Кіріспе

Иран аятолласы (1937–2011)

Аббас Әли Амид Занжани (30 наурыз 1937 – 30 қазан 2011) – ирандық саясаткер және дін ғалымы. Ол 2005-2008 жылдары Тегеран университетінің президенті болған жалғыз дін ғалымы, өзінің ешқандай академиялық білімі болмаған.

Ерте өмір

Занжани Имам Хомейни атындағы халықаралық университетінің директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Ислам ғылымдарын зерттеу орталығының негізін қалаушы еді. Занжанидің ирандық консерваторлармен берік саяси байланыстары болды және ол Жауынгер руханилар қауымдастығының мүшесі болды. 1989 жылы Конституцияны қайта қарау кезінде Парламенттен Ревизиялық кеңеске делегат ретінде жіберілді және белсенді түрде қатысты. Ол Тегеран қаласынан Иран Парламентіне екі мерзімге депутат болып сайланды.

Саяси мансап

Ирандық азербайжандық Занжани Тегеран университетінің жалғыз дін қызметкері-президенті болды. Занжанидің секулярлық академиялық дәрежесі жоқ және ол 2005 жылдың 27 желтоқсанында Махмуд Ахмадинежад кабинетіндегі ғылым, зерттеу және технология министрі Мұхаммед Мехди Захеди тағайындады. Оған дейін Тегеран университетінің президенті факультет мүшелерімен сайланды. Занжани Тегеран университетінің президенті лауазымына тағайындалғаннан кейін көптеген студенттер орталық кітапхана алдында наразылық акциясын өткізді, осы тағайындау рәсімі сол жерде өтті. Бүгінгі күнге дейін бұл тағайындау ирандық академиядағы ең апатты шешімдердің бірі саналады. Тегеран университетінің ректоры болып тағайындалған кезде Занжани "доцент" дәрежесіне балама дәрежедегі лектор болған. Университет президенті қызметін атқару кезеңінде Занжани студенттер мен ғалымдар тарапынан нашар басқаруы үшін бірнеше рет сынға ұшырады. 2008 жылдың 5 ақпанында Тегеран университеті студенттері ұйымдастырған үш күндік наразылықтан кейін Занжанидің орнына экономист-ғалым Фархад Рахбар келді. Оның халықаралық құқық және мемлекеттік құқық бойынша магистрлерге ислам халықаралық құқығын оқытуы барлық өркениетті мемлекеттер мойындаған құқықтың ең негізгі принциптеріне толыққанды қайшы деп есептеледі.

Университет ғалымдарын шығару

2006 жылы Ахмадинежад үкіметі көптеген ирандық ғалымдар мен университет профессорларын жүйелі түрде отставкаға кетуге немесе зейнеткерлікке шығуға мәжбүр етті; бұл саясат "екінші мәдени революция" деп аталды. Саясаттың мақсаты – егде профессорлардың орнына жас мамандарды тағайындау болды. Сенімсіз дереккөз: 2011 жылдың қазанында көптеген университет профессорлары күтпеген жерден зейнеткерлікке шығатынын хабарлаған хаттар алды. Сенімсіз дереккөз: 2011 жылдың қазан айы.