Дания-Швеция балалар әдебиетінің авторы Хелена Нюблом

Кіріспе

Дания-швециялық автор Хелена Ниблом (7 желтоқсан 1843 – 9 қазан 1926) – дания-швециялық балалар әңгімелерінің жазушысы. Ол ең көп "Аққу костюмі" шығармасымен есімізде қалды. Ол Стокгольмде қайтыс болды.

Өмірбаян

Хелена Данияның Копенгаген қаласында даниялық суретші Жорген Родтың қызы ретінде дүниеге келді. Оның ағасы – суретші Холгер Род. 1864 жылдың қыркүйегінде ол швед академигі Карл Руперт Нибломға, Уппсала университетінің эстетика профессорына үйленді. Айдың соңында жаңа үйленген жұбайлар Уппсалаға кемемен жол тартты. Хеленаның алғашқы жазбалары өлеңдер мен әңгімелерден бастау алды. Дания тілінде жазылған, кейін күйеуі швед тіліне аударған әңгімелер алғаш рет «Ny Illustrerad Tidskrift» (Жаңа суреттелген журнал) басылымында жарияланды, сосын 1875 және 1881 жылдар аралығында төрт томдық жинаққа біріктірілді. Хелена бұл әңгімелерді жоғары бағаламады, оларды қарапайым жазбалар деп санады. (Нибломдардың алты баласы болғандықтан, оларға қаржы керек еді.) Табиғатынан музыкаға бейім, ол өзінің көптеген сезімдерін өлеңдеріне құйды, олардың көпшілігі кейін Эмиль Шёгрен және басқа композиторлармен музыкаға қойылды. Дания тілінде жазылған алғашқы өлеңдер жинағы 1881 жылы жарық көрді. Ол ғана емес Данияда, сонымен қатар Швецияда да назар аударды, онда оны ақын Карл Снойльский жоғары бағалады. Ол өзінің алғашқы ертегілерін 1897 жылы, 54 жасында жариялады. Барлығы 80-нен астам ертегі жазды, онда швед халық ертегілерін, ежелгі мифтерді және романтикалық мотивтерді үйлестірді. Оның көптеген ертегілерінде феминистік идеялар бар. Өзінің жинақтарын жариялаумен қатар, ол швед халық ертегілері мен аңыздарының жылдық жинағы «Among Gnomes and Trolls» журналына да материалдар қосты, онда оның көптеген ертегілерін Джон Бауэр суреттеді. 1895 жылы Хелена Сент-Эугения шіркеуінде (Стокгольм) Рим католик дініне ауысты. Бұл оқиға БАҚ-та үлкен қызығушылық тудырды және ол достары арасында Римге мойынсұнғаны үшін көп сынға ұшырады. Оның күйеуі, өзі католик болмаса да, оның дін таңдауын ашық түрде қорғады. Стокгольмдегі католиктердің азшылығы атақты жаңа дінге өткен адамды мақтан тұтты. (Ниблом ересек болған соң дінге келгендіктен, оның балалары Швеция шіркеуінде тәрбиеленді, бірақ ұлы кейін өмірінде католик болып, үлкен католик отбасын құрды.) Ниблом 1926 жылдың 9 қазанында қайтыс болды және Уппсаланың ескі зиратында жерленді.

Helena was born in Copenhagen, Denmark, daughter to the Danish painter Jørgen Roed. Her brother was the painter Holger Roed. In September 1864 she married the Swedish academic Carl Rupert Nyblom, Associate Professor of Aesthetics at Uppsala University, and at the end of the month the newly weds took a steamer to Uppsala. Helena's first writings were poems and short stories. The stories, written in Danish and then translated into Swedish by her husband, were first published in the Ny Illustrerad Tidskrift (New Illustrated Journal) and subsequently collected in four volumes between 1875 and 1881. Helena did not think highly of the stories, which she regarded as potboilers. (The Nybloms had six children and needed the money.) Innately musical, she put more of herself into her poems, many of which were later set to music by Emil Sjögren and other composers. Her first collection of poems, written in Danish, came out in 1881. It attracted attention not just in Denmark, but also in Sweden, where it was praised by the poet Carl Snoilsky. She published her first fairy tales in 1897, when she was 54 years old. In all she wrote more than 80 fairy tales, in which she mixed Swedish folklore, ancient myths and romantic motifs. Many of her tales contain clear feminist messages. Besides publishing her own collections, she also contributed to the Swedish folklore and fairy tales annual Among Gnomes and Trolls, where many of her tales were illustrated by John Bauer. In 1895, Helena converted to Roman Catholicism in St. Eugenia's Church (Stockholm). The conversion received great attention in the media and she endured much criticism in her circle of friends to have fallen for Rome. Her husband, himself not a Catholic, publicly defended her conversion. The Catholic minority in Stockholm was proud of the famous convert. (Because Nyblom converted in adulthood her children were educated in Church of Sweden, but a son converted later in life and gave rise to a large Catholic family.) Nyblom died 9 October 1926, and is buried in Uppsala Old Cemetery.