелі арқылы амбулаториядан қол жетімді орналасқан. Хуан де Сагарвинага жобалаған неоклассикалық стильдегі алтарь Құдай Әке мен періштелердің бейнесімен безендірілген, бұл бейнелер Кармонадан болуы мүмкін. Нишада 1760 жылғы Луис Сальвадор Кармонаның "Пиета" мүсіні орналасқан, ол барокко кезеңінің соңғы туындысы. Мүсіннің түрлі түсті бояуы және Құдай ананың тыныш бет-әлпеті неоклассицизмнің жақындап келе жатқанын көрсетеді, ал жалаңаш Христос денесінің анатомиясы барокко дәуірінен қалған мұра. Бұл мүсін Саламанкадағы Ұлы аптада Hermandad Dominicana del Santísimo Cristo de la Buena Muerte бірлестігімен бірге шеруге шығарылады.

Сан Николас де Бари шіркеуі

Онда екі алтарь бейнеленген: Бари қасиетті Николайына арналған барокко стиліндегі алтарь, оның үстінде ұйықтап жатқан баласымен Құдай ананың суреті орналасқан, және тағы бір неоклассикалық алтарь, Безуалилік тұжырымдаманың мүсінмен әшекейленген, және оның авторы Алехандро Карничеро деп саналады.

Назареттік Иса шіркеуі

Онда бірнеше итальяндық картиналар көрсетілген. Алтарьдың ең бастысы – Карло Мараттаның "Христос және Вероника" туындысы, сондай-ақ Романеллидің "Өкінген Магдалина" овал картинасы. Арқа жағындағы аркаларда Микко Спадароға жатқызылатын "Нәрестелердің қырғыны" және "Дүкеншілердің ғибадатханадан қуылуы" атты екі неаполитандық картинасы бар.

Ла Вирген дель Десагравио шіркеуі

Бұл Испанияда Сүлеймен бағаналары алғаш рет қолданылған алтарьлық бейнесін сақтайды. Ол 1664 жылы Марияның Таза тұжырымы туралы догмаға қарсы болған адамның пышақпен бетін кесіп бүлдіргенінен кейін, сол жылы осы әрекетіне өтелген күнәнің орнын толтыру мақсатында, Таза тұжырым туралы суретті орналастыру үшін құрастырылды.

Ла Вирген де Моралес немесе де Сан Бартоломе шіркеуі

Бұрын бұл шапель екі кафедральды байланыстыратын болған. Алтардың жоғарғы бөлігінде Луис де Моралес салған Құдай ана мен бала және Сан-Хуанито суреті бар, бұл сурет San Felices de los Gallegos шіркеуінен алынған болып есептеледі. Сол авторға шіркеудегі "Ecce Homo" суреті де жатқызылады. Алғашқыда алтарь Әйя Иоанн Баптистқа арналған, кейін оның бейнесі Әйя Варфоломейге ауыстырылды. Остиялық Григорий мен Августин бейнелерін Антонио де Паз жасаған. Сондай-ақ, осы шапельде Энрике Орейдудоның 1991 жылы салған Мейірімділікке толы Жатқан Мәсіхтің мүсіні сақталады, ол Қасиетті аптада "Real Cofradía Penitencial del Santísimo Cristo Yacente de la Misericordia y de la Agonía Redentora" кофратствосымен бірге шеруге қатысады.

Президент шіркеуі

Бұл атау 1577 жылы Вальядолидтің Корольдік канцеляриясының президенті Дон Франсиско Фернандес де Лиебана осыны қадағалауына байланысты берілген. Алтарьда Тицианның "Христос жерленгенде" картинасының көшірмесі, ал түпнұсқасы Прадо мұражайында сақталады, сондай-ақ "Қайта тірілген Христостың анасына көрінуі" суреті ерекше көзге түседі. Екеуі де "Сөйлемейтін" Фернандес Наварретенің туындылары болып көрінеді. Капелде "Ла Рольданаға" жатқызылатын Бейтлехемдік Құдай анасы және 17 ғасырға жататын Педро Эрнандестің "Ecce Homo" бюсті де бар, бұл бюст Саламанканың жойылған Сан-Адриан шіркеуінен табылған.

Алтын шатыр немесе Барлық қасиеттілердің шатыры

Оны 1515 жылы Альба-де-Тормес архидиаконы Франсиско Санчес де Палензуела салуға бұйрық берді. Оның архитектурасы Хуан де Алаваға жатады. Онда әртүрлі мазарлары бар бірнеше аркадалар орналасқан, олардың ішінде шіркеуді негіздеушінің мазары да бар. Барлық қабырғалар шамамен 110 мүсінмен әсемделген, олардың алтын түсі ерекше көзге түседі, содан шіркеу осылай аталды. Мүсіндерде Ескі және Жаңа Ғимарат кейіпкерлері бейнеленген, олардың ішінде елшілер, әулиелер, сибиллалар, пайғамбарлар және т.б. бар. Мүсіндер әртүрлі түрлі түсті және алтын жалатылған сөрелерде орналасқан. Адам мен Хауаның бейнелері Саламанка университетінің фасадындағы Аполлон мен Венера бейнелерімен сәйкес келеді. Өлім бейнесі қараңғы түрде, нишада, аяқтары арасында бақамен бейнеленген. Бақа, құмарлықтың символы, сондай-ақ Саламанка университетінің фасадын әсемдеген. Капелланың алтарінің үстінде Adiosdado de Olivares салған суретті фонға орналасқан әсем Голгофа тұр. Оның астында Талавера де ла Рейна азулехоларымен безендірілген алтарь орналасқан.

Сан-Лоренцо шіркеуі

Оны Лоренцо Санчес де Асебес құрды, және әулиенің шейіттік кезеңін бейнелейтін рельефтік оюы бар құрбандық алтарі Антонио де Пасқа жатқызылады. Осы капелладан Саламанканың Ескі соборына өтуге болады.

Сәулет стилі

Ғимараттың құрылысы готика стилінің танымалдылығы төмендеп, жаңа Ренессанс стилімен бірігіп, Испанияда Платеск стилі қалыптасқан кезде басталды. Дегенмен, бұл собор өзінің готикалық ерекшеліктерін көбірек сақтап қалды, себебі билік жаңа собордың ескі собормен үйлесімді болуын қалады. Осылайша, жаңа собор 17-18 ғасырларда готика стилінде салынды. Алайда, 18 ғасырда ғимараттың басым стилімен үйлеспейтін екі элемент қосылды: айқас нүктесінде барокко стиліндегі күмбез және қоңырау мұнарасының соңғы бөлімдері (92 м). Жаңа собор ескі соборды бұзбай салынды, бірақ жаңа собордың қабырғасы ескі собордың солтүстік қабырғасына тіреледі. Осы себепті ескі собор нығайтылып, қоңырау мұнарасы ескі собордың үстіне салынды. Собордың бас сәулетшілері – Хуан Гил де Хонтаньон және оның ұлы Родриго Гил де Хонтаньон, олар 1538 жылы жұмысты бастады. Бас кіреберісі үш әсем безендірілген аркадан тұрады, әр арка шіркеудің үш бөліміне (кемесіне) апарады.

1992 жылғы қалпына келтіру

Ғарышкер. Рамос қақпасында (солтүстік жағы), Паласио де Анаяның алдында, сол жақ бөлігінде астронавттың анахроникалық мүсіні орналасқан. 1993 жылы Саламанка қаласы "Las Edades del Hombre" көрмесін қабылдаған кезде, уақыттың өтуіне байланысты қатты тозуға ұшыраған есікті қайта жаңарту туралы шешім қабылданды. Осы қайта жаңарту жұмыстары барысында 1992 жылы тас шебері Мигель Ромеро астронавтты тасқа қашап жасады, бұл әрбір қайта жаңартуда заманауи элемент қосу дәстүріне сәйкес келеді. 2010 жылдың 20 қыркүйегінде вандализм салдарынан оң қолы сынған күйде табылған. Басқа да безендірулер. Астронавттың төменінен жыртқыш мысық, оң жағында бұқа, ал бұқаның астында үш допты мұзқаймақ ұстаған, күлімдеп тұрған айдаһар бейнеленген. Одан оңға қарай, есіктің жанында үш мүсін орналасқан: рак, сарықаз және қоян, олар Саламанкадағы су, аспан және жерді символдайды.