Кіріспе

1982 жылы Социал-демократиялық партия (СДП) құрылғаннан кейін партия басшылығына сайлау жарияланды. Партияны алдыңғы жылы «Төрттік» құрған еді және оның қатары тез өсті, бірақ ресми басшылық құрылымы болмады. «Төрттік» мүшелерінің әрқайсысы тең дәрежедегі басшы саналды.

Сайлау әдісі

Партия ішіндегі алғашқы даулардың бірі басшылықты сайлау тәсіліне қатысты болды. Ширли Уильямс пен Дэвид Оуэн партия "Бір мүше, бір дауыс" принципіне адалуы керек деп сенді, демек, Лидерді партияның барлық мүшелері сайлауы тиіс. Бірақ Рой Дженкинс Лидерді тек СДП парламент мүшелерінің дауыс беруі арқылы сайлау керек деп ойлады. Айвор Крю мен Энтони Кингтің партия туралы кітабында мұндай жүйе оның Лидер болып сайлану мүмкіндігін арттыратыны көрсетілген. Билл Роджерс Дженкинспен келісті. 1981 жылдың күзінде СДП Басқару комитеті (Дженкинс пен Роджерстің ұсынысы бойынша) Лидерді депутаттар сайласын деп конституциялық конференцияға ұсынуға келісті, бірақ сайлау тәсілі туралы соңғы шешімді партия мүшелері бекітуі керек еді. 1982 жылдың ақпанында өткен конференция үш нұсқаны ұсынды: партия мүшелерімен сайлау, депутаттармен сайлау және алғашқы Лидерді мүшелер, ал келесі Лидерлерді депутаттар сайлайтын жүйе (келесі жалпы сайлаудан кейін олардың саны көбейеді деген болжаммен). Нәтижесінде, мүшелер Лидерді сайлау құқығын сақтап қалуға шешім қабылдады.

Кандидаттар

Рой Дженкинс партия құрылған сәттен бастап, іріктемелі мүшелердің ең үлкені ретінде SDP-нің ресми емес көшбасшысы деп есептелді. Алайда, ол сол кезде парламент мүшесі болмады және оның қолдауына қарамастан, партияда көшбасшының міндетті түрде депутат болуы керек деген пікір қалыптасқан. Дженкинске орай, 1982 жылдың қаңтарында Глазго Хиллхед сайлау округі (бұрыннан SDP үшін перспективалы орын ретінде қарастырылған) бос орынға ие болды және Дженкинс наурыз айында өткен қосымша сайлауда жеңіске жетті. Дэвид Оуэн партияның тек депутаттардың сайлауын қарастырғанына наразылық білдірді және 1981 жылдың қараша айында Женкинспен күресуге шешім қабылдады. Уильямс Хиллхедтегі сайлау күніне дейін Дженкинске жеке түрде сайлауға түспеу туралы хабарлады, ал сайлаудан кейін баспасөз куәлігінде оны «Альянстың табиғи көшбасшысы» деп сипаттады. Оуэн Уильямсты үміткерлікке итермеледі, нәтижесінде ол 1982 жылдың 18 мамырында баспасөз мәлімдемесінде «Мен көшбасшылыққа үміткер болмаймын» деді. Дженкинстің қолдаушылары партияның бөлінуіне жол бермеу үшін Оуэнды үміткер болмауға көндіруге тырысты, бірақ олардың ойында Оуэн Фолкленд соғысы кезіндегі танымалдылығын пайдалана алады деген ой болды. Ол бұрынғы Сыртқы істер министрі ретінде бұқаралық ақпарат құралдарында жиі сөйлеген, 1977 жылғы басқындық жоспарын Корольдік теңіз күштерінің кемелерін жіберу арқылы қалай тоқтатқанын түсіндірді. Оуэн мойын бұрмады, ал Уильямс үміткер болмайтынын жариялағаннан кейін ол дереу өзінің үміткер екенін мәлімдеді. 11 маусымда үміткерлерді тіркеу аяқталғанда, екі үміткер болды.

Науқан

Конституциялық конференция кезіндегі сахна артындағы келіссөздерде кандидаттардың бәсекелес жағдайда болғанда, жұмысты ашық түрде насихаттамауы керек екеніне келісім болды, себебі бұл партия ішіндегі жіктерді күшейте түсер еді. Кандидаттар саяси мәселелерде көбінесе біріккендіктен, екі кандидат арасындағы ең басты айырмашылықтар көбінесе бейнесі мен жеке қасиеттеріне байланысты болды. Оларды бөліп тұрған жалғыз маңызды саяси мәселе – Либералдық партиямен қарым-қатынас еді. Дженкинс Социал-демократиялық партия (СДП) мен либералдардың тығыз одақ құруын қалап, СДП-ны бұрынғы лейбористерді саяси орталыққа тарту құралы ретінде қарастырды. Ал Оуэн, керісінше, Альянсты СДП-ні белгілі бір сайлау күші ретінде орнату үшін жасалған қарапайым сайлау келісімі деп қарады және екеуін «Альянс партиясы» ретінде біріктіру мүмкіндігін мүлдем жоққа шығарды. Науқан жүргізуге тыйым салынғанмен, екі кандидат та лобби журналистеріне бір-біріне қарсы ақпарат беруге тырысты. Екі кандидаттың да қолдаушылары бір-біріне наразылық білдірді.

Бекітулер

Дженкинс пен Оуэн парламенттік партия арасында шамамен теңдей қолдауға ие болды, бірақ Дженкинс аз ғана артықшылық сақтады. СДП-ның жиырма тоғыз парламент мүшесінің он бесеуі Дженкинсті (оның ішінде Билл Роджерс) қолдады, ал он үш Оуэнды (оның ішінде Ширли Уильямс) қолдады. Біреуі (Майкл О'Халлоран) шешімін бермеді. Әрбір үміткерді қолдағандардың ішінара тізімі төменде келтірілген:

Нәтижелер

Ақырында, мүшелердің 75,6% дауыс бюллетендерін қайтарды, сайлау салыстырмалы түрде тартысты болды: Дженкинс 55,7% дауыспен жеңіске жетті. Оуэн жеңілісін қабылдады және Дженкинс оны Парламенттік партияның орынбасары етіп тағайындады. Дженкинс бұл лауазымда бір жыл ғана қалды. 1983 жылғы жалпы сайлауда СДП-Либералдық альянс 25,4% дауыс жинады, бірақ альянс тек жиырма үш орынды сақтап қалды, оның ішінде тек алтауы ғана Социал-демократтарға тиесілі болды, содан кейін Оуэн тағы бір басшылық сайлау өткізуге мәжбүр ететінін жариялады. Дженкинс бәсекелесудің орнына, лауазымнан бас тартуды жөн көрді. Үміткерлер Дауыстар % Рой Дженкинс 26 256 55,7 Дэвид Оуэн 20 864 44,3

Президент сайлауы

Басшылық сайлаумен қатар, әлеуметтік демократия кеңесінің президенті лауазымына жеке дауыс беру өтті. Бұл кеңесте SDP-нің барлық аймақтық партияларынан өкілдер болды және кеңестің міндеті – саясатты талқылау және қабылдау болды. Президент сондай-ақ партияның Ұлттық комитетіне де мүше болып кірді. Үш үміткер бақ сынасты. Олардың екеуі – Ширли Уильямс және Билл Роджерс – партияның құрылуын ұйымдастырған «Төрттік» деп аталатын Лейбористтік партиясының саясаткерлері еді. Үшінші үміткер – Социал-демократиялық альянстың бұрынғы хатшысы Стивен Хазелер.

Үміткерлер | Дауыс | %
---|---|---
Ширли Уильямс | 19,006 | 65.9
Билл Роджерс | 5,584 | 19.4
Стивен Хазелер | 4,255 | 14.8