Кіріспе

Жыл сайынғы халықаралық музыка фестивалі, Францияның Экс-ан-Прованс қаласында

Экс-ан-Прованс фестивалі – жыл сайынғы халықаралық музыка фестивалі, ол әр жазда, әсіресе шілде айында Экс-ан-Прованс қаласында өтеді. Көбінесе операға арналған фестиваль, сонымен қатар оркестрлік, камералық, вокалдық және жеке аспаптармен орындалатын музыка концерттерін де қамтиды.

Құру

Бірінші фестиваль 1948 жылы шілдеде өтті. Оны 1948 жылы барлық шығындарды өз мойнына алған графня Лили Пастре құрды. Фестиваль үш-төрт концерттен – Аршевше соборының алаңында, Сен-Совер соборындағы концерттен және қаланың әртүрлі жерлерінде өткен алты қосымша концерт пен өнер кешлерінен тұрды. Концерттер қатарына Моцарттың «Così fan tutte» операсы қосылды, ол сол кезде француз жұртшылығына дерлік белгісіз болған туынды. Алайда, фестиваль 1949 жылы «Дон Джованни» қойылымымен ғана сәтті аяқталды. Құрылғаннан бастап 1974 жылға дейін фестивальді Габриэль Дюссурже басқарды, ол қойылымдардың көркемдік және егжей-тегжейлі аспектілеріне көп көңіл бөлді, бұл фестивальге қызығушылықты арттырды. 1970 жылы Мстислав Ростропович Анри Дютильенің «Tout un monde lointain» операсының тұсаукесерін жасады, ол қазір 20 ғасырдың виолончель репертуарының ең маңызды туындыларының бірі саналады. 1974 жылдан 1982 жылға дейін Бернар Лефорттың басшылығымен фестиваль белканто операсына және жалпы дауыс өнеріне арналды. Верди мен Доницеттидің 19 ғасыр операларын Монсеррат Кабалье, Хосе Каррерас, Мэрилин Хорн және Катия Ричиарелли сияқты белканто жұлдыздары орындады, фестиваль бүкіл қалаға тарады. 1982 жылдан бастап репертуардың бароккодан қазіргі операларға дейін кеңейтілуі (әсіресе Бриттен мен Прокофьев) режиссер Луи Эрло дәуірін сипаттайды. Ол Моцарттың ең танымал шығармаларының жаңа қойылымдарын, сондай-ақ композитордың жастық шағында жазылған операларын сахналауға басымдық берді. 1998 жылы фестивальді Стефан Лисснер басқарды, ол Архиепископ театрын толығымен жаңартып, оны фестивальдің орталық аренасына айналдырды. Жаңа опералар тапсырылды, мысалы, 2005 жылы бельгиялық композитор Филипп Босманстың Стриндбергтің «Мисс Джули» пьесасы негізінде жазылған «Жули» операсы. 2006 жылы концерттер мен опералар, сондай-ақ шеберлік сабақтары өткізілді. Олардың ішінде Вагнердің «Рейн алтыны» операсы (дирижері – Сэр Саймон Реттл, Вотан рөлінде – Сэр Уиллард Уайт), Моцарттың «Сыбызғының әні» (дирижері – Дэниел Хардинг), Россинидің «Италиялық қыз» операсы, Берлин филармониясының Малердің 5-ші симфониясын орындауы, Пьер Булездің дирижерлік және пианинода орындауы, Генри Пурселлдің шығармалары бар. 2007 жылдан бастап фестивальді Бернар Фоккроулл басқарды, ол Джордж Бенджаминнің «Written on Skin» операсын тапсырыс берді. 2018 жылы Фоккроуллді Пьер Ауди алмастырды. 2019 жылы фестивальдің бюджеті шамамен 22 миллион еуроны құрады, оның ішінде 8 миллион еуросы мемлекеттік гранттар, ал 60% астамы билет сатудан және демеушіліктен түскен қаражат есебінен қаржыландырылды.