Кіріспе

Bzenec (Бизенек) – Чехияның Оңтүстік Моравия облысы Ходонин ауданындағы қала. Халық саны шамамен 4600 адамды құрайды.

География

Бзенек Ходониннен солтүстік-шығысқа қарай шамамен орналасқан. Муниципалдық аумақтың көбі Төменгі Морава аңғарындағы жазық жерде жатыр. Солтүстіктегі төбелі бөлігі Киев төбелерінде орналасқан және Бзенек ең биік нүктесі – Хорни-горьді қамтиды, ол теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан. Қала Сировинка ағысының жағасында орналасқан.

Тарих

Бзенек туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1015 жылға қатысты, ол кезде жергілікті Бусинк қамалын герцог Олдрих басып алған. 1230 жыл шамасында Бзенец аймақтық орталыққа айналды. 1330 жылы Бзенец алғаш рет қала деп аталды. Алғашқы яһудилер бұл жерге, шамамен, 14 ғасырдың екінші жартысында қоныстанды. Яһуди қауымы Моравиядағы ең көне қауымдардың біріне жатты. Қаланың үстіндегі төбедегі алғашқы қамал Гусит соғыстары кезінде қирап, 15 ғасырдың соңында бұзылды. Қаланың ішінде жаңа қамал салынды. 16 ғасырда ол Ренессанс стиліндегі сарайға айналды. 1514 жылға дейін Бзенец иелігі патшалық камераға тиесілі болды, бірақ ол көбінесе кепілге берілді. Яһуди қауымы туралы сенімді мәліметтер 16 ғасырдан бастап қол жетімді. Яһудилерге жүзімдіктерге ие болуға рұқсат берілді, және қаланың сауда жолындағы қолайлы орналасуы олардың мұнда қоныстануының себебі болды. 1605 жылы қала Стивен Боцкай әскерінен ауыр зардап көрді. Бзенец Отыз жылдық соғыс кезінде де қиындықтарды бастан өткерді. Яһуди қауымы толығымен құрылысқа ұшырады. Қаланың қалпына келуі өте баяу болды. Иелік граф Эрдманн Кристоф Прусковскийге тиесілі болған кезде, 1709-1710 жылдары Доменико Мартинеллидің жобасы бойынша қамал барокко стилінде қайта жаңартылды. Қала маңындағы бақшаның бір бөлігі француз стиліндегі формальды бақшаға, ал екінші бөлігі ағылшын стиліндегі саябаққа айналдырылды. 1852 жылы граф Вилем Рейхенбах барокко стиліндегі қамалдың бұзылуын бұйырды және 1855-1858 жылдары жаңа неоготикалық қамал салдырды. Осының салдарынан граф үлкен қарызға батып, ақырында өзін-өзі өлтірді, ал қамалдың екінші қабаты аяқталмай қалды.

Экономика

Бженек шарап өсіру және шарап өндірумен танымал. Қала жеміс-жидектер мен көкөністер өсіру дәстүріне де ие. Мұнда негізінен тұздалған қияр мен көкөніс салаттары өндіріледі.

Көлік

Бзенец Брно–Старе-Место және Киёв–Весели-над-Морава темір жол бағыттарында орналасқан.

Көрікті жерлер

Қамал уақыт өте келе тозығына ұшырады және қазір қаланың меншігінде. Оған кіру мүмкін емес. Қамал саябағы жұртшылыққа ашық. Қаланың ең танымал жері – Флориан мен Себастьян ғибадатханасы. Ол 1703 жылы қаланың үстіндегі төбеде, ескі қамал тұрған жерде салынған. Орналасқан жерінің арқасында ғибадатханаға бірнеше рет молния шағып, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қирады. Ғибадатхана жақында ғана қалпына келтіріліп, 2018 жылы қайта ашылды.