Кіріспе
Аристос тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі. Sagittaria sagittifolia (жапырақтарының пішініне байланысты жебе басы деп те аталады) – Еуразияда өсетін, Аристос тұқымдасына жататын гүлді өсімдік.
Sagittaria sagittifolia (also called arrowhead because of the shape of its leaves) is an Old World flowering plant in the family Alismataceae.
Сипаттама
Sagittaria sagittifolia – терең суларда өсетін көп жылдық шөптесін өсімдік. Су бетіндегі жапырақтары жебе басы тәрізді, жапырақ тілі ұзын және кең, ұзын жапырақ сабағы арқылы су деңгейінен жоғары көтеріледі. Өсімдікте сондай-ақ 2 см-ге дейін ұзындығы және 2 см-ге дейін ені бар тар, жіңішке су астындағы жапырақтары да бар. Гүлшоғыры 2–2,5 см-ге жуық, үш кішкентай тостаған жапырақшасы және үш ақ жапырақшасы, сондай-ақ көптеген күлгін аталықтары болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл өсімдік Еуропаның көп бөлігіндегі сулы жерлерде табиғи түрде өседі (Испанияда жойылған), сондай-ақ Азияда – Финляндияда, Болгарияда, Ресейде, Украинада, Сібірде, Түркияда және Кавказда кездеседі.
Қолданылуы
Дөңгелек түйнегі жеуге жарамды. Ол крахмалға толы, дәмі жұмсақ, картопқа ұқсас бірақ пісірілгенде де сәл кеуекті. Жапонияда оны クワイ (慈姑) деп атайды және түйнегін, әсіресе Жаңа жылда жейді. Қытайда ол 慈姑 деп аталады және көбінесе қысқы ыстық тағамдарға қолданылады. Sagittaria sagittifolia қалдықтары Польшадағы Каловане палеолит/мезолит ескерткішінде табылды. S. sagittifolia қытай медицинасында қолданылады, ал 2006 жылы өсімдіктен жеті жаңа энтрозан дитерпеноидтары мен жаңа лабдан дитерпені бөліп алды. Олардың төртеуі (Сагитин А–D) Streptococcus mutans және Actinomyces naeslundii бактерияларына қарсы антибактериялық әсер көрсетсе, ал тағы біреуі (Сагитин Е) тек A. naeslundii бактериясына қарсы әсер ететін болды (MIC = 62,5 мкг/мл). Соңғы кезде сол топ Sagittaria pygmaea-дан бес жаңа дитерпеноидты анықтады. Олардың ешқайсысы A. actinomycetemcomitans-қа қарсы белсенділік танытпады, ал қалған төртеуі A. viscosus-қа және үшеуі S. mutans-қа қарсы белсенді болды, соның ішінде 18ßD 3',6' диацетоксиглюкопиранозил ent kaur 16 ene ең белсендісі болып табылды.