Кіріспе

Малайзиядағы ақылы жол

Шығыс жағалау экспресс-жолы (ECE; малай: Lebuhraya Pantai Timur, LPT) – Малайзия түбегінің солтүстік-шығыс жағалауына параллель созылған, мемлекетаралық бақыланатын кіруге арналған автожол. Қазіргі уақытта экспресс-жолдың қолданыстағы бөлігі Карак (Паханг) және Куала-Нерус (Теренггану) қалалары арқылы өтеді. Шығыс жағалау экспресс-жолы 2 және 3 федералдық бағыттарына қарағанда жоғары жылдамдықты балама болып табылады.

Жолдың аясы

Шығыс жағалау автожолы Куала-Лумпур–Карак автожолының шығыс соңынан, Паханг штатындағы Карак қаласынан басталады. Содан кейін Ланчанг, Ментакаб, Темерлох, Ченор, Маран, Шри-Джая, Гамбанг, Куантан, Джабур, Ченех, Чукай, Киджал, Керте, Пака, Дунгун, Букит-Беси, Ажил және Телемонг қалалары арқылы өтеді, соңында Теренггану штатындағы Куала-Нерус маңындағы Кампунг-Гемерух ауылында аяқталады. Бұл Малайзия түбегінде Солтүстік-Оңтүстік автожолының Солтүстік бағытынан кейін екінші ең ұзын автожол.

Алғашқы кезеңдері (1994-2001)

1994 жылы Куала-Лумпур-Карак тас жолы бұрынғы 2 қатарлы тас жолдан толыққанды тас жолға жаңартылып жатқанда, Карактан Куала-Теренггануға дейінгі жылдам бағыттың құрылысы алғаш рет хабарланды. Сол кезде тас жол жобасының бастапқы концессионер компаниясы MMC Corporation Berhad (оның еншілес компаниясы Projek Lebuhraya Timur Sdn. Bhd. (Pelita) арқылы), MTD Group және Malaysian Resource Corporation Berhad (MRCB) компанияларынан құралған консорциум болды. 338 км болатын жылдам бағыт Куала-Лумпур-Карак тас жолынан өзге маршрут ретінде жоспарланған, бірақ бұрынғысы соңғысының соңғы нүктесінен басталатын болды. Pelita және үкімет арасындағы концессиялық шарт 1998 жылдың 9 қыркүйегінде қол қойылды; алайда, 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысының салдарынан бастапқы концессионер тарапынан ешқандай құрылыс жұмыстары жүргізілмеді, нәтижесінде бұрынғы концессиялық келісім күшін жойды. Жобаның алғашқы кешігуі бүкіл елдегі даулы мәселеге айналды. Сол кездегі Премьер-министр Тун доктор Махатхир Мохамад, малайзиялықтардың жоғары сапалы тас жолдарды пайдалану үшін жол төлемін төлеуге дайын емес екенін айтып, барлық жылдам бағыт жобаларын кейінге шегерді. Паханг, Теренггану және Джохор штаттарының үкіметтері федералдық үкіметтен жылдам бағыт жобаларын кешіктірмеуді өтінгеннен кейін, федералдық үкімет Шығыс жағалауының жылдам бағыт жобасын іске асыруға келісті. Алайда, жылдам бағыттың құрылысы тек Карактан Куантанға дейінгі бірінші кезеңмен ғана шектелді, себебі 1999 жылғы жалпы сайлауда Барисан Насионалдан штатты қабылдаған Паналайзиялық Ислам партиясы (ПАС) басқаратын Теренггану штатының жаңа үкіметі, жылдам бағыттың жол төлемін алуға қатысты қарсылық білдірді және жол төлемізсіз Шығыс жағалауының жылдам бағытын салуды талап етті. Нәтижесінде, ПАС штатының үкіметімен Теренггану учаскесінің құрылысы мүлдем іске аспады. Шығыс жағалауының жылдам бағытының 1-ші кезеңі Карактан Куантанға дейін 2004 жылдың 1 тамызында автокөлік жүргізушілеріне ашылды, оның жалпы құны 1,3 миллиард RM, шақырымына 7,5 миллион RM шамасында келді. Тас жол E8 маршрут нөмірімен тіркелді, Куала-Лумпур-Карак тас жолының E8/FT2 жалғасы ретінде. 1-ші кезеңнің екінші бөлігі – Шри-Джая және Джабур 2007 жылдың шілдесінде ашылды.

2-кезең (Жабор Куала Теренггану, 2003-2015 жж.)

Шығыс жағалау автожолының 2-ші кезеңі автожолды Куала-Теренггануға дейін ұзартады, бұл 3-ші федералдық тас жол және FT14 Жерангау–Жабор тас жолына балама болып табылады. Шығыс жағалау автожолының E8 екінші кезеңінің құрылысы 2006 жылы басталды, себебі 2004 жылғы жалпы сайлауда Барисан Насионал ПАС-тан Теренггану штатының үкіметін иеленді. Автожолдың бірінші кезеңінде MTD Group жалғыз мердігер (және концессионер) болғаннан өзгеше, MTD-ге екінші кезеңдегі құрылыс жұмысының шамамен 30% ғана бөлінді, ол Bukit Besi-ден Telemung-ке дейінгі (10-шы пакет), жалпы ұзындығы 64 км құрады. Қалған 70% құрылыс жұмысы Бумипутра мердігерлеріне тапсырылды, оның 30% Теренггану мердігерлеріне, ал қалғаны Теренгганудан тыс мердігерлерге бөлінді. Битум және болат сияқты құрылыс материалдарының қымбаттауы, басты назарда кешігуге себеп болды, себебі бағаның өсуі бірнеше мердігерлердің өсетін құрылыс шығындарын көтере алмай, жобадан бас тартуына әкелді. Сонымен қатар, Малайзиялық Мемлекеттік Есеп комитеті (PAC) кешігу мен құрылыс құнының өсуі, құрылыс моделінің тегін федералдық тас жолдан ақы төленетін автожолға өзгеруіне байланысты екенін мәлімдеді. Шығыс жағалау автожолының екінші кезеңі кезең-кезеңмен ашылды. Телемунгтан Куала-Теренггануға және Ажил–Букит-Бесиге дейінгі бөлімдер 2011 жылдың 22 тамызында автокөліктің қозғалысына ең бірінші ашылды, одан кейін Ажил–Телемунг бөлімі 2012 жылдың 18 мамырында, Букит-Беси–Пака бөлімі 2014 жылдың 25 қаңтарында және Жабор–Ченех бөлімі 2014 жылдың 22 шілдесінде ашылды. Аяқталғаннан кейін, Шығыс жағалау автожолының E8 екінші кезеңі Малайзияда 3 жылдық ең ұзақ ақысыз кезеңге ие болатын ақы төленетін автожолға айналады. 2015 жылдың 31 қаңтарында Шығыс жағалау автожолының Жабур–Куала-Теренггану учаскесінің барлық бөлімдері қозғалысқа ашылды. ECE2 (Теренггану учаскесі) бойынша ақысыз кезеңде Куала-Лумпурдан келе жатқан жүргізушілер Жабор айрылысында автожолдан шығып, жол төлемін төлегеннен кейін U бұрылысын жасап, Жабор жол төлемі алаңында транзиттік картаны алуы керек, ол Жабор уақытша жол төлемі алаңында қайтарылады, Куала-Теренггануға бару үшін. Керісінше, Жабор уақытша жол төлемі алаңынан алынған билетті ECE1 E8 жолының барлық ұзындығында пайдалануға болады. 2015 жылдың 20 сәуірінде Солтүстік-Оңтүстік автожолының операторы PLUS Malaysia Berhad компаниясы 2015 жылдың тамызынан бастап Шығыс жағалау автожолының E8 екінші кезеңін басқаратынын хабарлады, бұл Шығыс жағалау автожолын E8 екі түрлі концессионер басқаратын Малайзиядағы алғашқы автожолға айналдырды. Автожолдың екінші кезеңі үшін жол төлемі мөлшері бірінші кезеңдегі бағаға тең болады. 2015 жылдың 7 шілдесінде Jabor уақытша жол төлемі алаңы ECE2 E8 бойындағы тоқтаусыз жол төлемін жүзеге асыру үшін уақытша жол төлемі алаңынан туындаған кептелістерді болдырмау үшін бұзылды. ECE2 E8 бойындағы жол төлемі орындарын басқаруды Малайзия Автомобиль жолдары басқармасы (LLM) уақытша жүргізеді, ол 2015 жылдың тамызында PLUS Malaysia Berhad компаниясына тапсырылады. Апаттардың көбеюі кейбір тараптарды LPT2 жолының тегіс еместігіне және жүргізушілерді қауіпке ұшыратуына сендірді. Бірақ 2015 жылдың шілдесінен бастап Малайзия Автомобиль жолдары басқармасы концессиялық келісім аяқталғанға дейін LPT2 жолының жол төлемін жинауды өз мойнына алды. Бұдан кейін жүргізушілер Жаборда тіркеліп, LPT2 жол төлемі орындарында жол төлемін төлей алады. Концессиялық келісім аяқталуын күту кезінде жол төлемі Джаборға дейін есептелді, бұл Джабор мен Куала-Теренггану аралығын ақысыз етеді. Концессиялық келісім PLUS компаниясымен 2016 жылдың сәуірінде қол қойылды және PLUS-тің еншілес компаниясы Lebuhraya Pantai Timur 2 Sdn. Bhd. тас жолды басқаруға тағайындалды. Теренггану штатының үкіметі жол төлемін жинауды 2016 жылдың шілдесінде өтетін 2016 жылғы Хари Рая мерекесіне дейін кейінге қалдыруды сұрады. LPT2 Sdn. бойынша жол төлемін жинау Бхед. 15 шілдеде жаңа жол төлемі бағалары жарияланғаннан кейін ресми түрде басталды. Мысалы, Гомбактан Куала-Теренггануға сапар қазір 52,80 RM тұрады.

3-кезең (Келантан): Куала-Нерус Кота-Бхару

3-кезең Кампунг-Джемурухтан (Куала-Теренггану маңы) Кота-Бхару мен Тумпатқа, Таиланд шекарасына жақын жерге дейін жалғасады. 3-кезеңнің ұзындығы 124 шақырымды құрайды. Жағалау жолымен және Оңтүстік Келантанның Гуа Мусанг сайлау округі арқылы өтетін екі бағыт қарастырылады. Бұл жоба Малайзияның 11-ші жоспарына (Rancangan Malaysia Ke 11, RMK 11) енгізілген.

4-кезең (Паханг және Джохор): Гамбанг - Джохор Бахру

4-кезең Гамбангтан Жохор-Бахруға Малайзия Федералдық 3-ші бағыты арқылы жалғасады. 4-кезеңнің ұзындығы 250 шақырымды құрайды. Әр түрлі себептерге байланысты осы бөлімнің құрылысы әлі басталған жоқ.

Қауіпсіздік

2015 жылы қозғалысқа ашылғаннан бері осы тас жолдың осы бөлігінде көптеген жол апаттары тіркелді. Жаңа учаскелердегі апаттар мен қаза болған жағдайлардың көп бөлігі тікелей абайсыз немесе шаршаған жүргізушілерге, жолға шыққан жануарларға, сондай-ақ зақымдалған және су басқан жолдарға байланысты болды.

Жол ақысы

Куала-Лумпур – Карак тас жолының E8 учаскесінен айырмашылығы, Шығыс жағалау экспресс жолы тосқауылдары бар жабық жол ақы жүйесін пайдаланады, онда жол ақысы көптеген кіру нүктелерінде алынады және тарифтер кіру және шығу нүктелері арасындағы қашықтыққа сәйкес есептеледі. Бұл жүйенің қазіргі соңғы нүктесі Карак жол төлемінде батысқа қарай, ал Куала-Теренггануда шығысқа қарай орналасқан. Екі учаскеде әртүрлі операторлар болғанымен, олардың екеуінде де жол ақысын жинау біріктірілген. Төмендегі тарифтер – Карак пен Куала-Теренггану арасындағы қазіргі жабық жол ақы жүйесі бойынша ең ұзақ сапар үшін.

Класс Көлік түрі Бағасы (Малайзия ринггитінде (RM))
0 Мотоциклдер, велосипедтер немесе 2 немесе одан аз дөңгелекті көліктер Тегін
1 Таксилерді қоспағанда, 2 осьті және 3 немесе 4 дөңгелекті көліктер RM 43.27
2 Автобустарды қоспағанда, 2 осьті және 5 немесе 6 дөңгелекті көліктер RM 86.54
3 3 немесе одан көп осьті көліктер RM 129.82
4 Таксилер RM 21.64
5 Автобустар RM 43.27

Тораптық тізім

Бүкіл экспресс-жол 4 қатарлы, екі бағытқа бөлінген экспресс-жол ретінде салынған, әр бағытта 2 қатардан. Экспресс-жолдың барлық бөлігінде жылдамдық шегі 110 км/сағ, тек 813B Қарақ түйіскен жерінде (90 км/сағ) және Қарақ төлем алаңында (60 км/сағ) басқа. Мемлекеттік аудандық кмШығу атыҚозғалыс бағыттарыЕскермелерКuala Lumpur дейінҚарақ экспресс-жолыPahangBentongBRСунги Бентонг көпірі77.8813BKарақ кіреберісі Джалан Куантан Куала-Лумпур – Қарақ, Манчис, Куала Пилах Джалан FELDA Mempaga FELDA MempagaБатыс бағыттағы түйіскен жердің соңы T/PҚарақ төлем алаңыRM (Ақша) MyRFIDBRСунги Келау көпіріTemerloh89.9L/BЛанчанг L/B Ланчанг L/B Шығысқа қарай90.1L/BЛанчанг L/B Ланчанг L/B Батысқа қарайBRСунги Женалик көпіріBRСунги Сенут көпірі99.8816Ланчанг кіреберісі Джалан Ланчанг – Ланчанг, FELDA Mempaga, Рауб, Куала Липис, Куала Ганда пілдерді сақтау орталығыBRСунги Терис көпіріBRТеміржол көпірі126.4819Temerloh кіреберісі Федералдық 2-жол – Temerloh, Mentakab, Jerantut, Bera, Taman NegaraKampung Tebing Tinggi мотоциклге арналған пандус Джалан Tebing Tinggi – Kampung Tebing Tinggi, Temerloh, Kampung Paya Jejawi, SanggangМотоциклдерге ғана арналғанШығысқа қарайBRСунги Паханг көпіріСұлтан Ахмад Шах II көпіріKampung Sanggang Seberang мотоциклге арналған пандус Джалан Kampung Seberang – Kampung Sanggang Seberang, Batu Sawar, Rantau MakmurМотоциклдерге ғана арналғанБатысқа қарайRSATemerloh RSA Temerloh RSA қабықШығысқа қарайRSATemerloh RSA Temerloh RSA қабықБатысқа қарайJPJ Бақылау станциясыШығысқа қарайBRСунги Дженгка көпіріMaran821Chenor кіреберісі Федералдық 83-жол – Bandar Pusat Jengka, Kampung Awah, Chenor, Universiti Teknologi Mara (UiTM) Kampus Jengka BRSungai Jempul көпіріL/BMaran L/B Maran L/B Батысқа қарайL/BMaran L/B Maran L/B Шығысқа қарайBRСунги Маран көпірі173.8825Maran кіреберісі Джалан Куантан Куала-Лумпур – Maran, Lubuk PakuBRСунги Луит көпірі827Sri Jaya кіреберісі Джалан Куантан Куала-Лумпур – Sri Jaya, Belimbing, Tasik Chini KuantanJPJ Бақылау станциясыБатысқа қарайRSAGambang RSA Gambang RSA қабықPetronasБатысқа қарайRSAGambang RSA Gambang RSA қабықШығысқа қарайBRСунги Лепар көпіріBRСунги Бакапор көпіріBRСунги Беркелах көпіріBRСунги Похой көпіріBRСунги Белат көпірі830Gambang кіреберісі Persiaran MEC – Gambang, Segamat, Pekan, Muadzam Shah, Johor Bahru, Universiti Malaysia Pahang Sekolah Sukan Malaysia Pahang Gambang East кіреберісі Шығыс жағалау экспресс-жолы (4-фаза) – Johor Bahru, Mersing, Rompin, Pekan, Pulau Tioman, Endau Rompin ұлттық паркіЖоспарланғанBRСунги Падан көпіріL/BKuantan L/B Kuantan L/B Батысқа қарайL/BKuantan L/B Kuantan L/B Шығысқа қарайJPJ Бақылау станциясыШығысқа қарайBRСунги Куантан көпіріBRСунги Мабок көпірі238.4833Kuantan кіреберісі Джалан Сунги Лембинг – Kuantan, Bandar Indera Mahkota, Sungai Lembing, Сұлтан Хаджи Ахмад Шах әуежайы TerengganuKemaman836Jabor кіреберісі Gebeng Bypass – Jabur, Gebeng, Kuantan Port, Cherating, Beserah Шығыс бағыттағы түйіскен жердің соңы BRSungai Perasing көпіріBRJabur виадугіСунги Джабур көпіріRSAPerasing RSA Perasing RSA қабықЕкі бағытқа да баруға болады, бағыттық T түйіскен жері арқылы837Pelabuhan Kuantan кіреберісіPersiaran Pelabuhan Kuantan – Gebeng Bypass, Gebeng, Kuantan Port, Kuantan839Cheneh кіреберісі Jerangau–Jabor тас жолы – Bandar Chenih Baharu, Bandar CerulBRСунги Серул көпіріBRPaluh Jenang виадугіСунги Палух Дженанг көпіріBRKemaman виадугіСунги Кемаман көпіріBRPinang виадугіСунги Пинанг көпірі841Cukai кіреберісі Федералдық 237-жол – Cukai, Air PutihBRСунги Бункус көпіріL/BKijal L/B Kijal L/B PetronNorthboundL/BKijal L/B Kijal L/B PetronSouthboundJPJ Бақылау станциясыОңтүстікке қарайBRСунги Ибук көпірі305.4845Kijal кіреберісі Федералдық 124-жол – Bandar Sri Bandi, Kijal, Kemasik, Kemaman Port, Terengganu Advance Technical Institute University College (TATI UC) BRSungai Cabang көпірі318.8847Kerteh кіреберісі Джалан Nyior Cabang – Kemasik, Kerteh, Kerteh әуежайы BRSungai Kerteh көпіріDungunJPJ Бақылау станциясыСолтүстікке қарай332849Paka кіреберісі Федералдық 122-жол – Paka, Bandar Ketengah Jaya, Bandar Al Muktafi Billah Shah, Pasir RajaRSAPaka RSA Paka RSA қабықСолтүстікке қарайRSAPaka RSA Paka RSA қабықОңтүстікке қарайBRPaka виадугіСунги Пака көпіріBRPenyiram виадугіСунги Пенирам көпірі348.8851Kuala Dungun кіреберісі Джалан Durian Mentangau – Kuala Dungun, Durian Mentangau, Lubuk PauhBRSungai Uma көпіріBRВиадукBRSungai Celir көпіріBRKampung Pinang Mas виадугіBRSungai Luit көпірі365.5853Bukit Besi кіреберісі Федералдық 132-жол – Bukit Besi, Bandar Al Muktafi Billah Shah, Jerangau, Rantau Abang BRSungai Dungun көпіріL/BBukit Besi L/B Bukit Besi L/B Солтүстікке қарайL/BBukit Besi L/B Bukit Besi L/B Оңтүстікке қарайHulu TerengganuJPJ Бақылау станциясыОңтүстікке қарай403.7858Ajil кіреберісі Джалан Ajil Kuala Berang – Ajil, Wakaf Tapai, Kuala Berang, Jerangau, Kenyir көлі (Jetty)BRSungai Terengganu көпіріRSAAjil RSA Ajil RSA қабықОңтүстікке қарайRSAAjil RSA Ajil RSA қабықСолтүстікке қарайBRSungai Telemong көпірі423.2862Telemong кіреберісі Bukit Payung Telemung тас жолы – Kuala Jeneris, Gua Musang, Kenyir көлі, Kuala Telemong, Bukit Payung, Marang, Kenyir көлі (Jetty), Pulau Kapas (Jetty), Terengganu Skill Development Centre College (Kolej TESDEC) Kuala NerusBRВиадукBRSungai Nerus көпірі865Kuala Terengganu кіреберісі Джалан Kuala Terengganu Kota Bharu – Kota Bharu, Jerteh, Batu Enam, Bandar Permaisuri (setiu), Pulau Redang (Jetty), Pulau Perhentian (Jetty), Kuala Nerus, Kuala Terengganu, Seberang Takir, Сұлтан Махмуд әуежайыThrough to Шығыс жағалау экспресс-жолы (3-фаза)(Құрылыс жүріп жатыр)